9η Ιουλίου 1821. Ο απαγχονισμός από τους Τούρκους του Εθνομάρτυρα Αρχιεπισκόπου Κύπρου Κυπριανού

Δια τον Ελληνισμό της Κύπρου η 9η Ιουλίου είναι ορόσημο. Την ημέρα αυτή απαγχονίστηκε από τους Τούρκους ο Αρχιεπίσκοπος Κυπριανός και όχι μόνον:

• Ο Κυπριανός γεννήθηκε το 1776 στον Στρόβολο Λευκωσίας. Από νεαρή ηλικία ξεκίνησε ως μοναχός στην Ιερά Μονή Μαχαιρά (Τρόοδος). Από το 1783 έως το 1802 βρέθηκε στο Ιάσιο Μολδοβλαχίας. Χάρις στον ηγεμόνα της Μολδοβλαχίας Μιχαήλ Σούτσο ο οποίος έγκαιρα διέγνωσε τα προσόντα και τις ικανότητες του νεαρού Μοναχού, έτυχε ανωτέρων θεολογικών, ιστορικών και φιλοσοφικών σπουδών. Επιπλέον είχε την ευκαιρία να επικοινωνήσει με μεγάλες Ελληνικές προσωπικότητες που είχαν έντονες ανησυχίες και διαπνέονταν από ιδέες ελευθερίας. Επέστρεψε στην Κύπρο το 1802. Το 1810 λόγω της μορφώσεως, του ήθους, της πίστεως στην Ορθοδοξία και τις παραδόσεις, αλλά και των ιδεών για Ελευθερία, ανεδείχθη Αρχιεπίσκοπος Κύπρου. Το 1812 ίδρυσε στην Λευκωσία την ανωτέρα Ελληνική Σχολή. Το 1813 την μετονόμασε σε «Παγκύπριο Γυμνάσιο». Η ονομασία αυτή διατηρείται μέχρι σήμερα. Το Γυμνάσιο αυτό ήταν και είναι μέχρι σήμερα το φυτώριο του Κυπριακού Ελληνισμού. Σύγχρονος ιστορικός τοναποκάλεσε ως «το φωτεινότατο και χρησιμότατο εκ των έργων του Κυπριανού». Παρόμοια Γυμνάσια ίδρυσε και εις Λεμεσό, Στρόβολο. Πέραν των παραπάνω ασχολήθηκε με την οικονομική ενίσχυση των Ελλήνων Ραγιάδων. Το 1815 εκδίδει εγκύκλιο κατά στη Μασονίας. Μάλιστα η Κυπριακή Εκκλησίας επαίρεται ότι είναι η πρώτη εκκλησία που εξέδωσε αυτή την εγκύκλιο. Το 1818 μυήθηκε στην Φιλική Εταιρία με αποστολή: Αρχικά να βοηθήσει τον αγώνα της Εθνεγερσίας σε υλικά, οικονομικά και σε προσωπικό. Σε δεύτερο χρόνο την αποτίναξη της σκλαβιάς. Εισηγήθηκε στην Φιλική Εταιρία και έγινε αποδεκτό η επανάσταση στην Κύπρο δεν έπρεπε να αρχίσει από το πρώτο έτος (1821) λόγω της αποστάσεως από τον κορμό της Ελλάδας, αλλά και της μικρής αποστάσεως από τα παράλια της Μ. Ασίας-Συρίας. Ο Αλέξανδρος Υψηλάντης προ της Κηρύξεως της Επαναστάσεως στη Μολδοβλαχία, είχε επαφή με τον Κυπριανό. Η επαφή είχε κυρίως σχέση με την αποστολή βοήθειας. Η βοήθεια απεστάλη μέσω του Παπαδιαμαντόπουλου από την Πάτρα.

• Το 1820 διορίζεται από την Υψηλή Πύλη ως Διοικητής της Κύπρου ο Μεχμέτ Κιουτσούκ ο οποίος έτρεφε άσβεστο μίσος κατά των Χριστιανών. Με την έναρξη της Επαναστάσεως του 1821, οι Τούρκοι εξαπέλυσαν άγριο κύμα διωγμών, δημεύσεων περιουσιών Ελλήνων Χριστιανών σε Κων/πολη, Σμύρνη, Τραπεζούντα, Αδριανούπολη και σε άλλες μικρότερες πόλεις. Στην Κων/πολη τα θύματα ήταν 30.000. Η Κύπρος δεν έμεινε απ’ έξω. Αφορμή έδωσε ο νεαρός Αρχιμανδρίτης Θεοφύλακτος Θησέως, ο οποίος διένειμε προκηρύξεις στη Λάρνακα με σκοπό να ξεσηκώσει τους Έλληνες της Κύπρου σε αγώνα, δίχως να λάβει κανένα μέτρο ασφαλείας. Ο Μεχμέτ Κιουτσούκ βρήκε ευκαιρία να κορέσει τη δίψα του για αίμα, αλλά και τον εύκολο εμπλουτισμό (?) σε βάρος των Ραγιάδων και να τους ταπεινώσει. Έτσι εστάλησαν χωρίς καθυστέρηση 4.000 άνδρες από τη Συρία. Άμεσα άρχισαν οι μαζικές συλλήψεις και διωγμοί των Ελλήνων Χριστιανών. Με εντολή του αιμοσταγούς Μεχμέτ Κιουτσούκ σκοτώθηκαν 586 άτομα, όλοι Μητροπολίτες, προεστοί, ηγούμενοι, Ιερομόναχοι, ιερείς, δάσκαλοι, προύχοντες και όλοι οι ύποπτοι. Ο Γάλλος πρόξενος ο οποίος έζησε από κοντά τα γεγονότα περιγράφει τους Τούρκους σαν «αγριάνθρωπους».

• Στις 9 Ιουλίου 1821 απαγχονίστηκε χωρίς καμία στοιχειώδη διαδικασία ο Αρχιεπίσκοπος Κυπριανός κάτω από μία συκαμιά στην πλατεία Διοικητηρίου. Σήμερα εκεί βρίσκεται η Ιερά Αρχιεπισκοπή Κύπρου. Οι υπόλοιποι Μητροπολίτες και πρόκριτοι αποκεφαλίστηκαν. Οι σφαγές και εκτελέσει συνεχίστηκαν επί ένα μήνα. Πολλά σπίτια έμειναν έρημα, πιτσιλισμένα με αίμα. «Η Παναγία ντύθηκε στα μαύρα». Μετά τα ως άνω τερατουργήματα μεγάλο μέρος των κατοίκων έφυγε προς τους ορεινούς όγκους Τρόοδος-Πενταδακτύλου. Πολλοί άρρενες διέφυγαν προς την Ελλάδα και εντάχθηκαν σε αντάρτικα σώματα Ελλήνων οπλαρχηγών και πολέμησαν δια την Ελευθερία.

• Ο Αρχιεπίσκοπος Κυπριανός γνώστης της πραγματικότητας και του περιβάλλοντος χώρου περίμενε καρτερικά από καιρό το θάνατό του. Γνώριζε πολύ καλά ποιόν είχε απέναντί του. Σε συζήτηση με τον Άγγλο περιηγητή Καρνέ του είπε: «Ο θάνατός μου δεν είναι μακριά». Αναμένουσι την κατάλληλη ευκαιρία για να με θανατώσουν». Έμεινε μέχρι τέλους πιστός στις ιδέες και τους αγώνες του, γαλήνιος και αταλάντευτος. Μαρτύρησε κοντά στο ποίμνιο του. Η προσωπικότητα και το κύρος του ήταν τόσο ψηλά ώστε άλλος Άγγλος περιηγητής τον περιέγραψε ως «φύλακα άγγελο των ομοεθνών του». Τα Ιερά λείψανα των Μητροπολιτών και λοιπών Ιερωμένων ετάφησαν στον περίβολο του Ναού Παναγίας  της Φανερωμένης. Αργότερα στο ίδιο μέρος κτίσθηκε Μαυσωλείο όπου φυλάσσονται τα οστά τους μέχρι και σήμερα. Η Παναγία η Φανερωμένη κατά στον εθνικό απελευθερωτικό αγώνα της ΕΟΚΑ 1955-1959 ήταν σημείο αναφοράς.

Ύστερα από τα παραπάνω μπορούμε να πούμε:

α) Οι Τούρκοι με τον απαγχονισμό του Αρχιεπισκόπου Κυπριανού, την σφαγή των λοιπών Μητροπολιτών και λοιπών προκρίτων απέβλεπαν εις την παρεμπόδιση για επανάσταση των Κυπρίων αδελφών μας και τη δυνατότητα βοήθειας προς την Ελλάδα.

β) Η Κύπρος αν και βρίσκεται μακράν του κορμού της Ελλάδας, απομονωμένη, ήταν παρούσα πάντα εις την επανάσταση του 1821 και βοήθησε πολλαπλώς. Το τίμημά της σε αίμα ήταν πολύ βαρύ.

γ) Το ίδιο έπραξε εις τους Βαλκανικούς Πολέμους, στην εκστρατεία εις την Μ. Ασία, Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Πίστευε ότι θα ερχόταν και η δική της σειρά. Τούτο επετεύχθη μερικώς χάρις στον αγώνα της ΕΟΚΑ 1955-1959, με αποτέλεσμα την ανακήρυξη της «Κυπριακής Δημοκρατίας». Η Εκκλησία της Κύπρου ήταν πάντα παρούσα και πρωταγωνιστής σε όλους τους αγώνες για Ελευθερία και Εθνική αποκατάσταση. Ο Αρχιεπίσκοπος Κυπριανός, εθνομάρτυρας, θυσιάστηκε δια την ελευθερία της πατρίδος του και μαρτύρησε όρθιος.

Σήμερα ο Ελληνισμός της Κύπρου δοκιμάζεται και πάλι από τον ίδιο αντίπαλο, τον Τούρκο εισβολέα, ο οποίος χωρίς κανένα ηθικό φραγμό και παρά τα διεθνή ψηφίσματα του ΟΗΕ. Κατέχει παράνομα το 37% της Κυπριακής Δημοκρατίας και προσπαθεί με κάθε τρόπο να την κατακτήσει ολόκληρη.

Δεν θα αναφερθώ για την συμπεριφορά της Τουρκίας προς Ελλάδα στον παρόν κείμενο. Ιερό καθήκον και υποχρέωση της Ελλάδας είναι η συμπαράσταση στον δίκαιο αγώνα των Κυπρίων αδελφών μας. Δεν πρέπει να ξεχνάμε τους 1619 αγνοούμενους της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο και της εν ψυχρώ δολοφονίας τους, τους 5000 λοιπούς νεκρούς, τις βιαιότητες και τους 200.000 ξεριζωμένους πρόσφυγες από τις προγονικές τους εστίες.

Ο αγώνας για δικαίωση συνεχίζεται.