Τα παιδιά της αθωότητας ζωγραφίζουν Γιώργος Φαρσακίδης, ο δημιουργός της βιωματικής μνήμης, ο καλλιτέχνης της άλλης πλευράς. ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΧΡΗΣΤΟΣ Ν. ΘΕΟΦΙΛΗΣ
«Η προσωπική ελευθερία είναι απαραβίαστος: ουδείς καταδιώκεται, συλλαμβάνεται, φυλακίζεται, ή άλλως πως περιορίζεται, ειμή οπόταν και όπως ο νόμος ορίζει» - Άρθρον 4 Σύνταγμα της Β’ Αναθεωρητικής Βουλής, 1911.
«Ατομικά διοικητικά μέτρα, περιοριστικά της ελευθέρας κινήσεως ή εγκαταστάσεως εν τη Χώρα, ως και της ελευθέρας εξόδου και εισόδου εις αυτήν παντός Έλληνος απαγορεύονται» - Άρθρον 5. Σύνταγμα της Ε' Αναθεωρητικής Βουλής, 1975.
Το δικαίωμα της ελευθερίας δεν μπορεί να παραβιάζεται από στρατοδικεία ή διοικητικές επιτροπές, παρά μόνον ως ποινή επιβεβλημένη από τον φυσικό δικαστή.
Οι πρώτες εκτοπίσεις καταγράφονται το 1914 στη Νάξο, των συνδικαλιστών Αβραάμ Μπεναρόγια και Σαμουέλ Γιονά, ηγετών της Σοσιαλιστικής Εργατικής Συνομοσπονδίας ("Φεντερασιόν") από τη Θεσσαλονίκη, αιτία η εικοσαήμερη μαχητική απεργία των καπνεργατών.
1924-1934 λειτουργεί ο «Πειθαρχικός Ουλαμός Καλπακίου» στην ελληνοαλβανική μεθόριο ως πρώτο πείραμα ‘?σωφρονισμού?? συνδικαλιστών και κομμουνιστών στρατιωτών.
Ο νόμος 4229 της 24/25 Ιουλίου 1929 ορίζει ότι η επιδίωξη «δια βίαιων μέσων ανατροπής του κρατούντος κοινωνικού συστήματος ή της απόσπασης μέρους εκ του όλου της Επικρατείας» συνιστά ιδιώνυμο (δηλαδή ειδικό) αδίκημα. Ο νόμος στοχεύει στην καταστολή της δράσης των συνδικαλιστών και των κομμουνιστών, ποινικοποιεί τη διάδοση των κομμουνιστικών ιδεών.
Μάιος 1936 με την αιματηρή εργατική εξέγερση της Θεσσαλονίκης και της επικείμενης Γενικής Απεργίας της 5ης Αυγούστου ακολουθεί η Δικτατορία της 4ης Αυγούστου του Ι. Μεταξά και προληπτικώς κατά την κρίση των διοικητικών, αστυνομικών ή στρατιωτικών αρχών της κάθε περιοχής, φυλακίζονται βενιζελοκομμουνιστές.
Πρωταπριλιά του 1946 «Αποφασίζεται ο περιορισμός των αριστερών στρατευσίμων εις ορισμένα στρατόπεδα δια να υποστούν αποτοξίνωσιν. Όλες οι στρατιωτικές μονάδες δέον όπως εκκαθαρισθούν από αριστερίζοντες ή υπόπτους αριστερισμού». Εγκρίθηκε στις 3 Απριλίου και στις 26 Μαϊου στάλθηκαν στην Μακρόνησο οι πρώτοι ??σκαπανείς?? (θητεία χωρίς όπλο) με σκοπό την «προσπάθεια επαναφοράς αυτών εις τους κόλπους της φιλτάτης πατρίδος» με ??επωφελείς εργασίας??.
«Περάσαμε πολύν καιρό στο Μακρονήσι / κοιμηθήκαμε μάγουλο με μάγουλο με το θάνατο, / πολλοί αφήσανε κει πέρα τα κόκαλα τους / πολλοί αφήσανε τα πόδια τους και τα χέρια τους / κι όλο το φταίξιμό μας ήταν που αγαπάμε / όπως και συ, τη λευτεριά και την ειρήνη» - Απόσπασμα από το ποίημα «Γράμμα στο Ζολιό Κιουρί» του Γιάννη Ρίτσου, Άη-Στράτης, Νοέμβριος 1950.
Έως το 1974, οι τόποι «πειθαρχημένης διαβίωσης» είναι Αντικύθηρα, Μήλος, Νάξος, Πάρος, Αλόννησος, Ανάφη, Γαύδος, Ακροναυπλία, Kαλαμίου, Εύδηλο Ικαρίας, Χίος, Τρίκερι, Γεντί Κουλέ, Αργοστόλι, Αλικαρνασσός, Ιτζεδίν, Κέρκυρα, Αίγινα, Ίος, Σίκινος, Σίφνος, Θήρα, Σκύρος, Αμοργός, Κοντοπούλι Λήμνου…. Ο άδηλος χρόνος: Εκτοπίσεις έπ? αόριστον.
Έλαβα γράμμα ... Οι οικογένειες των πολιτικών εξόριστων σε μια αδιόρατη συνομωσία δεν έβαλαν ποτέ στις λογοκριμένες επιστολές τους τα γραμματόσημα του πόνου? Αγαπημένη η σειρά των γραμματόσημων «Ενσωμάτωση Δωδεκανήσου» κυκλοφόρησε στις 20.11.1947, αποσύρθηκε στις 16.2.1958. Πάντα πρόσεχαν και το εμπεριεχόμενο μήνυμα της εικόνας για να μην τους πικράνουν? Αυτοί εκεί αρνήθηκαν να υπογράψουν ότι απαρνιόνται απόψεις και πεποιθήσεις.
Το καθεστώς Μεταξά για τους ??εχθρούς του καθεστώτος??, ψηφίζει ισχύοντες νόμους έως τη Μεταπολίτευση, όπως οι ??δηλώσεις μετανοίας?? και το ??πιστοποιητικόν κοινωνικών φρονημάτων??. Ο μόνος τρόπος για την απελευθέρωση ήταν η υπογραφή?. ??Δηλωσίας??!
Άδηλος χρόνος συνεχής?Κίμωλος, Φολέγανδρος Μακρόνησος, Γυάρος, Παρθένι της Λέρου, Σαμοθράκη, Κύθηρα, Ζάτουνα, φυλακή-σανατόριο «Σωτηρία», φυλακές Αβέρωφ και ο Άη-Στράτης το μυθικό νησί Χρύση, ηφαιστειογενές τόπος του τραυματισμένου και εγκαταλελειμμένου από τους συντρόφους του μαχητές του Τρωικού πολέμου, Φιλοκτήτη?
Στους τόπους αυτούς ξεκινά μια άλλη τέχνη του πηγαίου του ατελέσφορου, του είμαι καλά για να το ακούς εσύ, μέχρι να ξεθωριάσω βουβή μνήμη φωτογραφία... Μήπως θαρρείτε, πως από την στιγμή που ο Ίκαρος άρχισε να πετά, δραπέτευσε και από τον μύθο;
Ο Γιώργος Φαρσακίδης, της βιωματικής μνήμης, παιδί μεταναστών από την Οδησσό.
Τραυματίστηκε δύο φορές σε μάχη με Γερμανούς και Βούλγαρους και έμεινε ανάπηρος στα δύο του χέρια. Δεκαεξήμισι χρόνια προληπτικώς συλληφθείς, προληπτικώς εκτοπισμένος και έπ? αόριστον. Το 1949 θα είναι ένας από τους πρώτους κρατούμενους που θα βρεθούν στη Μακρόνησο απ? όπου «γυρνάς ή νεκρός ή τρελός», Άη-Στράτης, Γυάρος, Λέρος. Ζωγραφίζει θέματα με περιεχόμενο από την εκεί ζωή. Μετά την πτώση της Χούντας, ο Γιώργος Φαρσακίδης δημοσιεύει εργασίες του σ? εφημερίδες, εκθέτει τα έργα του και εκδίδει τα βιβλία του. 1984, το βιβλίο του «Η πρώτη πατρίδα» παίρνει το πρώτο βραβείο της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών.
Κριτικά σχόλια και παρουσίαση του έργου του δημοσιεύονται στην Πράβντα, στην Ισβέστια, στη Σοβιέτσκαγια Κουλτούρα, ενώ μέρος της εργασίας του προβάλλεται από τη σοβιετική τηλεόραση.
Καλεσμένος από την εφημερίδα Πράβντα στον γιορτασμό για τα 30 χρόνια της αντιφασιστικής νίκης, ο Γιώργος Φαρσακίδης τιμήθηκε με το Ανώτατο Χρυσό Μετάλλιο της Σοβιετικής Επιτροπής Ειρήνης.
«Θυμήθηκα και τη μάνα που έλεγε ότι: Οι πιστοί και βέβαια προσφέρανε τη ζωή τους, αλλά πάντα μ? αντάλλαγμα. Όμως εσείς που δεν πιστεύετε σε ανταμοιβές μετά θάνατο, τι περιμένετε; Ένα να ξέρεις, όπως πας θα χαθείς και οι ξύπνοι θα ζήσουν?» Γιώργος Φαρσακίδης από το βιβλίο του «Της πρώιμης νιότης».
Τα παιδιά της αθωότητας του τραγικού και του εμφυλίου, άδολα στο πηγαίο αίσθημά τους, ζωγραφίζουν, γράφουν μη θέλοντας να τους ξεφύγει τίποτα από την αφήγηση της αυτοπροσωπογραφίας τους ?..τι να τους ζητήσεις; πάπυρους σπουδών; εκθέσεις; Μα αυτό σου επισημαίνουν, ότι δεν τα άφησαν οι συνθήκες και βρήκαν τρόπους να σπουδάσουν στην ποίηση του «παρίσταμαι».
Παρίσταμαι, σου λένε, με τους εκτοπισμένους? Γιάννη Ρίτσο, Νίκο Καρούζο, Άρη Αλεξάνδρου, Τίτο Πατρίκιο, Τάσο Λειβαδίτη, Μενέλαο Λουντέμη, Φοίβο Ανωγειανάκη, Κώστα Βάρναλη, Δημήτρη Γληνό, Χρίστο Δαγκλή, Βάσω Κατράκη, Ασαντούρ Μπαχαριάν, Μάνο Κατράκη, Μάριο Χάκκα, Μίκη Θεοδωράκη, Τάσο Ζωγράφο, Νίκο Κούνδουρο, Βέγγο, Μπαλαδήμα, Γιολάση, Ιμβριώτη, Φωτιάδη, Δεσποτόπουλο, Κουλουφάκο, Μοσχοβάκη, Μάργαρη, Τριανταφύλλου?
«Παρίσταμαι» στα μαθήματα επιμόρφωσης, στα μαθήματα στοιχειώδους εκπαίδευσης των αναλφάβητων, στις χορωδίες, τις ??ποιητικές απογευματινές??, τις θεατρικές παραστάσεις. Πρώτος Κορυφαίος ο Νίκος Καρούσος, Εξάγγελος ο Μάνος Κατράκης, αυτοί με έμαθαν να αισθάνομαι τους Πέρσες του Αισχύλου, τον Βυζάντιο, τον Σαίξπηρ, τον Μολιέρο? Γκόρκι, Σικελιανό.
«Μαζί μας με το βαπόρι πρεζάκηδες, αλάνια, λαθρεμπόροι, ξεπίτηδες, για να φανεί, πως ίσια λογιούνται η Λεφτεριά με τα χασίσια»
Κ. Βάρναλης
Χρήστος Ν. Θεοφίλης
Ακολουθήστε το xronos.gr στο Google News
