Νεοελληνική γλώσσα: Επιστήμη και ηθική πραγματεύτηκαν οι υποψήφιοι

Μπορεί σήμερα ο επιστήμονας να ελέγξει ηθικά την επιστημονική πρόοδο στην οποία συμμετέχει με το έργο του; Ποια η σχέση επιστήμης και ηθικής; Ποια τα όρια της ηθικής; Μπορεί να τεθούν περιορισμοί στα επιστημονικά επιτεύγματα; Αυτά είναι ορισμένα από τα ερωτήματα τα οποία -έμμεσα ή άμεσα- κλήθηκαν να αναλύσουν οι περίπου 86.000 υποψήφιοι Γενικών Λυκείων, που ξεκίνησαν το πρωί της Τετάρτης τις Πανελλαδικές εξετάσεις για την εισαγωγή τους σε Πανεπιστήμια και ΤΕΙ.

Μεταξύ των υποψηφίων και 751 από τα ΓΕΛ της Ροδόπης, έπεσαν στη "μάχη" των γραπτών. 

Ειδικότερα, στο πλαίσιο της Νεοελληνικής Γλώσσας δόθηκε ένα κείμενο (διασκευή ομιλίας στην Ακαδημία Αθηνών) του ακαδημαϊκού Γρηγόρη Σκαλκέα, στο τέλος του οποίου αναφέρεται ότι: "Για να παραμείνουν όμως οι στόχοι της επιστήμης ανθρωποκεντρικοί, κρίνεται απολύτως αναγκαίος ο επανακαθορισμός τους από ”προσωπικότητες με υψηλά ηθικά ιδανικά”, κατά τον Αϊνστάιν, δηλαδή από έντιμους, συνεπείς και ανιδιοτελείς, διορατικούς, ειλικρινείς και αντικειμενικούς ανθρώπους-επιστήμονες". Η φράση αυτή κρίνεται κλειδί για την ανάπτυξη του θέματος και -ταυτόχρονα- σας βάζει στο κλίμα του κειμένου. 

Ο Γρηγόρης Σκαλκέας πρόκειται για έναν διακεκριμένο γιατρό, με πλούσιο ιατρικό και ακαδημαϊκό έργο και παρακαταθήκη στον τόπο, καθώς ίδρυσε το πρώτο Τμήμα Θωρακικής και Kαρδιαγγειακής Xειρουργικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, την πρώτη Mονάδα Mεταμοσχεύσεων Aθηνών (1971), το πρώτο Eργαστήριο Πειραματικής Xειρουργικής και Xειρουργικής Eρεύνης στην Eλλάδα (1974), το Eλληνικό Tμήμα της Eυρωπαϊκής Λέσχης Yγείας, το Eλληνικό Tμήμα του Collegium Internationalae Chirourgae Digestivae, το Ίδρυμα Iατροβιολογικών Eρευνών της Aκαδημίας Aθηνών.

Οι νεότερες γενιές ενδεχομένως να μην το γνωρίζουν, αλλά οι παλαιότεροι θα θυμούνται τον επιστήμονα, ως τον άνθρωπο που "κούραρε" τον αείμνηστο ηγέτη του ΠΑΣΟΚ, Αντρέα Παπανδρέου, την εποχή που ο τελευταίος νοσηλευόταν στο Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο, με σοβαρά προβλήματα υγείας.

ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ "ΜΑΤΙΑ" ΕΝΟΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥ
Φυσικά, όπως κάθε χρονιά, έτσι και φέτος, πρωταγωνιστές των εξετάσεων είναι οι υποψήφιοι. Ένας από αυτούς και ο Κομοτηναίος Νίκος Παπαχρήστου, δοκιμάζεται για δεύτερη χρονιά, καθώς ο στόχος του είναι υψηλός. 

"Ο πρώτος μου στόχος, που θέλω πάρα πολύ, είναι η Ιατρική", μας διευκρινίζει όταν τον συναντάμε λίγη ώρα μετά την ολοκλήρωση της εξέτασης. Σχολιάζοντας τα θέματα, ο υποψήφιος αναδεικνύει ότι "μου φάνηκαν βατά, κι ενδιαφέρον το θέμα του κειμένου και της έκθεσης. 

Πιστεύω πως, για να γράψεις τη συγκεκριμένη έκθεση, δεν χρειάζονταν μόνο οι γνώσεις που παίρνεις από το σχολείο, αλλά και οι εξωσχολικές γνώσεις. Το θέμα είναι κάτι που γενικά μπορεί να προβληματίσει τους νέους, άρα ο καθένας μπορεί να έχει επιχειρήματα".
Στο τέλος δεν δίνει κάποια συμβουλή στους εξεταζόμενους, όμως εύχεται καλή επιτυχία σε όλους.

Εμείς του ευχόμαστε εκτός από κιθαρίστας, απόφοιτος του μουσικού σχολείου Κομοτηνής, να πετύχει και στον δεύτερο στόχο του, δηλαδή να φοιτήσει στην Ιατρική Σχολή.
 

ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΤΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ

Η φιλόλογος Ζωή Παππά μάς βοηθάει στην ανάλυση των θεμάτων

Την ανάλυση των θεμάτων, μας βοηθάει να κάνουμε η φιλόλογος Ζωή Παππά, από το φροντιστήριο Μέσης Εκπαίδευσης "Τούλα Σαρρή". Πρώτα και κύρια, όμως, επισημαίνει προς τους υποψηφίους να μην ...τρελαίνονται από τις ενδεικτικές απαντήσεις. "Ενδεικτικές απαντήσεις έχουν κυκλοφορήσει κατά κόρον στο διαδίκτυο, όμως δεν πρέπει να περιοριστούμε σε αυτές ούτε να αγχωθούν τα παιδιά από αυτές. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η λογική οργάνωση της απάντησης", διευκρινίζει, κι επίσης αναδεικνύει πως  "σημαντικός παράγοντας είναι και ο εξεταστής, καθώς αναφερόμαστε σε ένα μάθημα που είναι ...η τέχνη του λόγου, δηλαδή η παραγωγή λόγου και η κατανόηση κειμένων". 

Αναφορικά τώρα με το διαγώνισμα καθεαυτό, η φιλόλογος εξηγεί πως ήταν βατό σε γενικές γραμμές, όμως η έκθεση ήταν απαιτητική.

 
Για την περίληψη δηλώνει: "Το κείμενο ήταν βατό, καθώς σε πολλές εξετάσεις παρουσιάζονται κείμενα με έντονη την συγκινησιακή χρήση του λόγου, όπως για παράδειγμα στο στοχαστικό δοκίμιο της Αρβελέρ το 2012. Φέτος, το κείμενο ήταν κανονικό σε έκταση, σε σαφή λογική οργάνωση, με λεξιλόγιο που δεν ήταν πομπώδες και με  νοήματα σαφή. Επομένως, τα παιδιά μπορούσαν να ανταποκριθούν και να κάνουν μια σωστά δομημένη και με σωστό περιεχόμενο περίληψη". 

Και οι υπόλοιπες ασκήσεις χαρακτηρίζονται εύκολες, καθώς περιλαμβάνουν άσκηση κατανόησης με απαντήσεις "σωστό-λάθος", τρόπο ανάπτυξης σε μια παράγραφο όπου απαντώνται περισσότεροι του ενός, συνώνυμα-αντώνυμα, διαρθρωτικές λέξεις, σχολιασμός τεχνοτροπίας και μέσων έκφρασης του συγγραφέα. 

Επομένως, ένας προετοιμασμένος μαθητής, που δεν αγχώθηκε, μέχρι αυτό το σημείο έχει κατακτήσει τις περισσότερες μονάδες (από τις διαθέσιμες 60).
Οι υπόλοιπες 40 μονάδες κρίνονται στην έκθεση, της οποίας το ζητούμενο ήταν το εξής:  "Στην τελετή αποφοίτησης του σχολείου σας ως υποψήφιοι/ες φοιτητές/τριες και μελλοντικοί/κές επιστήμονες εκφωνείτε μια ομιλία 500-600 λέξεων στην οποία εστιάζετε σε δύο άξονες:

α) στον ρόλο της επιστήμης στην αντιμετώπιση των σημαντικότερων, κατά τη γνώμη σας, σύγχρονων προβλημάτων και
β) στα ηθικά εφόδια του επιστήμονα που θα του επιτρέψουν να υπηρετήσει αυτό τον στόχο".

Για το θέμα ζητάμε το σχόλιο της φιλολόγου Ζωής Παππά, η οποία εξηγεί πως στο δεύτερο σκέλος ο υποψήφιος μπορούσε να εντοπίσει πιο γρήγορα, επιχειρήματα λογικής. "Το θέμα της επιστήμης είναι στην ύλη της Τρίτης Λυκείου, κι έχει χρησιμοποιηθεί στις πανελλήνιες. Γενικά, πρόκειται για ένα δύσκολο θέμα, ειδικά αν λάβουμε υπόψη μας το περσινό, το οποίο ήταν η φιλία. Η πληθώρα της θεματολογίας είναι τέτοια, που ένα παιδί είναι αδύνατο να αφομοιώσει όλες τις θεματικές.

Γι' αυτό ο ρόλος μας είναι να μαθαίνουμε στα παιδιά πως να σκέφτονται και πως να αντιμετωπίζουν όλα τα θέματα. Αν κάνεις το λάθος, ως καθηγητής, να θεωρήσεις πως η θεματολογία της έκθεσης βασίζεται μόνο στην Τρίτη Λυκείου, δυστυχώς θα αντιληφθούν ότι και πέρσι το θέμα ήταν πρώτης Λυκείου.

Ως καθηγητές προσπαθούμε να ενισχύουμε την επιχειρηματολογία και την κριτική σκέψη των μαθητών μας, ώστε να μπορεί να ανταπεξέλθει σε κάθε θέμα", μας λέει γενικά για τον θεσμό της έκθεσης, ενώ για το πρώτο ερώτημα προσθέτει ότι "το ερωτηματικό που ανακύπτει είναι τι μπορούν να αντιληφθούν ως σύγχρονο πρόβλημα, τα παιδιά του δυτικού κόσμου, όπως τα δικά μας.

Παρόλα αυτά, από τους μαθητές μας είδαμε τεκμηριωμένες απαντήσεις", και για το δεύτερο ότι "έχει γραφεί, από τους μαθητές, πολύ καλύτερα από το πρώτο, διότι μπορούσαν να αντλήσουν επιχειρηματολογία από το κείμενο".

Όπως κι αν έχει, το μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας ανήκει στο παρελθόν, και οι υποψήφιοι καλούνται να γυρίσουν "σελίδα" και να προετοιμαστούν για τα επόμενα. Η συνέχεια δίνεται σήμερα, για τους υποψηφίους ΕΠΑΛ και αύριο για τους υποψηφίους ΓΕΛ.