Διλήμματα ζωής, γεύσεις του έρωτα, κι ερωτηματικά, ξυπνά το βιβλίο της Σωτηρίας Περβανά

Από τις εκδηλώσεις που ήταν επιτυχημένες γιατί συνδύαζαν ετερόκλητες προσεγγίσεις με την δική τους ματιά διατυπωμένες η κάθε μια, με επίκεντρο το βιβλίο της Σωτηρίας Περβανά «Άργησες μόνο μια ζωή», γιατί δεν κούρασαν αλλά έδωσαν ερεθίσματα πολύ περισσότερα να το προσέξει ο σύγχρονος αναγνώστης,  ήταν αυτή που φιλοξενήθηκε στον ειδικό χώρο του βιβλιοπωλείου Δημοκρίτειου. Η νεοεμφανιζόμενη στα ελληνικά γράμματα συγγραφέας που κατάγεται από την Μαρώνεια προκάλεσε με την παρουσία της και την εκδήλωση την άφιξη στον χώρο καθηγητών, παλιών δασκάλων αλλά και φίλων που ήθελαν να την δουν να της σφίξουν το χέρι, να την ευχηθούν πολλά περισσότερα στο χώρο της δημιουργικής γραφής. Η ίδια με την οικογένειά της που την στηρίζει, τον σύζυγο και τους γονείς, δεν έκρυψε αυτή την βαθειά ικανοποίηση από τις στιγμές που έζησε από τις ομιλίες και τις παρουσιάσεις λέγοντας ότι αυτή η πρώτη παρθενική παρουσίαση του πρώτου της βιβλίου που γίνεται από την γενέθλια πόλη θα την συνοδεύει μια ζωή. Στο κοινό η πρόεδρος του δημοτικού συμβουλίου Κομοτηνής Σοφία Μενεσελίδου, η αντιπρόεδρος της Κοινωφελούς Δημοτικής Επιχείρησης Πολιτισμού, Αθλητισμού και Ανάπτυξης Νατάσσα Λιβεριάδου, πολλοί φιλόλογοι, εκπαιδευτικοί, ο Γιάννης Βουλτσίδης του Θρακικού θεάτρου Σκιών με την σύζυγό του εικαστικό Γεωργία Γιαννοπούλου, οι Σάββας Μενεσελίδης, Δημήτριος Σουρμελής, Γιώργος Βαρελάς,  οι Θεόδωρος, Τάσος, Σωτηρούλα Περβανά, ο Βασίλης Μαυρίδης, οι Λένα Καρκατσέλη, Πόπη Βαβατσικλή, Παναγιώτης Ανταβίδης,  Γιώργος Πετρίδης,  Δημ. Μάρκου, Τάκης Δουλγεράκης, Κατερίνα Μαλούση, κ. Βαλαβάνη κ.ά.

«Το βιβλίο διαπραγματεύεται τον έρωτα, τα θέλω και τα πρέπει. Το ισοζύγιο οικογένεια, παιδιά, βολή αλλά και απραξία, συγκρούεται  με την σαρωτική κι επαναστατική μέθεξη των συναισθημάτων της ηρωίδας για τον ανολοκλήρωτο πρώτο της έρωτα. Η πλοκή γρήγορη και συναρπαστική, έχει περισσότερο μια δημοσιογραφική υφή, παρά λυρική λογοτεχνική καταφέρνει να σε παρασύρει έτσι ώστε να θέλεις να  τελειώσεις την ανάγνωση μονορούφι… Η Σωτηρία Περβανά μας εκπλήσσει ευχάριστα με την γραφή της, τα ψυχογραφικά διλήμματα που θέτει, την οικοδόμηση σχέσεων φιλίας, την ανατροπή που φέρνει στην ζωή της ηρωίδας της  χρόνια μετά ένας άγουρος ανεκπλήρωτος έρωτας. Δεν Θα μιλήσω για το τι συμβαίνει, αν υπάρχει χάπυ εντ, ή όχι. Εξ άλλου ένα βιβλίο έχει πολλές αναγνώσεις, για να το καταλάβουμε και να το αισθανθούμε μας επηρεάζει το γεγονός και της δικής μας ψυχολογικής κατάστασης της απόλαυσης που έχουμε με την ανάγνωση, της πίεσης ή της κούρασης που μπορεί να μας συνοδεύει, μειώνοντας τα αναγνωστικά αντανακλαστικά μας. «Το άργησες μόνο μια ζωή» έρχεται να καταδείξει την μοίρα των ανθρώπων που κινούνται σε παράλληλες πορείες, που δεν ανταμώνουν κι όταν αυτό συμβεί, ορθώνονται τείχη προκαταλήψεων και αρχών που δύσκολα κάποιος υπερβαίνει με αποτέλεσμα να  κουρελιάζονται οι ζωές τους. Δίπλα εξελίσσονται γεγονότα απώλειες που τροφοδοτούν εκτός από την θλίψη κι άλλα συναισθήματα για τα οποία η Σωτηρία εκφράζεται πολύ χαρακτηριστικά», θα πει η αρχισυντάκτρια του «Χ» Μελαχροινή Μαρτίδου, που σύστησε την συγγραφέα και μίλησε για την προσωπικότητά της και διάβασε χαρακτηριστικά αποσπάσματα.  

Η συγγραφέας συνομιλεί με το κείμενο. Στο περιεχόμενό του διανθίζονται διάλογοι ζωής, μέσα από ένα λόγο μεστό από συναίσθημα.  Η παιδικότητα, ο έρωτας, οι αδελφικές σχέσεις, ξεδιπλώνουν το κουβάρι της ζωής της Λυδίας, της κεντρικής ηρωίδας του βιβλίου, ενός προσώπου ευαίσθητου, δυναμικού, που τραυματίζεται από τα σκάγια της μοίρας και γεύεται τα γλυκόπικρα κεράσματά της. 

Η Σωτηρία Περβανά, με κορωνίδα την ηρωίδα της, κατορθώνει να αποτυπώσει στις σελίδες του βιβλίου «Άργησες μόνο μια ζωή», μια σειρά διδαχών, για τη ζωή, την οικογένεια, τον έρωτα. Στη βιωματική γραφή της αντλεί το περιεχόμενο, από την πραγματική ζωή. Σε αυτή και στα νοήματά της εστιάζει, πέρα από περιγραφές, πλοκή, ήρωες, λέξεις. Ίσως αυτή η ξεχωριστή γραφή, αποτελεί και έναν ιδιαίτερο πόλο έλξης για τους αναγνώστες, ώστε να αναζητήσουν στις σελίδες του βιβλίου, απαντήσεις στους γρίφους της δικής τους ζωής.

  Στις σελίδες του βιβλίου αποτυπώνεται ένας διαρκής «αγώνας –της ηρωίδας-να κατακτήσει την κορυφή, η εμμονή της να τα καταφέρει» η οποία συμπληρώνεται «από μια ισοπεδωτική μανία που καταπατά κάθε συνάδελφο εχθρό». Στο διάβα της κατάκτησης του στόχου η ηρωίδα γίνεται σκληρή, κάθε συναισθηματισμός μπαίνει στην άκρη. Πρόκειται για στοιχεία που αντικατοπτρίζουν την πραγματικότητα των σύγχρονων γυναικών που καλούνται να θέσουν τη φύση τους σε δεύτερη μοίρα. 

Η εφηβεία και η ενηλικίωση είναι δύο λέξεις που συγκαθορίζουν τη ζωή της Λυδίας. Η πρώτη την παγιδεύει, η δεύτερη αποτελεί διέξοδο.  Η νοσταλγία για το πατρικό σπίτι και το γενέθλιο τόπο είναι ζυμωμένη με τις αναμνήσεις της. Το πρότυπο του αυστηρού πατέρα, που δεν εκδηλώνει την αγάπη του από πεποίθηση και όχι από έλλειψη συναισθημάτων, αναβιώνει στις σελίδες του βιβλίου. Το γονικό πρότυπο συμπληρώνει η γλυκιά φιγούρα της μάνας που υπομένει με τη σιωπή της? υπενθυμίζοντάς μας τις μάνες των παιδικών μας χρόνων. 

  Ως έφηβη κόρη η Λυδία δίνει τις μάχες της, καθώς καλείται να ακροβατεί ανάμεσα στα θέλω και τα πρέπει της οικογένειας, να δείξει υποταγή στον καθωσπρεπισμό της, που η ίδια αποκαλεί ως βιασμό: «Ο μεγαλύτερος βιασμός του μυαλού, ο πιο ανεπίτρεπτος, ο πιο αισχρός από όλους νομίζω ακόμη και τώρα πως είναι αυτός που σε κάνει να απαρνιέσαι τη φύση σου, να την αποτιμάς, να την ακυρώνεις, να την απαξιώνεις καθημερινά, να μην την πιστεύεις πια, να την αποποιείσαι.», σημειώνει η συγγραφέας στη σελ. 86.

Η ανάγκη της ηρωίδας να ξεφύγει από τις συντηρητικές δομές της κλειστής νησιώτικης κοινωνίας εντοπίζεται σε ένα ιδιότυπο «φευγιό» που εφηύρε η ίδια. Διότι η Λυδία «έφευγε» χρόνια μακριά από την αγάπη για να την κατακτήσει ή καλύτερα να την κατακλύσει το συγκεκριμένο συναίσθημα, πολύ αργότερα.   Η ηρωίδα με μια πρωτοφανή ειλικρίνεια διερωτάται στη σελίδα 282, «Μπορούμε, δικαιούμαστε να ζήσουμε μια σχέση, που μας τη χρωστάει η ζωή από παιδί;» Η Λυδία τολμά και ζει το πάθος που οδηγεί στη φωτιά, για να βγει στη συνέχεια πιο ώριμη και δυνατή μέσα από τις φλόγες του. Η μάνα ξαναγίνεται γυναίκα. Στο βωμό του πάθους όμως, δεν προσφέρει ως θυσία τις σημαίνουσες φιγούρες των παιδιών της.

Όταν βρίσκεται σε δίλημμα αναζητά την κάθαρση στο γενέθλιο τόπο, αφήνει το αλμυρό νερό της θάλασσας να ξεπλύνει όλες τις αμαρτίες της ψυχής της, υπενθυμίζοντάς μας ότι, η πατρίδα μας είναι και η λύτρωσή μας. Όταν η ζωή της επιφυλάσσει το διπλό ρόλο της συζύγου και της ερωμένης, που ακροβατεί, ομολογεί ότι «ήμουν εγώ η ίδια που γινόμουν φωτιά και έκαιγα τον έρωτά μου, νερό δροσερό και δρόσιζα τον σύζυγό μου.»

Κι όταν ακόμη πρέπει να πάρει αποφάσεις, η ηρωίδα σκέφτεται συνετά. «Η παραδοχή είναι νομίζω και τώρα το πιο δύσκολο. Αν κάτι δεν πάει καλά, μετά όλα τα άλλα είναι εύκολα, μπορείς ακόμη να ζητήσεις γιατρειά.»

Για αυτό κοιτάζει μέσα της, αναζητώντας την ολοκλήρωση, την ευτυχία.  Κι όταν ο πόνος της αγάπης έρχεται, τότε η Λυδία αποδέχεται ότι είναι δικός της, πρέπει να τον γευτεί μόνη της, αναλαμβάνοντας το βάρος της ευθύνης της. Κι εξομολογείται: «Η ζυγαριά του έρωτα είναι σκληρή. Περιμένει να κάνει την ανατροπή σε μια μόνο στιγμή. Σε αφήνει να μαζεύεις χρόνια. Να φορτώνεις πάνω της μια πλευρά με αγάπη, υποταγή, συνέπεια, παιδιά, σπιτικό, κοινωνική ζωή, φίλους καριέρα, σύνεση, συμβιβασμό, υποχωρήσεις, ανιαρό έρωτα? Ανασηκώνει το ένα της φρύδι με μια υποψία ειρωνείας. Σε ρωτά για τελευταία φορά: «Τα φόρτωσες όλα; Βάζει από την άλλη πλευρά τον έρωτα. Αναποδογυρίζει ολόκληρη τη ζυγαριά. Κάνει την ανατροπή.»

Στο συγκεκριμένο μυθιστόρημα όπου ο παιδικός έρωτας συμπλέει με το καρτέρι του θανάτου, η εφηβεία συναντά την κοινωνική καταξίωση, η μάνα γίνεται ερωμένη, δέσμια ενός έρωτα που είναι ριζωμένος στην ψυχή της, η συγγραφέας καταλήγει: «Μέσα στην ελευθερία του μόνο ο άνθρωπος είναι ικανός να αποφασίσει, μόνον όταν είναι μακριά από κάθε πίεση και πανικό. Μόνο τότε βλέπει καθαρά, βλέπει με τα μάτια της ψυχής».

Η Κική Πατσάρα υπάλληλος δικαστηρίων προσωπική φίλη καρδιάς της συγγραφέως μίλησε με χαρακτηριστικό λόγο κι εύστοχες επισημάνσεις. «Φίλες και φίλοι, ευτυχώς άργησε μόνο λίγο κι όχι μια ζωή η παρουσίαση του πρώτου βιβλίου ενός αγαπημένου προσώπου, της Σωτηρίας Περβανά, της δικιάς μας Σωτηρούλας, που ξαφνικά μεταμορφώθηκε μπροστά στα έκπληκτα μάτια μας στη συγγραφέα Σωτηρία, στη σωτηρία της ζωής και της ψυχής μας. Η απόσταση από το μικρόκοσμο της Μαρώνειας και την παιδική μας ηλικία, στο μαγικό κόσμο της λογοτεχνίας, μαζί της, με μιας, εκμηδενίστηκε. Το πέρασμα από την εικόνα του κοριτσιού της διπλανής ? κυριολεκτικά διπλανής ? πόρτας, με γρατσουνισμένα στα καλντερίμια του χωριού γόνατα, στη γυναίκα της καθημερινότητας που ματώνει τώρα τα δάχτυλα της σμιλεύοντας λέξεις, ιδέες και όνειρα, είναι αστραπιαία.

Η Σωτηρία, είναι η έκπληξη που τόσο απρόσμενα και καταλυτικά, χάραξε ανεξίτηλα την καλοκαιρινή μας ραστώνη, γέμισε ένα κενό στη δύσκολη αυτή εποχή της κρίσης, έφερε αισιοδοξία σ’ ένα σκυθρωπό περιβάλλον και γέμισε περηφάνια φίλους και γνωστούς.

Ο κόσμος του βιβλίου της Σωτηρίας, ο κόσμος μας. Είμαστε εμείς εκεί μέσα: Το χωριό που μεγαλώσαμε, οι γονείς, τα? αδέρφια, οι πρώτοι και παντοτινοί έρωτες και μετά? οι σπουδές, η καριέρα, ο γάμος, η οικογένεια. Είμαστε εμείς εκεί μέσα και όλα τα προαιώνια ερωτήματα για τη ζωή και το θάνατο, για τον έρωτα και την ευτυχία. Είμαστε εμείς εκεί μέσα με όλες μας τις ταυτότητες: της κόρης, της αδερφής, της φίλης, της εργαζόμενης, της συντρόφου, της συζύγου, της ερωμένης, της μάνας. Είμαστε εμείς εκεί μέσα. Απογυμνωμένες και πλουμιστές, ενοχικές και υπερβατικές, ρεαλίστριες και ονειροπόλες, φορείς του καλού και του κακού ταυτόχρονα. Πλάσματα της γης και του ουρανού, όχι όμως σαν φωτογραφικά στιγμιότυπα που μηχανικά αναπαράγονται, αλλά σαν υλικά πρωτογενή που με τη μαεστρία και επιδεξιότητα της Σωτηρίας, γίνονται σχήματα ολοκληρωμένα, εξελίσσονται από μηδενικά σε κύκλους, ομόκεντρους, τεμνόμενους, μισούς, σελ. 166, 167.

Και οι λέξεις; Οι λέξεις γίνονται παιχνίδι στα χέρια της, πηλός που πλάθεται και δείχνει απόσταγμα σοφίας που γέννησε ο νους πολύπειρου ταξιδευτή, άλλοτε «μελανές θανατηφόρες μέδουσες που κολυμπάν στο νερό λικνίζοντας τα μακριά πλοκάμια της, άλλοτε πάλι λευκά περιστέρια που πετούν μακριά». Έχουν μια δύναμη οι λέξεις της. Σε μαγεύουν και σε παραπλανούν σαν σειρήνες, σε ταξιδεύουν στο χρόνο, πίσω στις ρίζες σου, στα παραμύθια των παιδικών σου χρόνων κι άλλοτε πάλι σε «πετούν» στη ζοφερή πραγματικότητα αποδομώντας κάθε μύθο που όλη σου τη ζωή πάσχισες να συντηρήσεις.

Οι εικόνες του βιβλίου αγκυλωμένες σ? ένα σκηνικό γνωστό, σ? έναν τόπο που στιγμάτισε το χρόνο, την ιστορία, το συναίσθημα. Είναι ένας τόπος προικισμένος? σελ. 156 του βιβλίου. Ο χρόνος, ως μέγεθος, ως ύπαρξη, σαν ανθρώπινες στιγμές ή ?σιωπή, είναι ένα άλλο σημαντικό εργαλείο. Περνάει, χάνεται, επιστρέφει, αφήνει σημάδια? μα δεν μετριέται. Κι αναρωτιέσαι? σελ. 412. Πραγματικά ο χρόνος, αγαπημένη μου Σωτηρία, μετριέται με ανθρώπους. Πάντα και μόνο με ανθρώπους. Με όλους αυτούς που βρήκες. Ελπίζω, μ? όλους εμάς, που είμαστε εδώ, που αγαπήσαμε το βιβλίο σου, που μέσω αυτού σ? αγαπήσαμε και σ? αγαπάμε. Πάντα επιτυχίες». 

Ο συνταξιούχος εκπαιδευτικός, τοπικός λόγιος και παραμυθάς Βασίλης Φαρασόπουλος αναφέρθηκε  και ο ίδιος με λόγια λατρείας για το βιβλίο που το διάβασε ξενυχτώντας δυο βράδια για να φθάσει μέχρι το τέλος. Η Σωτηρία Περβανά που έκλεισε την εκδήλωση με την δική της προσέγγιση σε αυτό που γεννήθηκε εξέφρασε ευχαριστίες κι ευγνωμοσύνη για τον τρόπο που το αγκάλιασε το αναγνωστικό κοινό, αποκάλυψε ότι ολοκληρώνει το δεύτερο βιβλίο της,  υπέγραψε δεκάδες βιβλία με προσωπικές αφιερώσεις, φωτογραφήθηκε με φίλους από τα παλιά, δασκάλους και καθηγητές της που ήρθαν να την καμαρώσουν, με τους γονείς αλλά και την οικογένειά της, τον σύζυγο και δυο μικρά παιδιά τους που ήταν εκεί καθ΄ όλη την διάρκεια της εκδήλωσης.