Έπαιξαν και ξύλο μετά τον πόλεμο συνθημάτων

Δημήτριος Ιωαννίδης (αρχηγός της ΕΣΑ την περίοδο της εξέγερσης): 7 φορές ισόβια για ηθική αυτουργία σε 7 ανθρωποκτονίες από πρόθεση και 25 χρόνια κάθειρξη κατά συγχώνευση για ηθική αυτουργία σε 38 απόπειρες ανθρωποκτονιών και πρόκληση διάπραξης κακουργημάτων, καθώς και διαρκής στέρηση των πολιτικών του δικαιωμάτων. Γεώργιος Παπαδόπουλος (εν ενεργεία δικτάτορας την περίοδο της εξέγερσης): 25 χρόνια κάθειρξη για απλή συνέργεια σε ανθρωποκτονίες από πρόθεση και απόπειρες ανθρωποκτονιών, καθώς και δεκαετής στέρηση των πολιτικών του δικαιωμάτων. Σταύρος Βαρνάβας (αντιστράτηγος Ε.Α.): 3 φορές ισόβια για ηθική αυτουργία σε 3 ανθρωποκτονίες από πρόθεση και 25 χρόνια κάθειρξη κατά συγχώνευση για ηθική αυτουργία σε 17 απόπειρες ανθρωποκτονιών και πρόκληση διάπραξης κακουργημάτων, καθώς και διαρκής στέρηση των πολιτικών του δικαιωμάτων. Νικόλαος Ντερτιλής (ταξίαρχος Ε.Α.): Ισόβια κάθειρξη και διαρκής στέρηση των πολιτικών του δικαιωμάτων για ανθρωποκτονία από πρόθεση του φοιτητή Μυρογιάννη. Άλλοι τέσσερις ανώτατοι αξιωματικοί σε 25 χρόνια κάθειρξη κατά συγχώνευση για ηθική αυτουργία σε συνολικά 12 ανθρωποκτονίες και 56 απόπειρες ανθρωποκτονιών, καθώς και δεκαετής στέρηση των πολιτικών τους δικαιωμάτων. Άλλοι 12 κατηγορούμενοι σε μικρότερες ποινές, από 5 μήνες έως 10 χρόνια κάθειρξη για διάφορες κατηγορίες, κυρίως για ηθική αυτουργία σε επικίνδυνες σωματικές βλάβες. Οι ποινές κάτω του ενός έτους, ήταν εξαγοράσιμες. Εκεί οδηγήθηκαν οι εγκληματίες της Δημοκρατίας, οι δικτάτορες που αποφάσισαν να επιβληθούν σε έναν ολόκληρο λαό, καταλύοντας κάθε έννοια δημοκρατίας, ελευθερίας για επτά χρόνια. Στις 30 Δεκεμβρίου του 1975 και μετά από ακροαματική διαδικασία δυόμιση μηνών και διάσκεψη 6 ημερών ενώπιον του πενταμελούς εφετείου Αθηνών, εκδόθηκε η απόφαση του δικαστηρίου το οποίο κήρυξε ένοχους τους 20 από τους 32 κατηγορούμενους, ενώ αθώωσε άλλους 12. 

Σύμβολο αγώνα ενάντια στην εξουσία και ένα από τα κύρια κτυπήματα εναντίον της δικτατορίας αποτέλεσε το Πολυτεχνείο και η αντίσταση των φοιτητών το Νοέμβριο του 1973.  Η εξέγερση του Πολυτεχνείου το 1973 ήταν μια μαζική διαδήλωση λαϊκής αντίθεσης στο καθεστώς της Χούντας των Συνταγματαρχών. Η εξέγερση ξεκίνησε στις 14 Νοεμβρίου 1973, κλιμακώθηκε σχεδόν σε αντιχουντική επανάσταση και έληξε με αιματοχυσία το πρωί της 17ης Νοεμβρίου, μετά από μια σειρά γεγονότων που ξεκίνησαν με την είσοδο αρμάτων μάχης στον χώρο του Πολυτεχνείου.

Η Ελλάδα βρισκόταν από τις 21 Απριλίου 1967 υπό τη δικτατορική διακυβέρνηση του στρατού, ενός καθεστώτος που είχε καταργήσει τις ατομικές ελευθερίες, είχε διαλύσει τα πολιτικά κόμματα και είχε εξορίσει, φυλακίσει και βασανίσει πολιτικούς και πολίτες με κριτήριο τις πολιτικές τους πεποιθήσεις. Το 1973 βρίσκει τον ηγέτη της δικτατορίας, Γεώργιο Παπαδόπουλο να έχει ξεκινήσει μια διαδικασία φιλελευθεροποίησης του καθεστώτος, η οποία συμπεριλάμβανε την αποφυλάκιση των πολιτικών κρατουμένων και την μερική άρση της λογοκρισίας, καθώς και υποσχέσεις για νέο σύνταγμα και εκλογές στις 10 Φεβρουαρίου 1974 για επιστροφή σε πολιτική διακυβέρνηση. Στελέχη της αντιπολίτευσης, μπόρεσαν έτσι να ξεκινήσουν πολιτική δράση ενάντια της χούντας.

Η χούντα, στην προσπάθειά της να ελέγξει κάθε πλευρά της πολιτικής, είχε αναμιχθεί στον φοιτητικό συνδικαλισμό από το 1967, απαγορεύοντας τις φοιτητικές εκλογές στα πανεπιστήμια, στρατολογώντας υποχρεωτικά τους φοιτητές και επιβάλλοντας μη εκλεγμένους ηγέτες των φοιτητικών συλλόγων στην Εθνική Φοιτητική Ένωση Ελλάδας (ΕΦΕΕ). Αυτές οι ενέργειες όπως είναι φυσικό δημιούργησαν έντονα αντιδικτατορικά αισθήματα στους φοιτητές, όπως τον φοιτητή Γεωλογίας Κώστα Γεωργάκη, ο οποίος αυτοπυρπολήθηκε δημόσια το 1970 στην Γένοβα της Ιταλίας σε ένδειξη διαμαρτυρίας ενάντια στη χούντα. Με αυτή την εξαίρεση, η πρώτη μαζική δημόσια εκδήλωση διαμαρτυρίας ενάντια στη χούντα ήρθε από τους φοιτητές στις 21 Φεβρουαρίου 1973.

Οι αναταραχές ξεκίνησαν λίγο νωρίτερα, στις 5 Φεβρουαρίου, όταν οι φοιτητές του Πολυτεχνείου αποφάσισαν αποχή από τα μαθήματά τους. Στις 13 Φεβρουαρίου γίνεται διαδήλωση μέσα στο Πολυτεχνείο και η χούντα παραβιάζει το πανεπιστημιακό άσυλο, δίνοντας εντολή στην αστυνομία να επέμβει. 11 φοιτητές συλλαμβάνονται και παραπέμπονται σε δίκη. Με αφορμή αυτά τα γεγονότα, στις 21 Φεβρουαρίου, περίπου τρεις με τέσσερις χιλιάδες φοιτητές της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών κατέλαβαν το κτίριο της σχολής στο κέντρο της Αθήνας επί της οδού Σόλωνος, ζητώντας ανάκληση του νόμου 1347 που επέβαλε την στράτευση «αντιδραστικών νέων», καθώς 88 συμφοιτητές τους είχαν ήδη στρατολογηθεί με τη βία. Από την ταράτσα του κτιρίου απαγγέλλουν τον ακόλουθο όρκο: «Εμείς οι φοιτηταί των Ανωτάτων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων ορκιζόμαστε στο όνομα της ελευθερίας να αγωνισθούμε μέχρι τέλους για την κατοχύρωση: α) των ακαδημαϊκών ελευθεριών, β)του πανεπιστημιακού ασύλου, γ) της ανακλήσεως όλων των καταπιεστικών νόμων και διαταγμάτων.» Η αστυνομία έλαβε εντολή να επέμβει και πολλοί φοιτητές σε γύρω δρόμους υπέστησαν αστυνομική βία, χωρίς όμως τελικά να παραβιαστεί το πανεπιστημιακό άσυλο. Τα γεγονότα στη Νομική αναφέρονται συχνά ως προάγγελος της εξέγερσης του Πολυτεχνείου. Η εξέγερση των φοιτητών επηρεάστηκε επίσης σημαντικά και από τα νεανικά κινήματα της δεκαετίας του '60, και ειδικά από τα γεγονότα του Μάη του '68.

Στις 14 Νοεμβρίου 1973 φοιτητές του Πολυτεχνείου αποφάσισαν αποχή από τα μαθήματα και άρχισαν διαδηλώσεις εναντίον του στρατιωτικού καθεστώτος. Καθώς οι αρχές παρακολουθούσαν αμέτοχες, οι φοιτητές που αυτοαποκαλούνταν «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι», οχυρώθηκαν μέσα στο κτίριο της σχολής επί της οδού Πατησίων και ξεκίνησαν τη λειτουργία του ανεξάρτητου ραδιοφωνικού σταθμού του Πολυτεχνείου. Ο πομπός κατασκευάστηκε μέσα σε λίγες ώρες στα εργαστήρια της σχολής Ηλεκτρολόγων Μηχανικών από τον Γιώργο Κυρλάκη. Το, πλέον ιστορικό, μήνυμά τους ήταν: «Εδώ Πολυτεχνείο! Λαέ της Ελλάδας το Πολυτεχνείο είναι σημαιοφόρος του αγώνα μας, του αγώνα σας, του κοινού αγώνα μας ενάντια στη δικτατορία και για την Δημοκρατία». Εκφωνητές του σταθμού ήταν η Μαρία Δαμανάκη, ο Δημήτρης Παπαχρήστος και ο Μίλτος Χαραλαμπίδης.

Στις 3 π.μ. της 17ης Νοεμβρίου αποφασίζεται από την μεταβατική κυβέρνηση η επέμβαση του στρατού και ένα από τα τρία άρματα μάχης που είχαν παραταχθεί έξω από τη σχολή, γκρεμίζει την κεντρική πύλη. Όπως φαίνεται και στο ιστορικό φιλμ που τράβηξε παράνομα Ολλανδός δημοσιογράφος, το άρμα μάχης AMX 30 έριξε την σιδερένια πύλη τη στιγμή που επάνω βρίσκονταν ακόμα φοιτητές. Ο σταθμός του Πολυτεχνείου έκανε εκκλήσεις στους στρατιώτες να αψηφήσουν τις εντολές των ανωτέρων τους και στη συνέχεια ο εκφωνητής απήγγειλε τον Ελληνικό Εθνικό Ύμνο. Η μετάδοση συνεχίστηκε ακόμα και μετά την είσοδο του άρματος στον χώρο της σχολής. Οι φοιτητές που είχαν παραμείνει στο Πολυτεχνείο, μαζεύτηκαν στο κεντρικό προαύλιο, ψάλλοντας τον εθνικό ύμνο. Η πτώση της πύλης ακολουθήθηκε από την είσοδο μιας μονάδας ενόπλων στρατιωτών των ΛΟΚ που οδήγησαν τους φοιτητές, έξω από το Πολυτεχνείο, μέσω της πύλης της οδού Στουρνάρα. Οι αστυνομικές δυνάμεις που περιμένουν στα δυο πεζοδρόμια της Στουρνάρα επιτίθενται στους φοιτητές, την έξοδο των οποίων αποφασίζουν (σύμφωνα και με το πόρισμα του εισαγγελέα Τσεβά) να περιφρουρήσουν κάποιοι από τους στρατιώτες, οι οποίοι σε ορισμένες περιπτώσεις επενέβησαν και εναντίον των αστυνομικών που βιαιοπραγούσαν στους φοιτητές. Πολλοί φοιτητές βρίσκουν καταφύγιο σε γειτονικές πολυκατοικίες. Ελεύθεροι σκοπευτές της αστυνομίας ανοίγουν πυρ από γειτονικές ταράτσες, ενώ άνδρες της ΚΥΠ καταδιώκουν τους εξεγερθέντες. Οι εκφωνητές του σταθμού του Πολυτεχνείου παρέμειναν στο πόστο τους και συνέχισαν να εκπέμπουν το ιστορικό μήνυμα για 40 λεπτά μετά την έξοδο, οπότε συνελήφθησαν. 

Με επεισόδια και προσαγωγές στα  μεγάλα αστικά κέντρα ολοκληρώθηκαν οι εκδηλώσεις και οι πορείες ανήμερα της επετείου των 39χρόνων της πτώσης των συνταγματαρχών, το περασμένο Σάββατο. Στην Κομοτηνή η πορεία ορίστηκε, όπως κάθε χρόνο άλλωστε, να ξεκινήσει στις 3:30 από την Παλιά Νομική. Μισή ώρα αργότερα, με στεφάνια και πανό οι διαδηλωτές ξεκίνησαν την πορεία τους, καταδικάζοντας κάθε προσπάθεια φίμωσης της κοινής γνώμης, προπαγάνδας και καταστολής όπως έπραξε η χούντα.  Το πάντα διαχρονικό σύνθημα «Ψωμί-Παιδεία-Ελευθερία», ακούστηκε από τους διαδηλωτές που ζήτησαν οι Έλληνες να δώσουν τη μάχη για της γενιάς τους τα Πολυτεχνεία. Ξεχωριστή πορεία πραγματοποίησε και φέτος το ΠΑΜΕ ξεκινώντας από το πάρκο της Περιφέρειας. 

Με συνθήματα κατά της Χούντας, αλλά και της πολιτικής λιτότητας, φοιτητές, μέλη φοιτητικών παρατάξεων, τοπικοί φορείς και αρχές, μεταξύ των οποίων ο δήμαρχος Κομοτηνής Γ. Πετρίδης, ο βουλευτής Ροδόπης του ΣΥΡΙΖΑ Α. Καραγιουσιούφ, συνδικαλιστές και απλοί πολίτες έστειλαν ένα ηχηρό μήνυμα. Όλοι μαζί κινήθηκαν διαδηλώνοντας προς την πλατεία, όπου παρέμειναν για περίπου 10 λεπτά, μπροστά στο κτίριο όπου στεγάζονται τα γραφεία της «Χρυσής Αυγής».  Φωνάζοντας συνθήματα, οι διαδηλωτές έστειλαν μήνυμα στους εκφραστές του ναζισμού και του φασισμού, ότι  η Ελλάδα του Πολυτεχνείου δεν έχει χώρο γι’ αυτούς. 

Η πορεία κατέληξε από την πλατεία μπροστά στο μνημείο εθνικής αντίστασης, όπου κατέθεσαν στεφάνια οι νεολαίοι και οι φορείς, τιμώντας τους αγωνιστές και τα θύματα της εξέγερσης του πολυτεχνείου. Κόκκινα στεφάνια κατέθεσαν όλοι εκτός από τους φοιτητές μέλη της παράταξης που πρόσκεινται στη ΝΔ, ΔΑΠ-ΝΔΦΚ που όπως κάθε χρόνο επέλεξαν το γαλάζιο χρώμα και να κρατήσουν την ελληνική σημαία, ψάλλοντας τον εθνικό ύμνο. Στο ίδιο έργο θεατές οι παραβρισκόμενοι, ήλπιζαν πως οι δύο πλευρές θα περιοριστούν σε αυτό, ωστόσο οι τόνοι ανέβηκαν ώσπου οι φοιτητές αριστερών σχημάτων άρχισαν να απωθούν τα μέλη της ΔΑΠ-ΝΔΦΚ. «26 χρόνια που ήταν το στεφάνι ΔΑΠίτες Χίτες, Δεξιοί Ρουφιάνοι», φώναζαν οι αριστερές παρατάξεις, ζητώντας από τα μέλη της ΔΑΠ-ΝΔΦΚ, να αποχωρήσουν από το χώρο, αφού μέχρι πριν από μία δεκαετία περίπου δεν αναγνώριζαν το Πολυτεχνείο. Τα μέλη της ΔΑΠ-ΝΔΦΚ αρνήθηκαν και άρχισαν να ψάλλουν τον εθνικό ύμνο κυματίζοντας την ελληνική σημαία που κρατούσαν στα χέρια τους. Η κίνηση αυτή όξυνε τα πνεύματα, με αποτέλεσμα οι φοιτητές αριστερών παρατάξεως να κινηθούν προς το μέρος τους, αρπάζοντας και σπάζοντας το κοντάρι της ελληνικής σημαίας. Τα μέλη της ΔΑΠ-ΝΔΦΚ τράπηκαν σε φυγή και η τελετή κατάθεσης στεφάνων ολοκληρώθηκε αμέσως μετά, σε τεταμένο κλίμα.  

Το περιστατικό σχολιάστηκε αρνητικά από τους παρεβρισκόμενους που φρόντισαν να αποχωρήσουν άμεσα αμέσως μόλις ολοκληρώθηκε η τελετή. «Θα ήθελα αυτού του είδους οι εκδηλώσεις να γίνονται σε ειρηνικό κλίμα και να μη δημιουργούνται πολώσεις ούτε μεταξύ κομμάτων, ούτε φοιτητικών παρατάξεων», σημείωσε ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Α. Καραγιουσιούφ και τόνισε πως,  «είναι 39η επέτειος του αγώνα, του πολυτεχνείου εναντίον της χούντας, και θα επαναλάβω ότι είναι η μέρα που καλούμαστε να ξεκινήσουμε έναν νέο αγώνα, εναντίον της σύγχρονης χούντας». 

Όλγα Τσιούλφα