Χρώμα παντού, το σύνθημα μαθητών που ξορκίζουν τη μιζέρια

Ο Στάθης Γκεβρέκης, γνωστός στο ευρύτερο κοινό της Κομοτηνής, ζωγράφισε δυο μονότονους, μέχρι πρόσφατα, τοίχους του γυμνασίου και λυκείου Ιάσμου αντίστοιχα και τους έδωσε χρώμα. Πλέον τον τοίχο του λυκείου κοσμεί ένα μεγάλο βιβλίο με έναν διακριτικό σελιδοδείκτη και του γυμνασίου δύο χάρακες μέσα στους οποίους τυλίγεται ένα μολύβι. Η πρωτοβουλία αυτή ανήκει στους μαθητές της Γ΄ λυκείου. Πιο συγκεκριμένα, κάποια από τα αγόρια, λάτρεις οι ίδιοι των γκράφιτι, θέλησαν να κάνουν πιο όμορφο έναν χώρο που περνούν καθημερινά πολλές ώρες. Έτσι, κινητοποιήθηκαν προκειμένου να γίνει πράξη η ιδέα τους. Συναντήσαμε τον Στάθη την ώρα που έβαφε την πρόσοψη του γυμνασίου, τον πρώτο τοίχο που αντικρίζει κανείς μπαίνοντας στην αυλή και μας μίλησε για την πρωτοβουλία αυτή. «Από μόνα τους τα παιδιά σκέφτηκαν να επέμβουν εικαστικά στο σχολείο τους. Θεώρησαν καλό να έρθω να κάνω μια παρέμβαση, όπως αυτές που κάνω στην πόλη, για να αναδείξουμε το σχολείο τους, για να περνούν και αυτοί καλύτερα, να έχουν εικόνες και να εμπνέονται. Να δώσουμε χρώμα στην καθημερινότητά τους». 

Βέβαια, δε μας αποκάλυψε το έργο του πριν το ολοκληρώσει, «γιατί ο σκοπός της ζωγραφικής είναι να αφήνει τους ανθρώπους, άλλους με πιο γρήγορους ρυθμούς και άλλους με πιο αργούς, να κατανοήσουν κάτι το οποίο εσύ ο ίδιος αναζητάς μέσα από την τέχνη και το οποίο σίγουρα πρέπει να είναι κάτι μελλοντολογικό και κάτι που θα σε βγάζει από τα νερά σου. Αυτός είναι και ο σκοπός της τέχνης γενικότερα. Να βλέπεις πράγματα που δεν έχεις δει ή μπορεί να μην τα έχεις συνειδητοποιήσει ακόμη και είναι τελείως ξένα για σένα. Και εδώ προσπαθώ να παρουσιάσω κάποια θέματα που να είναι και στο σχολικό κλίμα, αλλά να έχουν και ένα βάθος, το οποίο σίγουρα όλοι με την πρώτη ματιά δε θα το συνειδητοποιήσουν. Μπορεί, όμως, να το συνειδητοποιήσουν του χρόνου ή και μετά από δυο χρόνια. Εμένα αυτό με ενδιαφέρει. Δε με ενδιαφέρει το τώρα. Τώρα το κάνω, αλλά το πώς εσύ θα το συνειδητοποιήσεις εξαρτάται από το χρόνο που χρειάζεται το έργο να ωριμάσει μέσα σου», ισχυρίστηκε. 

Στη συνέχεια, χωρίς να σταματήσει στιγμή να βάφει, αναφέρθηκε στην τέχνη σε σχέση με την κρίση που βιώνουμε καθημερινά. Τονίζει ότι «Η τέχνη σίγουρα μπορεί να αντισταθεί σε όλα όσα συμβαίνουν με την παραγωγή των έργων, τα οποία μπορεί να είναι σοκαριστικά ή αντιδραστικά ή να περνούν απλώς το μήνυμά τους. Ωστόσο, δε θα τη χαρακτήριζα ως μέσο αντιμετώπισης της κρίσης, αλλά ως μέσο αφύπνισης των ανθρώπων». 

«Δε δαπανάμε πολλά χρήματα γι’ αυτά τα πράγματα, μόνο τα απαραίτητα για τα υλικά. Άλλωστε ο πολιτισμός δεν είναι έξοδο. Εάν κάποιος καλλιτέχνης δεν έρθει να κολλήσει στον πολιτισμό σου κάποια καινούρια στοιχεία, τότε εσύ θα παραμείνεις ως έχει, χωρίς να βλέπεις καινούρια πράγματα», είπε χαρακτηριστικά. Επισημαίνει ότι «Οι περισσότερες πόλεις στο εξωτερικό και κάποιες που ξεκίνησαν τώρα στην Ελλάδα έχουν αρχίσει την αναδιαμόρφωση και την ανοικοδόμηση βασισμένες στα εικαστικά. Έξω έχουν γίνει πολλά προγράμματα», ενώ παράλληλα μας προτρέπει να δούμε προς ποια κατεύθυνση οδεύει ο κόσμος, όταν στρέφεται σε τέτοιες ιδέες.

Ο Στάθης παροτρύνει τους νέους να ασχοληθούν με την τέχνη και να ακολουθήσουν τις κλίσεις και τα όνειρά τους. «Από αυτά που προσπαθώ να κάνω είναι το να μπορώ να ζωγραφίζω τόσο ώστε τα παιδιά που τώρα τελειώνουν το σχολείο να μη διστάζουν να ασχοληθούν με τα καλλιτεχνικά φοβούμενοι την ανεργία. Δε νομίζω ότι όταν κάποιος έχει τάσεις καλλιτεχνικές να τον ενδιαφέρει και τόσο να βρει δουλειά. Θα βρει, γιατί όλοι οι άλλοι θα χρησιμοποιήσουν με τον έναν ή με τον άλλο τρόπο την τέχνη και όχι μόνο τα μαθηματικά, τη φυσική και όλα τα υπόλοιπα μαθήματα. Όλα χρειάζονται στη ζωή. Αλλά η αλήθεια είναι ότι για τα καλλιτεχνικά πολλοί διστάζουν. Γιατί; Γιατί έτσι μας έμαθαν από μικρούς στο σχολείο. Η αισθητική αγωγή πάντα αντιμετωπιζόταν περιγελαστικά. Σίγουρα, όμως, υπάρχουν άλλα μέρη που δεν αντιλαμβάνονται έτσι την τέχνη», καταλήγει.

Ο Καδήρ Αγά είναι ένας από τους μαθητές που πρωτοστάτησε στην πρωτοβουλία αυτή. «Όλη η ιδέα ξεκίνησε από το γεγονός ότι βλέπαμε όλους τους τοίχους μονόχρωμους. Έτσι, απευθυνθήκαμε στη διεύθυνση του σχολείου και διατυπώσαμε την πρότασή μας. Στην αρχή δε μας εμπιστεύτηκαν. Νόμιζαν ότι δεν μπορούμε να το κάνουμε  καλά. Μετά επικοινωνήσαμε με τη σχολική επιτροπή και αυτή μας έδωσε τη δυνατότητα να το πραγματοποιήσουμε, ενέκρινε δηλαδή κάποια χρήματα. Τελικά, πιστεύω, αποδειχθήκαμε άξιοι της εμπιστοσύνης τους». Υποστήριξε, επίσης, ότι οι το γκράφιτι έδωσε αφορμή για συζητήσεις στις αίθουσες με τους καθηγητές και με τα άλλα παιδιά στο διάλειμμα, ενώ οι μαθητές είναι και πιο χαμογελαστοί όταν βλέπουν τους συγκεκριμένους τοίχους. 

Ο Ιωάννης Αλεξάνδρου, διευθυντής του γυμνασίου Ιάσμου, δηλώνει ότι αυτή η εικαστική παρέμβαση αποτελεί μια χαρούμενη νότα στην καθημερινότητα των μαθητών. «Τους βοηθάει να χαλαρώσουν λίγο στο διάλειμμα. Είναι και κάτι που τους εκφράζει». Σε αντιδράσεις του τύπου «θα πιάνουμε το γκράφιτι για να ζεσταινόμαστε», αφού περνάμε μια εποχή που λεφτά για πετρέλαιο δεν υπάρχουν, αλλά γίνονται τέτοιες δράσεις απαντάει και διευκρινίζει πως δεν τίθεται κανένα θέμα οι μαθητές του γυμνασίου και του λυκείου να κρυώσουν. 

Η Βάγια Σερέτη, διευθύντρια του λυκείου Ιάσμου, αναφέρει ότι «Στην αρχή ανησύχησα μήπως το έργο δεν ταιριάζει με το σκοπό του σχολείου, αλλά στη συνέχεια οι μαθητές υποσχέθηκαν πως θα εναρμονίζεται με το σχολικό περιβάλλον. Είναι κάτι πάρα πολύ όμορφο και δεν επιβάρυνε το κόστος λειτουργίας του σχολείου. Γι? αυτό άλλωστε και η σχολική επιτροπή ενέκρινε να διαθέσει ένα μικρό χρηματικό ποσό». Κι εκείνη διαβεβαίωσε πως δεν υπάρχει κανένας κίνδυνος να κρυώσουν οι μαθητές. 

Σχετικά με τον ρόλο του καλλιτέχνη επισημαίνει ότι «Εκείνος δεν πρέπει να ζει μέσα σε ένα γυάλινο δωμάτιο και έξω να μαίνεται η φτώχεια και ο πόλεμος. Θα πρέπει να επικοινωνεί με τον κοινωνικό χώρο και τα μηνύματα που περνά να αφυπνίζουν το κοινό. Αυτός είναι ο ρόλος του καλλιτέχνη, αλλά και όλων των πνευματικών ανθρώπων».

Μετά από τη συνεργασία του Στάθη με τα παιδιά και της σχολικής επιτροπής με τις διευθύνσεις, το γυμνάσιο και το λύκειο Ιάσμου απέκτησαν χρώμα. Έργα, που σε κάθε περίπτωση δε μένουν απαρατήρητα, αλλά αντίθετα περνούν μηνύματα και επιτρέπουν στον καθένα να δώσει τη δική του ερμηνεία, λειτουργούν ως μέσο αφύπνισης και διεύρυνσης της σκέψης των νέων. Ανοίγουν ένα παράθυρο σε έναν άλλο κόσμο, στον κόσμο της τέχνης. Το ερώτημα, που εύλογα, λοιπόν, προκύπτει, είναι αν πράγματι είναι τόσο εύκολο να ανανεωθούν και να μεταμορφωθούν οι σχολικοί χώροι, να γίνουν δηλαδή πιο χαρούμενοι και να εμπνέουν τους μαθητές, γιατί να μη γίνεται πιο συχνά; 

Άννα Μαυρίκου