Τουλάχιστον από το 1928 χρονολογείται η σχέση Κομοτηνής και κινηματογράφου

Τουλάχιστον από το 1928 χρονολογείται η σχέση Κομοτηνής και κινηματογράφου, με τους πολίτες να δηλώνουν θαυμαστές της έβδομης τέχνης και να γεμίζουν ασφυκτικά θερινούς και χειμερινούς κινηματογράφους. Αττικόν καλείται ο κινηματογράφος της εποχής εκείνης, όπως μας αποκάλυψαν τα Γενικά Αρχεία του Κράτους. Το Δημοτικό Περιφερειακό Θέατρο Κομοτηνής, τα Γενικά Αρχεία του Κράτους – Αρχεία Νομού Ροδόπης και ο Σύλλογος Καλλιτεχνών Ν. Ροδόπης «Αθηνίων» παρουσίασαν το Σάββατο 17 Ιουνίου 2017 στην Παπαδριέλλειο Δημοτική Πινακοθήκη (Μέγαρο Στάλιου) την έκθεση αρχειακού υλικού και εικαστικών με τίτλο «Πίσω από το λευκό πανί ιστορίες κινηματογράφου».  

Η έκθεση έδωσε τη δυνατότητα στους επισκέπτες της να γίνουν κοινωνοί της σχέσης Κομοτηνής και κινηματογράφου, ξεκινώντας από τις πρώτες δεκαετίες του 1900 και φτάνοντας μέχρι την δεκαετία του '70. "Εκθέτουμε έγγραφα από φακέλους της επιτροπής Κινηματογράφου" μας πληροφορεί ο Παναγιώτης Κροκίδας, προϊστάμενος των Γενικών Αρχείων του Κράτους Ροδόπης και σημειώνει ότι πρόκειται για τοπογραφικά διαγράμματα κινηματογράφων, αλλά και για έγγραφα σχετικά με ταινίες, προβολή ταινιών και θεατρικών παραστάσεων στην Κομοτηνή. Τα έγγραφα χρονολογούνται από την περίοδο της Βουλγαρικής Κατοχής μέχρι τη δεκαετία του ΄70. Ένα έγγραφο μόνο είναι του 1928, πρόκειται για ένα τοπογραφικό διάγραμμα στο οποίο απεικονίζεται ο κινηματογράφος «Αττικόν».

"Έχει ενδιαφέρον καθώς απεικονίζεται ένα μέρος της ιστορίας των κινηματογράφων της Κομοτηνής. Δυστυχώς δεν έχουμε φωτογραφίες. Έχουμε, όμως, σκαριφήματα και τοπογραφικά διαγράμματα" προσθέτει ο κος Κροκίδας αναφέροντας ότι οι κινηματογράφοι φιλοξενούσαν πολιτικές ή άλλου είδους πολιτιστικές εκδηλώσεις. Στην έκθεση ο επισκέπτης θα δει έγγραφα από την περίοδο της Βουλγαρικής κατοχής, για παράδειγμα ένα εισιτήριο εισόδου στην βουλγαρική γλώσσα αξίας 10 λέβα. Από τα έγγραφα της Βουλγαρικής Κατοχής που ξεχωρίζουν είναι μια απόφαση του Βούλγαρου δημάρχου, μετά από εντολή του υπευθύνου προπαγάνδας στη Σόφια, για απαγόρευση προβολής αγγλικών κι Αμερικανικών ταινιών. Επίσης υπάρχει ένα πολύ σημαντικό τοπογραφικό σχέδιο του 1928 που χρησιμοποιείται επί βουλγαρικής κατοχής για να μετονομαστούν οι οδοί και σε αυτό φαίνεται η πρώτη θέση του κινηματογράφου Αττικόν, επί της οδού Γραβιάς. 

Η ιστορική πορεία του κινηματογράφου στην Κομοτηνή συνεχίζεται με μία σύντομη περίοδο κυριαρχίας του ΕΑΜ, οπότε οι προβολές είναι ανάλογες της επικρατούσας ιδεολογίας. "Προβάλλονταν ταινίες και παραστάσεις, όπως το Σπίτι του Αντάρτη", μας πληροφορεί ο προϊστάμενος των ΓΑΚ Ροδόπης Παναγιώτης Κροκίδας. Από τη δεκαετία του '40, όπως μας εξηγεί ο κος Κροκίδας "ο κινηματογράφος δεν ήταν μόνο ένας χώρος προβολής ταινιών και διασκέδασης του κοινού, αλλά και διαμόρφωσης ιδεών. Για παράδειγμα το 1945 υπάρχουν εκδηλώσεις πολιτιστικές αλλά και πολιτικές". Αμέσως μετά τη δεκαετία του 40, ο Ψυχρός Πόλεμος βρίσκεται στο απόγειο του και τα έγγραφα του ΓΑΚ αποκαλύπτουν τη δράση ξένων πρεσβειών που προβάλλουν στην Κομοτηνή ταινίες, είτε μέσω του κινητού κινηματογράφου, είτε μέσω διανομής ταινιών, χαρακτηριστικές της πολιτιστικής και πολιτικής ταυτότητας των κρατών αυτών.

Το σινέ Ποάλα, το σινέ Ροδόπη και το σινέ Αττικόν, χειμερινό και θερινό, συνθέτουν την κατάσταση των κινηματογράφων το 1956. Μία καλή περίοδος για τον κινηματογράφο στη Ροδόπη, κατά τον κο Κροκίδα είναι η δεκαετία του 1960 "Υπάρχει ένα έγγραφο της εποχής σύμφωνα με το οποίο στο θερινό σινεμά Αττικόν βρισκόμαστε στον Οκτώβριο, το κρύο έχει γίνει τσουχτερό στην Κομοτηνή παρόλα αυτά ο κινηματογράφος γεμίζει, οι θεατές είναι με κουβέρτες και το αναφέρει και η εφημερίδα της εποχής. 
Ο κόσμος είχε ανάγκη το σινεμά και το παρακολουθούσε ακόμα και καλυμμένος με κουβέρτες". 

ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΛΟΛΟΚΡΙΣΙΑΣ ΚΑΙ ΕΦΟΔΟΥ ΕΝΟΠΛΩΝ ΣΕ ΠΡΟΒΟΛΗ
Από τα έγγραφα που παρουσιάζονται δεν λείπουν κι αυτά που μαρτυρούν φαινόμενα λογοκρισίας. "Οι άνδρες προτιμούν τις Ξανθιές" ήταν μια ταινία που η επιτροπή λογοκρισίας, το 1953-54 δεν επέτρεψε να προβληθεί, καθώς για τα μέλη της Επιτροπής τα κάλλη της Μέριλιν Μονρόε ήταν τέτοια που έκαναν την ταινία ακατάλληλη για το κοινό.

"Επεισοδιακή ήταν η προβολή της ταινίας Γκάνγκα Ντιν στην Καβάλα το 1945: η ταινία του Τζορτζ Στίβενς που γνώρισε παγκοσμίως μια μεγάλη εισπρακτική επιτυχία πραγματεύεται τις περιπέτειες τριών Βρετανών στρατιωτών και ενός καλοκάγαθου Ινδού, οι οποίοι προσπαθούν να καταστείλουν μια εξέγερση των Θούγων, οπαδών της θεάς Κάλι. 

Κατά την προβολή της ταινίας στην Καβάλα Ινδοί στρατιώτες των συμμαχικών δυνάμεων ενοχλημένοι από το περιεχόμενο της ταινίας, εισέβαλαν ένοπλοι στην αίθουσα πυροβολώντας προς κάθε κατεύθυνση". Και αυτή είναι μια ιστορία της έκθεσης αρχειακού υλικού και εικαστικών με τίτλο: «Πίσω από το λευκό πανί: Ιστορίες Κινηματογράφου».

ΠΙΝΑΚΕΣ ΚΑΙ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΕΜΠΝΕΥΣΜΕΝΕΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ
Την έκθεση αρχειακού υλικού κοσμούσαν δημιουργίες μελών του συλλόγου καλλιτεχνών "Αθηνίων" εμπνευσμένες από τον ελληνικό κινηματογράφο. 

Παράλληλα μέλη του φωτογραφικού τμήματος του συλλόγου επιμελήθηκαν εικόνες γνωστών ταινιών, ποζάροντας στο φακό οι ίδιοι ως μοντέλα στις φωτογραφίες που παρουσιάζουν ταινίες όπως "Κορίτσια για φίλημα", "Ο Νονός", "Μαλένα" "Η δε γυνή να φοβήται τον άνδρα", "Η νεράιδα και το παλικάρι". 

Η έκθεση ολοκληρώθηκε με μουσικό αφιέρωμα στον κινηματογράφο στον αύλειο χώρο της Πινακοθήκης.