Μουσική είναι η τέχνη των ήχων. Με πανάρχαια προέλευση που χάνεται στις επί μέρους παραδόσεις των λαών. Κοινό στοιχείο όλων είναι, ότι θεωρούν τη μουσική δώρο των θεών στον άνθρωπο.
Ο ρυθμός της έχει σχέση με την ισορροπία στο χρόνο, η αρμονία της έχει κάθετη ή οριζόντια δομή και η μελωδία της, που αφορά τη διαδοχή μουσικών διαστημάτων, μπορεί να είναι συγκερασμένη (με τόνους και ημιτόνια) ή τροπική (με διαστήματα και διαφορετικά τόνου ή του ημιτονίου).
Η λέξη προέρχεται από τις Μούσες, που ήταν εννιάδυμες αδερφές, κόρες του Δία και της Μνημοσύνης, προστάτιδες των τεχνών και ακόλουθοι του Απόλλωνα, που ήταν θεός της μουσικής, του φωτός και της μαντικής. (Από τις Μούσες προέρχεται επίσης και η λέξη μουσείο).
Η ελληνική μουσική δεν είναι η αρχαιότερη για την οποία έχουμε πληροφορίες. Υπάρχουν πληροφορίες για τους Σουμέριους, τους Βαβυλώνιους, τους Εβραίους, τους Αιγύπτιους κ.ά., ωστόσο η αρχαία ελληνική μουσική θεωρείται η πλέον σημαντική της ευρύτερης περιοχής της λεκάνης της Μεσογείου και της εγγύς Ανατολής γιατί:
α) έχουμε καταγραμμένα τραγούδια (άμεσες μαρτυρίες), καθώς επίσης κείμενα και εικαστικές μαρτυρίες (έμμεσες μαρτυρίες) που αφορούν την ύπαρξη της μουσικής στην αρχαία Ελλάδα.
β) οι Έλληνες πρώτοι επεξεργάστηκαν μεθοδικά την φθογγοσήμανση με αποτέλεσμα την δημιουργία κωδίκων που αφορούσαν την μουσική ερμηνεία
γ) για πρώτη φορά έγινε η μουσική αντικείμενο αισθητικής- καλλιτεχνικής- κοινωνιολογικής και επιστημονικής μελέτης και έρευνας. Τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης έγιναν η βάση της σημερινής μουσικής της Μεσογείου, της Ευρώπης και κατ’ επέκταση όλης της δύσης.
Η εξέχουσα θέση της μουσικής στην αρχαία Ελλάδα είναι δεδομένη. Την θεωρούσαν βασικό πυλώνα για την απόκτηση παιδείας και όποιον δε γνώριζε μουσική τον θεωρούσαν αμόρφωτο. Ο Σωκράτης άρχισε να μαθαίνει μουσική σε προχωρημένη ηλικία, γιατί θεωρούσε ελλιπή την γνώση και την παιδεία του λόγω έλλειψης γνώσης της μουσικής.
Είναι μια τέχνη που προσφέρεται για ψυχαγωγία, αλλά και για διασκέδαση. Το Απολλώνιο και το Διονυσιακό εναλλάσσονται και πολλάκις αναμειγνύονται.
Όπως και η γλώσσα, τα μουσικά όργανα έχουν συνεχή παρουσία και εξέλιξη μέσα στο χρόνο στον ευρύτερο ελλαδικό χώρο( η πανδουρίδα έγινε μπουζούκι, οι αυλοί έγιναν καβάλια, τα τύμπανα, τα κρόταλα και τα κύμβαλα χρησιμοποιούνται μέχρι σήμερα με ελάχιστες αλλαγές… κ.λ.π.). Αυτό δείχνει και τη διαχρονική συνέχεια της ελληνικής μουσικής.
Η μουσική όντας τέχνη ανεικονική, μπορεί να γεννά εικόνες και συναισθήματα ανάλογα με τον χρόνο, τον τόπο, τον άνθρωπο και τις καταστάσεις. Μπορούμε να τη θεωρήσουμε κορωνίδα των τεχνών, γιατί απ? όλες τις τέχνες έχει τη μεγαλύτερη απήχηση στον άνθρωπο, όλοι ακούν μουσική, ψάλλουν, τραγουδούν ή χορεύουν. Δεν χρειάζεται καμιά επεξήγηση για να την νιώσεις.
Στην ελληνική παράδοση, η μουσική ανέκαθεν συνυπάρχει και συνοδεύει το λόγο. Σαν σταυροδρόμι λαών και πολιτισμών δεχτήκαμε επιδράσεις από ανατολή και δύση, από βορρά και νότο. Μέσα από την αφομοίωση αυτών των επιρροών σε συνδυασμό με την βαθειά γνώση των αρχαίων τρόπων, που φτάνουν στις μέρες μας σαν ήχοι, δρόμοι ή κλίμακες, δημιουργήθηκε στον τόπο αυτό μια ιδιαίτερη μουσική παράδοση, όπου χωράει το χρώμα κάθε επί μέρους τόπου και κάθε εποχής.
Καινούργιες νότες δεν υπάρχουν, υπάρχουν όμως καινούργιες ιδέες, οι οποίες μπολιασμένες με τα επί μέρους χρώματα δίνουν το στίγμα της σημερινής ελληνικής μουσικής πραγματικότητας, η οποία δεν έχει καμιά σχέση μ? αυτά που προωθούν τα Μ.Μ.Ε. (τηλεόραση, διαδίκτυο, εφημερίδες, περιοδικά κ.λ.π.).
Κάποιοι τεχνηέντως ξεχνούν, ότι δε χρειάζεται να φορτώνουμε τον κόσμο με περιττά πράγματα. Με την ευκολία της τεχνολογίας δημιουργούνται «μουσικές» και «τραγούδια», που σε ένα χρόνο δε τα θυμούνται, ούτε αυτοί που τα έγραψαν.
Υπάρχουν και άνθρωποι όμως, που καταλαβαίνουν αλλιώς τη μουσική, ξέρουν ότι τα μικρά πράγματα κάνουν τις μεγάλες διαφορές, γνωρίζουν ότι αν θέλεις να πας μπροστά πρέπει να κοιτάς και πίσω, νοιώθουν ότι με τη μουσική δεν προσθέτεις χρόνια στη ζωή σου, αλλά προσθέτεις ομορφιά, χρώμα και ζωή στα χρόνια σου.
Έτσι οι φθόγγοι παίρνοντας την ιδιαιτερότητα, την ομορφιά και τη γλύκα του δημιουργού ταξιδεύουν δημιουργώντας εικόνες και συναισθήματα.
Η ρευστότητα της αλλαγής συνυπάρχει με την σταθερότητα της ύπαρξης κανόνων και τρόπων, μέσα σε ένα καθεστώς χαλιναγωγημένης ελευθερίας. Η παύση εναλλάσσεται με το ξεκίνημα, η δύναμη δίνει τη θέση της στην υποχώρηση, η αλληλουχία των σχέσεων σκορπίζει φως. Το ένα γίνεται όλα και όλα γίνονται ένα, το ζήτημα δεν είναι η ποσότητα αλλά η ποιότητα της ενότητας. Η κατάργηση της βεβαιότητας δίνει χώρο στη ψυχή και στο μυαλό, ενώ η αρμονία καταφέρνει να συνενώσει όλα τα επί μέρους στοιχεία μέσα από μια διαδικασία αλληλοπεριχώρησης. Η αντίθεση γίνεται αντίστιξη, οι φόρμες σταματούν να είναι μονοδιάστατες ή μονοσήμαντες, το μέρος μεταλλάσεται σε όλον και το όλον παραπέμπει στο μέλος. Βλέπουμε να αναδεικνύεται η ιδιαιτερότητα μέσα από την κυριαρχία του συνόλου, βλέπουμε τον ουρανό και τη γη να επικοινωνούν.
Ξέρουμε ότι για να ανακαλύψεις τη θάλασσα πρέπει να απομακρυνθείς από τις ακτές. Αν ξεχάσεις τα στερεότυπα και σκύψεις με αγάπη και προσοχή πάνω στην ελληνική μουσική, θα βρεις διαμάντια, πολλές φορές ακατέργαστα, θα δείς μέσα στο μέτρο και τη ρυθμική ευταξία, να χορεύει η έκφραση με σκοπό την επικοινωνία.
Η δημιουργική ανεπάρκεια η οποία προωθείται από τις εταιρίες, δημιουργεί πρόβλημα στη ποιότητα όχι στην ποσότητα, αφού η μουσική είναι εμπόρευμα πάντα θα πουλιέται και θα αγοράζεται. Το ζήτημα είναι τι τραγούδι ακούγεται, τι ήθος επικρατεί. Η μουσική , σαν τέχνη, αν δεν αφουγκράζεται και δεν προτείνει, χάνει το φως και την πρωτοπορία της και γίνεται διακοσμητική υπηρέτρια του κατεστημένου.
Η εξουσία σήμερα αντί να υπηρετεί την παιδεία των πολιτών, εξυπηρετεί τα συμφέροντα των εμπόρων, έχοντας εμπορευματοποιήσει κάθε πτυχή ατομικής ή συλλογικής δημιουργίας, στερώντας από τους πραγματικούς δημιουργούς τη δυνατότητα σύζευξης με το λαϊκό αίσθημα. Το κατεστημένο πολλάκις περιβάλλει με ψεύδος τον πυρήνα της καλλιτεχνικής δημιουργίας. Οι συμπληγάδες της ρηχότητας και της προπαγάνδας μέσα σε μια κοινωνία στρεβλώσεων, παράγουν φαινόμενα όπου οι δημοσιογράφοι κρίνουν τους συγγραφείς, οι ριμαδόροι τους ποιητές, οι τραπεζίτες τους ζωγράφους και οι λογιστές τους μουσικούς.
Ζούμε σε μια εποχή στην οποία γνωρίζουμε το αυτοκίνητο και το σκύλο του γείτονα, αλλά δεν ξέρουμε ούτε το όνομά του. Η ακρόαση της μουσικής τείνει να γίνει μοναχική υπόθεση? η ζωή μας σιγά –σιγά αδειάζει. Η άδεια ζωή σκοτώνει τη μουσική , όπως ακριβώς διαγράφει και την ελπίδα. Οι καλλιτέχνες και οι φιλότεχνοι, κατά κόρον αντιμετωπίζουν κλειστές πόρτες, η άρνηση γίνεται απάντηση στη δημιουργική αξιοπρέπεια.
Για να γευτούμε την πολύπλευρη γλύκα της μουσικής δεν αρκεί να την ακούμε, χρειάζεται να την νοιώθουμε, να αισθανόμαστε ότι η συγκροτημένη ελευθερία της μας αφορά. Αυτή η διαδικασία έκφρασης και δημιουργίας μπορεί να ξεκινάει από το άτομο, αλλά το υπερβαίνει, καθώς συναντάει το συναίσθημα και μας κάνει κοινωνούς μια πορείας υπερβατικής.
Τελικά δεν είναι κρίμα στον τόπο από τον οποίο όλη η γη δανείστηκε τη μουσική, το ρυθμό, τη μελωδία , την αρμονία, η μουσική να είναι δευτερεύον ή τριτεύον μάθημα για την εκπαίδευση των νέων; Δεν είναι οξύμωρο ο πολιτισμός που γέννησε το λυρισμό να γίνεται εμπόρευμα σε χέρια άσχετων κερδοσκόπων;
ΑΓΓΕΛΟΣ ΖΑΓΟΡΙΑΝΟΣ
Ακολουθήστε το xronos.gr στο Google News
