ΣΕ ΕΝΕΣΤΩΤΑ ΧΡΟΝΟ 27.11.2013

Γεννήθηκα στην Αθήνα, αυτή η πόλη είναι ο τόπος μου και πιο συγκεκριμένα το Παλαιό Φάληρο- για να αρχίσω το κείμενο με μυρουδιά θάλασσας και αίσθηση μπάτη. Εδώ γεννήθηκα, πήγα σχολείο, τέλειωσα το σχολείο, έμαθα αγγλικά και γαλλικά και με αυτά σαν εφόδια συνέχισα το δρόμο μου στο Παρίσι. Η επιλογή μου να πάω στο Παρίσι δεν έγινε τυχαία, πολλοί λόγοι συνέτρεξαν, ανάμεσα σε αυτούς η βαθιά μου ανάγκη να προσεγγίσω έναν άλλο τόπο, να γνωρίσω από κοντά τη διαφορετικότητά του και να σταθώ πλάι στους μύθους του. 

Στο Παρίσι μπήκα από την πόρτα της Ecole Nationale Superieure des Beaux-Arts, μια πόρτα που μου άνοιξε με ένα ντοσιέ με έργα μου και σε αυτές τις γειτονιές περιπλανήθηκα έντεκα ολόκληρα χρόνια από το 1974 ως το 1985. Η σχολή έγινε πολύ γρήγορα σπίτι μου αφού εκεί έμενα και δούλευα από το πρωί μεχρί το βράδι. Εκεί είχα την τύχη να γνωρίσω και να συναναστραφώ με ανθρώπους όλων των εθνικοτήτων. Ένα καζάνι απο κουλτούρες που σιγόβαζαν κι ανακατεύονταν ήταν τότε η Σχολή Καλών Τεχνών του Παρισιού, ακόμα ο Μάης του 68 δεν είχε εξατμιστεί και το κάθε εργαστήριο ήταν μια μικρή επανάσταση. Πρέπει επίσης να πω ότι είχα την τύχη όλες αυτές τις εμπειρίες να τις μοιράζομαι από τότε με τον μέχρι τώρα σύντροφο μου το ζωγράφο Μίλτο Παντελιά. 

Μετά τη Beaux Arts συνέχισα τις σπουδές μου στην Ecole Nationale Superieure des Arts Decoratifs όπου μετά το δεύτερο πτυχίο μου στη γλυπτική έμεινα άλλα δύο χρόνια ως βοηθός της καθηγήτριας Renee Bossaert στο εργαστήρι κεραμικής γλυπτικής.

Είχα ήδη αρχίσει να δουλεύω με γκαλερί και να συμμετέχω σε διάφορες ομαδικές εκθέσεις όταν τέλειωσα την Beaux-Arts. Την πρώτη μου ατομική έκθεση την έκανα στις Νέες Μορφές στην Ελλάδα και στο Παρίσι σε μία γκαλερί που δεν υπάρχει πια, στην γκαλερί Ιkuo. Θα ακολουθήσουν όλες αυτές οι τριάντα ατομικές εκθέσεις που μπορεί κανείς να δει αναλυτικά στο βιογραφικό μου και που θεωρώ σταθμούς στη ζωή μου, γιατί κάθε μία από αυτές περιέχει τις εμπειρίες και τα  βιώματα μου, τις αναζητήσεις και τις πολιτισμιτικές μου περιπλανήσεις, τόσο στο χώρο της τέχνης, όσο και της ζωής.

Η πρώτη ύλη που με αιχμαλώτισε ήταν ο πηλός. Έμεινα αποκλειστικά προσηλωμένη και με πάθος στις απαιτήσεις του μέχρι το 1996 όταν άρχισα να βάζω στο «παιχνίδι» της τέχνης μου και άλλα υλικά όπως το χαρτί το ξύλο, το ύφασμα, και πολλά άλλα.

Και λέω παιχνίδι γιατί για μένα η τέχνη εμπεριέχει το παιχνίδι, τόσο σαν εξοικίωση με το υλικό όσο και σαν αναζήτηση, πειραματισμό, η ακόμα και σαν αντιμετώπιση του κόσμου που μας περιβάλλει και μας ευαισθητοποιεί. 

Το 2004 έτυχε να δω στο Λούβρο την έκθεση Τanagra, mythe et archeologie και να ανακαλύψω τον υπέροχο γυναικείο κόσμο των «Ταναγραίων». Πολλά κοινά στοιχεία στον τρόπο σκέψης και στον τρόπο εκτέλεσης με έκαναν να σκύψω προσεκτικά πάνω στο θέμα και να το ψάξω. Μέσα από τον κατάλογο του μουσείου ανακάλυψα οτι η τεχνική του πηλού και η μέθοδος ψησίματος των ταναγραίων –η κοροπλαστική- ήταν η ίδια ακριβώς μέθοδος που ακολουθούσα κι εγώ από την αρχή της ενασχόλησής μου με την κερακεική γλυπτική. Ο άλλος πόλος έλξης ήταν τα διάφορα ενδυματολογικά στοιχεία και αξεσουάρ της εποχής που χαρακτηρίζουν τη φιγούρα, το μικρό της σχήμα, η χάρη και απλότητά της, όπως επίσης και το γεγονός οτι δεν ανήκει στην κατηγορία της «μεγάλης γλυπτικής», αλλά συναλλάσσεται ως «ομοίωμα» με όλο τον κόσμο. Μπορούσε δηλαδή να συντροφεύει τον απλό άνθρωπο σε όλες τις στιγμές της ζωής του, όπως κάνει ακόμα σήμερα ένα αφρικάνικο ειδώλιο. Μία τέχνη που είναι η ίδια η ζωή χωρίς περιτά και χωρίς τον ιδιαίτερο χώρο που εμείς την τοποθετούμε σήμερα. Με τον γενικό τίτλο Μy Tanagras, ονομάζω όλη αυτή την περίοδο της δουλειάς μου από το 1996 έως σήμερα που εμπεριέχει την πήλινη φιγούρα.

Ενα άλλο μεγάλο θέμα που με έχει απασχολήσει  και έχω ασχοληθεί μαζί του είναι αυτό της «γραφής». Η γραφή σαν πολιτισμική μνήμη, κώδικας, σύνολο συμβόλων, αλλά κυρίως σαν εικόνα, σαν ένα ακόμα εικαστικό παιχνίδι ανοιχτό στον κόσμο, μια άλλη γλώσσα επικοινωνίας. Γιατί η γραφή ακόμα κι αν δεν την διαβάζουμε μεταφέρει μέσω της εικόνα της την πολιτισμική της καταγωγή, συμπεριφορά και αίσθηση.

Παράλληλα με την εικαστική ενασχόλησή μου με την γραφή παρακακολούθησα για τέσσερα χρόνια μαθήματα αραβικής γλώσσας, αραβικού πολιτισμού και αραβικής καλλιγραφίας.

Το 2008 στην έκθεσή μου Αλ Χατ, η μαγική γραφή η γραφή έγινε φυλακτό. 

Στο Μουσείο ισλαμικής Τέχνης της Αθήνας που φιλοξένησε αυτή την έκθεση και που ήταν ένας εικαστικός και εννοιολογικός διάλογος με τα εκθέματα του μουσείου,

η γραφή έγινε υπερφυσική ασπίδα με αποτροπαικές ιδιότητες. Μαγικές κούπες, τελετουργικά ενδύματα-φυλαχτά, «γραμμένα» καλάμια και φύλλα, με την λέξη να προστατεύει αλλά και να απομακρύνει το κακό. Η γραφή σαν φυλαχτό είναι μια έννοια που συναντάμε όχι μόνο στον ισλαμικό πολιτισμό αλλά πολύ νωρίτερα  σε πολλές  παράλληλα περιοχές και κουλτούρες. Μην ξεχνάμε τις μαγικές πινακίδες πάνω σε πλάκες από μολύβι με τα ξόρκια και τους κατάδεσμους της ελληνιστικής εποχής στην Αίγυπτο. 

Η έκθεση που έκανα το 2012 στην Lahd Gallery στο Λονδίνο A Tale of Two Cultures ήρθε να προσθέσει άλλο ένα στοιχείο στην έννοια γραφή-φυλαχτό, την ελληνική γραφή και concept πάνω στο συγκεκριμένο θέμα. Η ενότητα των έργων που άρχισε πέρυσι και συνεχίζω μέχρι σήμερα με  τον τίτλο  the sheltering word, η λέξη που προστατεύει, με απασχολεί  μέχρι σήμερα και με στέλνει άλλοτε σε διάφορες virtual εθνολογικές αποστολές  να αφουγκραστώ ακατάληπτες τελετές μύησης, άλλοτε μέσω της ελληνικής παλαιογραφίας στα άβατα της βυζαντινής σκέψης, ψάχνοντας, ερευνώντας, πλάθοντας, την αέναα μεταβαλλόμενη εικόνα-σύμβολο της γραφής.