Την πρόθεση του να θεσμοθετηθεί ετησίως ο εσπερινός στην Παλαιοχριστιανική Βασιλική, ανακοίνωσε ο μητροπολίτης Μαρωνείας και Κομοτηνής Ρεπορτάζ Δήμος Μπακιρτζάκης
Την πρόθεση του να θεσμοθετηθεί ετησίως ο εσπερινός στην Παλαιοχριστιανική Βασιλική της Μαρώνειας, ανακοίνωσε ο μητροπολίτης Μαρωνείας και Κομοτηνής. Έκανε την ανακοίνωση του, αφού ολοκληρώθηκε ο ιστορικός εσπερινός στον χώρο, το βράδυ της Πέμπτης 28 Ιουλίου. Στόχος είναι η ανάδειξη του μοναδικού αυτού μνημείου της Μαρώνειας. Ο εσπερινός τελέστηκε παρουσία τοπικών αρχών και πιστών που έσπευσαν να ζήσουν την ιστορική αυτή θρησκευτική τελετή.
Η Παλαιοχριστιανική Βασιλική βρίσκεται κοντά στο λιμάνι του Αγίου Χαραλάμπους στη Μαρώνεια. Ελεφαντοστέϊνα αντικείμενα που βρέθηκαν σε κόγχη της Βασιλικής, εξαιρετικής τέχνης και αξίας αποτέλεσαν πριν χρόνια βασικό έκθεμα σχετικής έκθεσης η οποία φιλοξενήθηκε σε ένα από το μεγαλύτερα Μουσεία της Αμερικής ενώ σήμερα εκτίθενται στο Βυζαντινό Μουσείου του Διδυμοτείχου. Τα παραπάνω στοιχεία παρουσίασε κατά την σύντομη ομιλία της στον χώρο η αρχαιολόγος Σοφία Δουκατά-Δεμερτζή. Η κ. Δουκατά-Δεμερτζή επί 18 χρόνια είχε την ευθύνη της ανασκαφής και της ανάδειξης αυτού του μνημείου που χωροταξικά βρίσκονταν, όπως ανέφερε στο κέντρο της Βυζαντινής Μαρώνειας.
Η ΑΝΑΣΚΑΦΗ ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΟΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗΣ
Όπως έκανε γνωστό η αρχαιολόγος η Μαρώνεια που κατά τη ρωμαϊκή περίοδο έχαιρε ιδιαιτέρων προνομίων, συνέχισε να ακμάζει και κατά την παλαιοχριστιανική περίοδο, όπως φαίνεται από τα αρχαιολογικά ευρήματα και τη συνεχή σχεδόν παρουσία της στους επισκοπικούς καταλόγους τον 4ο, 5ο και 6ο αι. Στο συνέκδημο του Ιεροκλέους (535) αναφέρεται ως μία από τις επτά πόλεις της επαρχίας Ροδόπης. Στους σκοτεινούς αιώνες, παρά την έλλειψη πηγών και ευρημάτων, η πόλη επιβίωσε, διατήρησε τον πληθυσμό και το όνομά της και μεταλλάχτηκε σταδιακά από αρχαία πόλη-κράτος σε βυζαντινό κάστρο. Παρέμεινε στην ίδια γεωγραφική θέση, αλλά η έκτασή της περιορίσθηκε στο ΝΔ άκρο της αρχαίας πόλης και κοντά στο λιμάνι. Ο κατάλογος των επισκόπων της Μαρώνειας παρουσιάζει κενό από το 553 έως το 867. Την εποχή της Μακεδονικής δυναστείας ακολούθησε το κλίμα ανασυγκρότησης που χαρακτήριζε όλη τη βυζαντινή επικράτεια. Ταυτόχρονα κατείχε υψηλή θέση στην εκκλησιαστική διοίκηση, την οποία διατήρησε και μετά την κατάληψη της από τους Τούρκους. Μέχρι τα χρόνια των Παλαιολόγων απετέλεσε έδρα βασιλικού αξιωματούχου, κέντρο της αγροτικής και βιοτεχνικής ζωής της περιοχής και κυρίως λιμάνι με επικοινωνίες και εμπόριο στο δρόμο προς την χερσόνησο της Καλλίπολης και την Κωνσταντινούπολη. Η βυζαντινή Μαρώνεια, εκτάσεως 190στρ., καταλαμβάνει το μικρό αλιευτικό οικισμό του Αγίου Χαραλάμπους και τον ελαιώνα της Παληόχωρας. Περιβάλλεται από ξηρά και θάλασσα με τείχος, μήκους 1800μ. Το τείχος διατηρείται καλύτερα στο χερσαίο του τμήμα και φέρει τετράγωνους και κυκλικούς πύργους, διατείχισμα, προτείχισμα και ληνούς (πατητήρια). Χαρακτηριστικό της τυπικής μεσοβυζαντινής τειχοποιίας, είναι η χρήση αρχαίου οικοδομικού υλικού, ανάμεσα στο οποίο και πλήθος επιγραφών που φωτίζουν την ιστορία της πόλης μέσα στους αιώνες.
ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΤΗΣ ΜΑΡΩΝΕΙΑΣ ΑΝΑΣΚΑΠΤΕΤΑΙ ΤΡΙΚΛΙΤΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ
Μέσα στο κάστρο της Μαρώνειας ανασκάπτεται τρίκλιτη Βασιλική του τέλους 5ου/αρχών 6ουαι. με λοξό προς αυτήν τρίστωο αίθριο, τραπεζοειδούς κάτοψης. Oικιστικές και ρυμοτομικές ανάγκες υπαγόρευσαν το παράδοξο αυτό σχήμα. Στο ψηφιδωτό δάπεδο των στοών του αιθρίου, κυρίαρχο θέμα είναι τα οκτάγωνα που δένουν μεταξύ τους αλυσιδωτά με κόμβους του Ηρακλή και περιλαμβάνουν πουλιά, καλάθια, αγγεία, φρούτα, λουλούδια, πέλτες και γεωμετρικά θέματα σε πολλές παραλλαγές και με ελεύθερη διάταξη. H μεμονωμένη σύνθεση του πουλιού που ξεφεύγει από το κλουβί του αποτελεί το ορόσημο του ψηφιδωτού της Μαρώνειας.
Η μαρμάρωση του κεντρικού αίθριου χώρου σώζεται μόνο ενδεικτικά. Ιδιαιτερότητες παρουσιάζει και το ψηφιδωτό δάπεδο των κλιτών της βασιλικής. Στο νότιο κλίτος υπάρχει ρόμβος με πλούσιο ρόδακα στο κέντρο και φλογόσχημο κόσμημα στις πλευρές του. Στο κεντρικό κλίτος εκατέρωθεν διαδρόμου με άνθη, αναπτύσσονται διάχωρα με κοιλόμορφα οκτάγωνα από φύλλα δάφνης που περικλείουν καλάθια, αγγεία, ρόδακες και αφιερωματικές επιγραφές των χορηγών του ψηφιδωτού, η με επάλληλες ζικζακωτές ταινίες ή με οκτάρομβα αστεροειδή και αλυσιδωτά πλέγματα ή με οκτάγωνα που σχηματίζονται από εφαπτόμενα τρίγωνα και φέρουν ρόδακες, αγγεία, κ.α. Η θεματολογική ανάλυση του ψηφιδωτού της Παληόχωρας, που μαζί με τα σπαράγματα του δαπέδου της βασιλικής στη Σύναξη, αποτελούν τα μοναδικά μέχρι σήμερα γνωστά παλαιοχριστιανικά ψηφιδωτά στο χώρο της Θράκης, καταδεικνύει τη σχέση του με τα δάπεδα της Βορείου Αφρικής και της Ανατολικής Μεσογείου. Ανάμεσα στα ευρήματα της παλαιοχριστιανικής περιόδου πρωτεύουσα θέση κατέχουν έντεκα ελεφαντοστέϊνα αντικείμενα, εξαιρετικά δείγματα Κωνσταντινοπολίτικης μικρογλυπτικής, που σχετίζονται με τον εξοπλισμό του ιερού βήματος της βασιλικής που βρέθηκαν. Σύμφωνα με την κ. Δουκατά-Δεμερτζή η μνημειακή κατασκευή και τα ευρήματα υποστηρίζουν την υπόθεση ότι η βασιλική της Παληόχωρας ήταν πιθανόν ο επισκοπικός ναός της Μαρώνειας κατά την παλαιοχριστιανική περίοδο. Με την πάροδο των αιώνων η βασιλική ερημώνεται, λιθολογείται και το χώρο της καταλαμβάνει μία γειτονιά, η ρυμοτομική οργάνωση της οποίας επηρεάζεται από την υφιστάμενη εκκλησία. Οι κύριες είσοδοι της βασιλικής καθορίζουν υποτυπωδώς τους οδικούς άξονες της μεσοβυζαντινής περιόδου, στις πλευρές των οποίων αναπτύσσονται τα υπόλοιπα κτίσματα. Η παράδοση του λατρευτικού χώρου διατηρείται ζωντανή με δύο μονόχωρα κοιμητηριακά ναΰδρια που ιδρύονται στα πλαϊνά κλίτη της βασιλικής. Τα ναΰδρια αυτά είναι κτισμένα με spolia της παλαιοχριστιανικής και ρωμαϊκής περιόδου, ανάμεσα στα οποία και επιγραφή με διάταγμα του αυτοκράτορα Αδριανού του131 μ.Χ. που αφορά τη διατήρηση του καθεστώτος ελευθερίας, ανεισφορίας και αλειτουργησίας της πόλης. Επιβλητικό τριμερές κτίριο που τα κατασκευαστικά και μορφολογικά του χαρακτηριστικά σε σχέση με τα ευρήματα το συνδέουν πιθανόν με την κατοικία ενός υψηλά ιστάμενου προσώπου, επιβάλλεται με τον όγκο του πάνω στη βόρεια στοά του αιθρίου. Ολόγυρα. μέσα σε άλλα ταπεινότερα κτίσματα βρέθηκαν εστίες, αποθέτες, μία δεξαμενή, ένας μικρός θολοσκέπαστος φούρνος, κ.ά. Εκτεταμένο νεκροταφείο που διαρκεί από την καταστροφή της βασιλικής μέχρι την ερήμωση του οικισμού εκτείνεται σε όλους τους χώρους, αδιακρίτως της λειτουργίας τους. Οι τάφοι, ως επί το πλείστον κιβωτιόσχημοι, κατασκευάζονταν σε ποικίλα επίπεδα με οικοδομικό υλικό από τη βασιλική ή αρχαιότερα κτίρια, κατέστρεφαν τα ψηφιδωτά της δάπεδα και έφθαναν σε αρκετό βάθος κάτω από αυτά. Ειδικά από το ψηφιδωτό του νάρθηκα και του ιερού της βασιλικής διασώθηκαν in situ ελάχιστα ενδεικτικά σπαράγματα. Η μεταγενέστερη χρήση του χώρου ως οικισμού, και του πυκνού νεκροταφείου συνέβαλαν στην εκτεταμένη καταστροφή του δαπέδου.
ΤΑ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΟΙΚΙΣΜΟ
Τα ευρήματα από τον οικισμό επιβεβαιώνουν τη συνεχή κατοίκηση του από τον 9ο /10ο έως και τα μέσα του 13ουαι.. Περιλαμβάνουν κεραμική που αντιπροσωπεύει όλους τους τύπους της μεσοβυζαντινής περιόδου, είτε πρόκειται για ακόσμητα σκεύη (αλατιέρα, πιθάρια, αμφορείς, λεκανίδες, τσουκάλια, κύπελλα), είτε πρόκειται για καλής ποιότητας εισηγμένη εφυαλωμένη κεραμική (πινάκια, κούπες). Στα spolia της ρωμαϊκής και παλαιοχριστιανικής εποχής, εκτός από τα μέλη του αρχιτεκτονικού και γλυπτού διακόσμου, περιλαμβάνονται επιγραφές με σημαντικό περιεχόμενο. Στα υπόλοιπα ευρήματα συγκαταλέγονται νομίσματα, μολυβδόβουλλα, σφραγίδες, σταυροί, σφονδύλια, και από το νεκροταφείο σκουλαρίκια, χάλκινα η γυάλινα βραχιόλια.
Μέχρι σήμερα τα ανασκαφικά ευρήματα δεν δείχνουν συνέχεια της ζωής της πόλης εντός του κάστρου μετά τα μέσα του13ου αι.. Σύμφωνα με το Γρηγορά, το 1307 η Μαρώνεια ήταν ένα από τα δυτικά όρια της περιοχής που είχαν ρημάξει οι Καταλανοί. Πειρατές επίσης όλων των εθνικοτήτων λυμαίνονταν το 13ο και 14ο αι. τα παράλια της Μακεδονίας και της Θράκης, με αποκορύφωμα τις επιθέσεις του Ουμούρ πασά του Αϊδινίου που το 1332 χρησιμοποιούσε για ορμητήριο τη γειτονική Σαμοθράκη. Το 1354 οι Οθωμανοί εδραίωσαν την κυριαρχία τους στην Καλλίπολη και εξαπέλυαν επιθέσεις.
Η ΠΕΙΡΑΤΕΙΑ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΕ ΤΟΥΣ ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ ΤΗΣ ΜΑΡΩΝΕΙΑΣ
Καταλήγοντας η κ. Δουκατά-Δεμερτζή τόνισε πως σύμφωνα με την παράδοση, η πειρατεία, ήταν η βασική αιτία που οι κάτοικοι της Μαρώνειας μετακινήθηκαν σταδιακά από την παραλία στα ενδότερα, εκεί που βρίσκεται το σημερινό χωριό, ενώ ως ανάμνηση της ερήμωσης του κάστρου έμεινε το τοπωνύμιο ?Παληόχωρα?. Πατριαρχική πράξη του 1372 αναφέρει τη Μαρώνεια, ως πόλη άλλοτε πλούσια και με πολλές καλλιέργειες, που υπέφερε ήδη από τις επιδρομές των Τούρκων. Αναφορά στο τούρκικο χρονικό του Aşik Paşa Zâde του 15ου αι. επιβεβαιώνει την κατάληψή της από τον Εβρενός.
Φαίνεται λοιπόν πως τα γεγονότα που διαδραματίσθηκαν στην περιοχή της Κομοτηνής, μέχρι την οριστική επικράτηση των Οθωμανών το β΄ μισό του 14ου αι., προδιέγραψαν και την ιστορική μοίρα της Μαρώνειας.
Να σημειωθεί πως στον εσπερινό που τέλεσε ο μητροπολίτης παραβρέθηκαν, μεταξύ άλλων, ο δήμαρχος Μαρώνειας Σαπών Γιάννης Σταυρίδης, η προϊσταμένη της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας Ροδόπης Χρύσα Καραδήμα, ο πρόεδρος της Πρωτοβάθμιας Επιτροπής του Δήμου Μαρώνειας Σαπών Ηλίας Σταυρίδης, ο δημοτικός σύμβουλος Μιχάλης Ζαχαρής, η πρόεδρος της δημοτικής επιχείρησης πολιτισμού, παιδείας και αθλητισμού Κομοτηνής Νατάσα Λιβεριάδου, ο τέως υπουργός Γιώργος Πεταλωτής, ο πρόεδρος της ΤΚ Μαρώνειας Θοδωρής Παρίσης και περίπου 200 πιστοί. Ο δήμος Μαρώνειας Σαπών για να αναδείξει τη σημειολογία και την αξία της ανάδειξης του μνημείου συμπεριέλαβε τον εσπερινό στις παράλληλες εκδηλώσεις του «6ου Φεστιβάλ Μαρώνειας Σαπών».
Η Παλαιοχριστιανική Βασιλική βρίσκεται κοντά στο λιμάνι του Αγίου Χαραλάμπους στη Μαρώνεια. Ελεφαντοστέϊνα αντικείμενα που βρέθηκαν σε κόγχη της Βασιλικής, εξαιρετικής τέχνης και αξίας αποτέλεσαν πριν χρόνια βασικό έκθεμα σχετικής έκθεσης η οποία φιλοξενήθηκε σε ένα από το μεγαλύτερα Μουσεία της Αμερικής ενώ σήμερα εκτίθενται στο Βυζαντινό Μουσείου του Διδυμοτείχου. Τα παραπάνω στοιχεία παρουσίασε κατά την σύντομη ομιλία της στον χώρο η αρχαιολόγος Σοφία Δουκατά-Δεμερτζή. Η κ. Δουκατά-Δεμερτζή επί 18 χρόνια είχε την ευθύνη της ανασκαφής και της ανάδειξης αυτού του μνημείου που χωροταξικά βρίσκονταν, όπως ανέφερε στο κέντρο της Βυζαντινής Μαρώνειας.
Η ΑΝΑΣΚΑΦΗ ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΟΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗΣ
Όπως έκανε γνωστό η αρχαιολόγος η Μαρώνεια που κατά τη ρωμαϊκή περίοδο έχαιρε ιδιαιτέρων προνομίων, συνέχισε να ακμάζει και κατά την παλαιοχριστιανική περίοδο, όπως φαίνεται από τα αρχαιολογικά ευρήματα και τη συνεχή σχεδόν παρουσία της στους επισκοπικούς καταλόγους τον 4ο, 5ο και 6ο αι. Στο συνέκδημο του Ιεροκλέους (535) αναφέρεται ως μία από τις επτά πόλεις της επαρχίας Ροδόπης. Στους σκοτεινούς αιώνες, παρά την έλλειψη πηγών και ευρημάτων, η πόλη επιβίωσε, διατήρησε τον πληθυσμό και το όνομά της και μεταλλάχτηκε σταδιακά από αρχαία πόλη-κράτος σε βυζαντινό κάστρο. Παρέμεινε στην ίδια γεωγραφική θέση, αλλά η έκτασή της περιορίσθηκε στο ΝΔ άκρο της αρχαίας πόλης και κοντά στο λιμάνι. Ο κατάλογος των επισκόπων της Μαρώνειας παρουσιάζει κενό από το 553 έως το 867. Την εποχή της Μακεδονικής δυναστείας ακολούθησε το κλίμα ανασυγκρότησης που χαρακτήριζε όλη τη βυζαντινή επικράτεια. Ταυτόχρονα κατείχε υψηλή θέση στην εκκλησιαστική διοίκηση, την οποία διατήρησε και μετά την κατάληψη της από τους Τούρκους. Μέχρι τα χρόνια των Παλαιολόγων απετέλεσε έδρα βασιλικού αξιωματούχου, κέντρο της αγροτικής και βιοτεχνικής ζωής της περιοχής και κυρίως λιμάνι με επικοινωνίες και εμπόριο στο δρόμο προς την χερσόνησο της Καλλίπολης και την Κωνσταντινούπολη. Η βυζαντινή Μαρώνεια, εκτάσεως 190στρ., καταλαμβάνει το μικρό αλιευτικό οικισμό του Αγίου Χαραλάμπους και τον ελαιώνα της Παληόχωρας. Περιβάλλεται από ξηρά και θάλασσα με τείχος, μήκους 1800μ. Το τείχος διατηρείται καλύτερα στο χερσαίο του τμήμα και φέρει τετράγωνους και κυκλικούς πύργους, διατείχισμα, προτείχισμα και ληνούς (πατητήρια). Χαρακτηριστικό της τυπικής μεσοβυζαντινής τειχοποιίας, είναι η χρήση αρχαίου οικοδομικού υλικού, ανάμεσα στο οποίο και πλήθος επιγραφών που φωτίζουν την ιστορία της πόλης μέσα στους αιώνες.
ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΤΗΣ ΜΑΡΩΝΕΙΑΣ ΑΝΑΣΚΑΠΤΕΤΑΙ ΤΡΙΚΛΙΤΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ
Μέσα στο κάστρο της Μαρώνειας ανασκάπτεται τρίκλιτη Βασιλική του τέλους 5ου/αρχών 6ουαι. με λοξό προς αυτήν τρίστωο αίθριο, τραπεζοειδούς κάτοψης. Oικιστικές και ρυμοτομικές ανάγκες υπαγόρευσαν το παράδοξο αυτό σχήμα. Στο ψηφιδωτό δάπεδο των στοών του αιθρίου, κυρίαρχο θέμα είναι τα οκτάγωνα που δένουν μεταξύ τους αλυσιδωτά με κόμβους του Ηρακλή και περιλαμβάνουν πουλιά, καλάθια, αγγεία, φρούτα, λουλούδια, πέλτες και γεωμετρικά θέματα σε πολλές παραλλαγές και με ελεύθερη διάταξη. H μεμονωμένη σύνθεση του πουλιού που ξεφεύγει από το κλουβί του αποτελεί το ορόσημο του ψηφιδωτού της Μαρώνειας.
Η μαρμάρωση του κεντρικού αίθριου χώρου σώζεται μόνο ενδεικτικά. Ιδιαιτερότητες παρουσιάζει και το ψηφιδωτό δάπεδο των κλιτών της βασιλικής. Στο νότιο κλίτος υπάρχει ρόμβος με πλούσιο ρόδακα στο κέντρο και φλογόσχημο κόσμημα στις πλευρές του. Στο κεντρικό κλίτος εκατέρωθεν διαδρόμου με άνθη, αναπτύσσονται διάχωρα με κοιλόμορφα οκτάγωνα από φύλλα δάφνης που περικλείουν καλάθια, αγγεία, ρόδακες και αφιερωματικές επιγραφές των χορηγών του ψηφιδωτού, η με επάλληλες ζικζακωτές ταινίες ή με οκτάρομβα αστεροειδή και αλυσιδωτά πλέγματα ή με οκτάγωνα που σχηματίζονται από εφαπτόμενα τρίγωνα και φέρουν ρόδακες, αγγεία, κ.α. Η θεματολογική ανάλυση του ψηφιδωτού της Παληόχωρας, που μαζί με τα σπαράγματα του δαπέδου της βασιλικής στη Σύναξη, αποτελούν τα μοναδικά μέχρι σήμερα γνωστά παλαιοχριστιανικά ψηφιδωτά στο χώρο της Θράκης, καταδεικνύει τη σχέση του με τα δάπεδα της Βορείου Αφρικής και της Ανατολικής Μεσογείου. Ανάμεσα στα ευρήματα της παλαιοχριστιανικής περιόδου πρωτεύουσα θέση κατέχουν έντεκα ελεφαντοστέϊνα αντικείμενα, εξαιρετικά δείγματα Κωνσταντινοπολίτικης μικρογλυπτικής, που σχετίζονται με τον εξοπλισμό του ιερού βήματος της βασιλικής που βρέθηκαν. Σύμφωνα με την κ. Δουκατά-Δεμερτζή η μνημειακή κατασκευή και τα ευρήματα υποστηρίζουν την υπόθεση ότι η βασιλική της Παληόχωρας ήταν πιθανόν ο επισκοπικός ναός της Μαρώνειας κατά την παλαιοχριστιανική περίοδο. Με την πάροδο των αιώνων η βασιλική ερημώνεται, λιθολογείται και το χώρο της καταλαμβάνει μία γειτονιά, η ρυμοτομική οργάνωση της οποίας επηρεάζεται από την υφιστάμενη εκκλησία. Οι κύριες είσοδοι της βασιλικής καθορίζουν υποτυπωδώς τους οδικούς άξονες της μεσοβυζαντινής περιόδου, στις πλευρές των οποίων αναπτύσσονται τα υπόλοιπα κτίσματα. Η παράδοση του λατρευτικού χώρου διατηρείται ζωντανή με δύο μονόχωρα κοιμητηριακά ναΰδρια που ιδρύονται στα πλαϊνά κλίτη της βασιλικής. Τα ναΰδρια αυτά είναι κτισμένα με spolia της παλαιοχριστιανικής και ρωμαϊκής περιόδου, ανάμεσα στα οποία και επιγραφή με διάταγμα του αυτοκράτορα Αδριανού του131 μ.Χ. που αφορά τη διατήρηση του καθεστώτος ελευθερίας, ανεισφορίας και αλειτουργησίας της πόλης. Επιβλητικό τριμερές κτίριο που τα κατασκευαστικά και μορφολογικά του χαρακτηριστικά σε σχέση με τα ευρήματα το συνδέουν πιθανόν με την κατοικία ενός υψηλά ιστάμενου προσώπου, επιβάλλεται με τον όγκο του πάνω στη βόρεια στοά του αιθρίου. Ολόγυρα. μέσα σε άλλα ταπεινότερα κτίσματα βρέθηκαν εστίες, αποθέτες, μία δεξαμενή, ένας μικρός θολοσκέπαστος φούρνος, κ.ά. Εκτεταμένο νεκροταφείο που διαρκεί από την καταστροφή της βασιλικής μέχρι την ερήμωση του οικισμού εκτείνεται σε όλους τους χώρους, αδιακρίτως της λειτουργίας τους. Οι τάφοι, ως επί το πλείστον κιβωτιόσχημοι, κατασκευάζονταν σε ποικίλα επίπεδα με οικοδομικό υλικό από τη βασιλική ή αρχαιότερα κτίρια, κατέστρεφαν τα ψηφιδωτά της δάπεδα και έφθαναν σε αρκετό βάθος κάτω από αυτά. Ειδικά από το ψηφιδωτό του νάρθηκα και του ιερού της βασιλικής διασώθηκαν in situ ελάχιστα ενδεικτικά σπαράγματα. Η μεταγενέστερη χρήση του χώρου ως οικισμού, και του πυκνού νεκροταφείου συνέβαλαν στην εκτεταμένη καταστροφή του δαπέδου.
ΤΑ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΟΙΚΙΣΜΟ
Τα ευρήματα από τον οικισμό επιβεβαιώνουν τη συνεχή κατοίκηση του από τον 9ο /10ο έως και τα μέσα του 13ουαι.. Περιλαμβάνουν κεραμική που αντιπροσωπεύει όλους τους τύπους της μεσοβυζαντινής περιόδου, είτε πρόκειται για ακόσμητα σκεύη (αλατιέρα, πιθάρια, αμφορείς, λεκανίδες, τσουκάλια, κύπελλα), είτε πρόκειται για καλής ποιότητας εισηγμένη εφυαλωμένη κεραμική (πινάκια, κούπες). Στα spolia της ρωμαϊκής και παλαιοχριστιανικής εποχής, εκτός από τα μέλη του αρχιτεκτονικού και γλυπτού διακόσμου, περιλαμβάνονται επιγραφές με σημαντικό περιεχόμενο. Στα υπόλοιπα ευρήματα συγκαταλέγονται νομίσματα, μολυβδόβουλλα, σφραγίδες, σταυροί, σφονδύλια, και από το νεκροταφείο σκουλαρίκια, χάλκινα η γυάλινα βραχιόλια.
Μέχρι σήμερα τα ανασκαφικά ευρήματα δεν δείχνουν συνέχεια της ζωής της πόλης εντός του κάστρου μετά τα μέσα του13ου αι.. Σύμφωνα με το Γρηγορά, το 1307 η Μαρώνεια ήταν ένα από τα δυτικά όρια της περιοχής που είχαν ρημάξει οι Καταλανοί. Πειρατές επίσης όλων των εθνικοτήτων λυμαίνονταν το 13ο και 14ο αι. τα παράλια της Μακεδονίας και της Θράκης, με αποκορύφωμα τις επιθέσεις του Ουμούρ πασά του Αϊδινίου που το 1332 χρησιμοποιούσε για ορμητήριο τη γειτονική Σαμοθράκη. Το 1354 οι Οθωμανοί εδραίωσαν την κυριαρχία τους στην Καλλίπολη και εξαπέλυαν επιθέσεις.
Η ΠΕΙΡΑΤΕΙΑ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΕ ΤΟΥΣ ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ ΤΗΣ ΜΑΡΩΝΕΙΑΣ
Καταλήγοντας η κ. Δουκατά-Δεμερτζή τόνισε πως σύμφωνα με την παράδοση, η πειρατεία, ήταν η βασική αιτία που οι κάτοικοι της Μαρώνειας μετακινήθηκαν σταδιακά από την παραλία στα ενδότερα, εκεί που βρίσκεται το σημερινό χωριό, ενώ ως ανάμνηση της ερήμωσης του κάστρου έμεινε το τοπωνύμιο ?Παληόχωρα?. Πατριαρχική πράξη του 1372 αναφέρει τη Μαρώνεια, ως πόλη άλλοτε πλούσια και με πολλές καλλιέργειες, που υπέφερε ήδη από τις επιδρομές των Τούρκων. Αναφορά στο τούρκικο χρονικό του Aşik Paşa Zâde του 15ου αι. επιβεβαιώνει την κατάληψή της από τον Εβρενός.
Φαίνεται λοιπόν πως τα γεγονότα που διαδραματίσθηκαν στην περιοχή της Κομοτηνής, μέχρι την οριστική επικράτηση των Οθωμανών το β΄ μισό του 14ου αι., προδιέγραψαν και την ιστορική μοίρα της Μαρώνειας.
Να σημειωθεί πως στον εσπερινό που τέλεσε ο μητροπολίτης παραβρέθηκαν, μεταξύ άλλων, ο δήμαρχος Μαρώνειας Σαπών Γιάννης Σταυρίδης, η προϊσταμένη της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας Ροδόπης Χρύσα Καραδήμα, ο πρόεδρος της Πρωτοβάθμιας Επιτροπής του Δήμου Μαρώνειας Σαπών Ηλίας Σταυρίδης, ο δημοτικός σύμβουλος Μιχάλης Ζαχαρής, η πρόεδρος της δημοτικής επιχείρησης πολιτισμού, παιδείας και αθλητισμού Κομοτηνής Νατάσα Λιβεριάδου, ο τέως υπουργός Γιώργος Πεταλωτής, ο πρόεδρος της ΤΚ Μαρώνειας Θοδωρής Παρίσης και περίπου 200 πιστοί. Ο δήμος Μαρώνειας Σαπών για να αναδείξει τη σημειολογία και την αξία της ανάδειξης του μνημείου συμπεριέλαβε τον εσπερινό στις παράλληλες εκδηλώσεις του «6ου Φεστιβάλ Μαρώνειας Σαπών».
Ακολουθήστε το xronos.gr στο Google News
