Ο Κώστας Δικαίος ερευνά τις ιστορικές τάσεις που έγιναν η αφετηρία ιστορικών αλλαγών
“Κι όμως υπήρξαν”, ήταν ο εύστοχος τίτλος εκδήλωσης στην οποία μίλησε ο Κωνσταντίνος Δικαίος, καθηγητής στο Τμήμα Κοινωνικής Διοίκησης και πολιτικός επιστήμονας, με θέμα τις αφανείς πολιτικές τάσεις που έγιναν η αφετηρία ιστορικών αλλαγών. Η εκδήλωση που φιλοξενήθηκε στο Θρακικό Ωδείο της Κομοτηνής, αποτελεί ουσιαστικά την πρώτη, από μία σειρά, ομιλιών που εγκαινιάζει ο όμιλος Ρόταρακτ, στο πλαίσιο του θεσμού “Town and Gown”.
Ο κ. Δικαίος μίλησε για τα πολιτικά κόμματα τα οποία αναπτύχθηκαν στη χώρα τις τελευταίες δεκαετίες. Δεν άντεξαν στο χρόνο, ωστόσο διαμόρφωσαν την πολιτική ιστορία του τόπου. Ξεκινώντας από τον Στέφανο Στεφανόπουλο και την Εθνική Παράταξις και φτάνοντας μέχρι τον σημερινό πρόεδρο της Νέας Δημοκρατίας Αντώνη Σαμαρά και την Πολιτική Άνοιξη, ο κ. Δικαίος έκανε μία εκτενή αναφορά, στη νεότερη πολιτική ιστορία της Ελλάδας. Μιλώντας στο ράδιο χρόνος στους 87,5 fm και στο Δήμο Μπακιρτζάκη ο επίκουρος καθηγητής του ΔΠΘ, αναφέρθηκε στην ανάγκη να διασωθούν όλα αυτά και δήλωσε πως ο ίδιος ερευνά το θέμα με σκοπό όταν συλλέγουν τα στοιχεία να αποτελέσουν μία έκδοση, ένα ψηφιακό αρχείο και να κοσμήσουν ακόμα τη βιβλιοθήκη της ελληνικής Βουλής.
Σε ποια ακριβώς περίοδο αφορά η έρευνα σας;
-Είναι μια νέα έρευνα που κάνω για τα κόμματα τα οποία δημιουργήθηκαν από το 1974 έως το 2004 και πλέον έχουν πάψει να λειτουργούν, αλλά είχαν κάποια στιγμή εκλέξει από έναν έως 10 βουλευτές ή έναν έως τρεις ευρωβουλευτές. Αυτά είναι 9 κόμματα, είναι πρώτη και καλύτερη η Εθνική Παράταξις του Στέφανου Στεφανόπουλου το 1997 που παίρνει ένα 6,8%. Επίσης υπάρχει το κόμμα των Νεοφιλελευθέρων, των Παύλο Βαρδινογιάννη και Κώστα Μητσοτάκη που παίρνει ποσοστό 1,08% σε όλη την Ελλάδα και έχει εντυπωσιακές διαφορές από περιοχή σε περιοχή. Στην Κρήτη λαμβάνει γύρω στο 26% και στην Θεσπρωτία 0,26%. Δεν έχω ξαναδεί άλλο κόμμα να έχει 100 φορές καλύτερο ποσοστό σε μια περιοχή της χώρας από μια άλλη. Μετά είναι η ΕΠΕΝ, μετά το Κόμμα Προοδευτικών του Μαρκεζίνη. Έπειτα είναι το ΚΟΔΗΣΟ του Γιάγκου Πεσμαζόγλου που προέρχεται από τη διάσπαση της ΕΔΗΚ και μαζί με το κόμμα Αγροτών και Εργαζομένων του Μπαλτατζή που επίσης προερχόταν από την ΕΔΗΚ. Έπονται το ΔΙΚΚΗ του Τσοβόλα, οι Οικολόγοι Εναλλακτικοί, η Πολιτική Άνοιξη του Αντώνη Σαμαρά και άλλες πολιτικές πρωτοβουλίες.
Πώς σχολιάζετε γενικά την πορεία των κομμάτων αυτών; Ήταν μια αντίδραση κάποιων που διαχώριζαν την θέση τους με το κόμμα στο οποίο άνηκαν;
-Είναι λίγο απ’ όλα, το κάθε ένα έχει τη δική του ιστορία. Δηλαδή ο Στέφανος Στεφανόπουλος φτιάχνει ένα κόμμα για να εκφράσει κάποια ακραιφνή δεξιά, ίσως και φιλοβασιλικών τάσεων, είναι παλιός πολιτικός της ΕΡΕ, ο οποίος όμως δεν έχει ευχαριστηθεί με την μετέπειτα κατάσταση. Ο Σπύρος Μαρκεζίνης αναβιώνει ένα κόμμα που το είχε και πριν τη δικτατορία. Ο Μητσοτάκης προσπαθεί να ενταχθεί πάλι στο εκλογικό παιχνίδι το 1977 και τα κατάφερε. Ο Στεφανόπουλος όμως, η ΔΙΑΝΑ και η Πολιτική Άνοιξη προέρχονται από το κόμμα της ΝΔ και προέρχονται από τη διάσπαση μεγάλου κόμματος.
Το εντυπωσιακό είναι ότι η ΔΙΑΝΑ προέρχεται από τη διάσπαση του κόμματος όταν το κόμμα είναι στην αντιπολίτευση, ενώ η Πολιτική Άνοιξη από την διάσπαση του κόμματος όταν είναι στην κυβέρνηση. Το ίδιο συμβαίνει με το ΔΙΚΚΗ, που δημιουργείται το Δεκέμβρη του 1995, όταν το ΠΑΣΟΚ είναι στην κυβέρνηση, φεύγει ο Τσοβόλας μαζί με κάποιους άλλους και μετά το “Τσοβόλα δώσ’ τα όλα”, αυτό που νομίζει πολύς κόσμος είναι ότι ο Τσοβόλας παραιτήθηκε μετά την αναρρίχηση του Κώστα Σημίτη στην αρχηγεία του ΠΑΣΟΚ, έχει γίνει λίγο πριν. Τώρα οι Οικολόγοι Εναλλακτικοί είναι ένας δικός τους αυτόνομος χώρος, οπότε το κάθε από αυτά τα κόμματα με κάποια προέρχονται από διαφωνίες που προέκυψαν στην ηγεσία των κομμάτων.
Γιατί δεν έχουν μέλλον αυτά τα μικρά κόμματα; Δεν τα άφησε ο δικομματισμός να ανασάνουν ή το πολιτικό σύστημα;
-Είναι λίγο απ’ όλα. Δηλαδή το ένα είναι ας πούμε τα κόμματα του αρχικού κεντρώου χώρου, που συμπίπτουν με την περίοδο της μεγάλης χαρισματικότητας και επιρροής του Ανδρέα Παπανδρέου. Τα άλλα κόμματα έπαψαν να λειτουργούν κάποια στιγμή – ξαναεμφανίστηκαν και με υψηλότερα ποσοστά από αυτά που είχαν. Σε μεγάλο βαθμό είναι η επιρροή του δικομματισμού και αυτό δίνεται με τρεις τρόπους. Ακόμη και ο νόμος για τη χρηματοδότηση των κομμάτων, εξαρτάται η χρηματοδότηση των κομμάτων είτε για τις κατ’ έτος λειτουργίες τους, είτε για την προεκλογική περίοδο, από την προηγούμενη εκλογική τους δύναμη. Άρα κόμματα που ιδρύονται από την διάσπαση κόμματος εντός του κοινοβουλίου παίρνουν πάρα πολύ μικρά έως καθόλου ποσά. Το ίδιο συμβαίνει και με τον τηλεοπτικό χρόνο που δικαιούνται τα κόμματα. Από την άλλη, ο δικομματισμός είναι κάτι που χαρακτηρίζει την τρίτη ελληνική δημοκρατία, δηλαδή την περίοδο από το ’74 έως σήμερα. Βλέπουμε πολλές χώρες να έχουν δικομματικά συστήματα, η Βρετανία, οι ΗΠΑ και να έχουν μια κυβερνητική σταθερότητα όπως και εμείς έχουμε κυβερνητική σταθερότητα.
Είχαμε μέχρι το 2007 τουλάχιστον, την προηγούμενη κυβέρνηση Κώστα Καραμανλή του νεότερου. Η μέση διάρκεια ζωής κυβερνήσεως στην Ελλάδα ήταν γύρω στα 3 χρόνια, το οποίο είναι πολύ κοντά στον Ευρωπαϊκό μέσο όρο. Πριν το ’67 η μέση διάρκεια ζωής κυβερνήσεων ήταν γύρω στον 1,5 χρόνο. Ο κόσμος πολλές φορές ψηφίζει, συντηρητικά, δηλαδή προτιμάει το ένα από τα δύο μεγάλα κόμματα γιατί σκέφτεται την ιδέα μιας αυτοδύναμης κυβέρνησης.
Μέχρι τα μικρά κόμματα δεν είχαν μέλλον. Από εδώ και στο εξής τι εκτιμάται, τα μικρά κόμματα θα παίρνουν μεγαλύτερα ποσοστά;
-Μια από τις δυσκολίες της πολιτικής επιστήμης είναι το να κάνεις προβλέψεις και η πολιτική επιστήμη σε αρκετά μεγάλο βαθμό είναι μια παρελθοντική επιστήμη. Από εκεί και πέρα η πρόβλεψη μου είναι ότι στις επικείμενες εκλογές, όποτε γίνουν, οπωσδήποτε θα δούμε κάτι διαφορετικό σε σχέση με το τι βλέπαμε στο παρελθόν. Δεν πιστεύω ότι θα επιβεβαιωθούν πλήρως οι δημοσκοπήσεις. Όχι ότι δεν λένε την αλήθεια οι δημοσκόποι, αλλά πίσω από το παραβάν πολλές φορές τελευταία στιγμή ψηφίζεις πιο συγκρατημένα, πιο συντηρητικά. Δεν ξέρω αν θα δούμε αυτό που μερικοί προβλέπουν, δηλαδή οκτώ-κομματική βουλή
Πιστεύετε ότι η δεξαμενή εκτόνωσης και επαναφοράς είναι τα μικρά κόμματα σε σχέση με τα μεγάλα;
-Ναι, ποτέ δεν ξέρεις τι μπορεί να γίνει, το βλέπουμε και στις βρετανικές δημοσκοπήσεις, ένα άλλο μεγάλο κομμάτι που παρακολουθώ, όπου οι φιλελεύθεροι δημοκράτες έχουν καταρρεύσει από το 23% στο 9%.
Στόχος σας είναι και η συγκέντρωση των αρχείων των κομμάτων αυτών;
-Ναι θα έλεγα ότι είναι και η συγκέντρωση, έτσι ώστε μετά πιθανόν να ψηφιοποιηθούν και να δοθούν και στην βιβλιοθήκη της Βουλής. Να αποτυπωθεί και σε κάποια έκδοση. Νομίζω ότι είναι οι αποδεκτές και νόμιμες φιλοδοξίες των πανεπιστημιακών, να γράψουμε κάτι καλό από μια έρευνα που κάνουμε.
Ο κ. Δικαίος μίλησε για τα πολιτικά κόμματα τα οποία αναπτύχθηκαν στη χώρα τις τελευταίες δεκαετίες. Δεν άντεξαν στο χρόνο, ωστόσο διαμόρφωσαν την πολιτική ιστορία του τόπου. Ξεκινώντας από τον Στέφανο Στεφανόπουλο και την Εθνική Παράταξις και φτάνοντας μέχρι τον σημερινό πρόεδρο της Νέας Δημοκρατίας Αντώνη Σαμαρά και την Πολιτική Άνοιξη, ο κ. Δικαίος έκανε μία εκτενή αναφορά, στη νεότερη πολιτική ιστορία της Ελλάδας. Μιλώντας στο ράδιο χρόνος στους 87,5 fm και στο Δήμο Μπακιρτζάκη ο επίκουρος καθηγητής του ΔΠΘ, αναφέρθηκε στην ανάγκη να διασωθούν όλα αυτά και δήλωσε πως ο ίδιος ερευνά το θέμα με σκοπό όταν συλλέγουν τα στοιχεία να αποτελέσουν μία έκδοση, ένα ψηφιακό αρχείο και να κοσμήσουν ακόμα τη βιβλιοθήκη της ελληνικής Βουλής.
Σε ποια ακριβώς περίοδο αφορά η έρευνα σας;
-Είναι μια νέα έρευνα που κάνω για τα κόμματα τα οποία δημιουργήθηκαν από το 1974 έως το 2004 και πλέον έχουν πάψει να λειτουργούν, αλλά είχαν κάποια στιγμή εκλέξει από έναν έως 10 βουλευτές ή έναν έως τρεις ευρωβουλευτές. Αυτά είναι 9 κόμματα, είναι πρώτη και καλύτερη η Εθνική Παράταξις του Στέφανου Στεφανόπουλου το 1997 που παίρνει ένα 6,8%. Επίσης υπάρχει το κόμμα των Νεοφιλελευθέρων, των Παύλο Βαρδινογιάννη και Κώστα Μητσοτάκη που παίρνει ποσοστό 1,08% σε όλη την Ελλάδα και έχει εντυπωσιακές διαφορές από περιοχή σε περιοχή. Στην Κρήτη λαμβάνει γύρω στο 26% και στην Θεσπρωτία 0,26%. Δεν έχω ξαναδεί άλλο κόμμα να έχει 100 φορές καλύτερο ποσοστό σε μια περιοχή της χώρας από μια άλλη. Μετά είναι η ΕΠΕΝ, μετά το Κόμμα Προοδευτικών του Μαρκεζίνη. Έπειτα είναι το ΚΟΔΗΣΟ του Γιάγκου Πεσμαζόγλου που προέρχεται από τη διάσπαση της ΕΔΗΚ και μαζί με το κόμμα Αγροτών και Εργαζομένων του Μπαλτατζή που επίσης προερχόταν από την ΕΔΗΚ. Έπονται το ΔΙΚΚΗ του Τσοβόλα, οι Οικολόγοι Εναλλακτικοί, η Πολιτική Άνοιξη του Αντώνη Σαμαρά και άλλες πολιτικές πρωτοβουλίες.
Πώς σχολιάζετε γενικά την πορεία των κομμάτων αυτών; Ήταν μια αντίδραση κάποιων που διαχώριζαν την θέση τους με το κόμμα στο οποίο άνηκαν;
-Είναι λίγο απ’ όλα, το κάθε ένα έχει τη δική του ιστορία. Δηλαδή ο Στέφανος Στεφανόπουλος φτιάχνει ένα κόμμα για να εκφράσει κάποια ακραιφνή δεξιά, ίσως και φιλοβασιλικών τάσεων, είναι παλιός πολιτικός της ΕΡΕ, ο οποίος όμως δεν έχει ευχαριστηθεί με την μετέπειτα κατάσταση. Ο Σπύρος Μαρκεζίνης αναβιώνει ένα κόμμα που το είχε και πριν τη δικτατορία. Ο Μητσοτάκης προσπαθεί να ενταχθεί πάλι στο εκλογικό παιχνίδι το 1977 και τα κατάφερε. Ο Στεφανόπουλος όμως, η ΔΙΑΝΑ και η Πολιτική Άνοιξη προέρχονται από το κόμμα της ΝΔ και προέρχονται από τη διάσπαση μεγάλου κόμματος.
Το εντυπωσιακό είναι ότι η ΔΙΑΝΑ προέρχεται από τη διάσπαση του κόμματος όταν το κόμμα είναι στην αντιπολίτευση, ενώ η Πολιτική Άνοιξη από την διάσπαση του κόμματος όταν είναι στην κυβέρνηση. Το ίδιο συμβαίνει με το ΔΙΚΚΗ, που δημιουργείται το Δεκέμβρη του 1995, όταν το ΠΑΣΟΚ είναι στην κυβέρνηση, φεύγει ο Τσοβόλας μαζί με κάποιους άλλους και μετά το “Τσοβόλα δώσ’ τα όλα”, αυτό που νομίζει πολύς κόσμος είναι ότι ο Τσοβόλας παραιτήθηκε μετά την αναρρίχηση του Κώστα Σημίτη στην αρχηγεία του ΠΑΣΟΚ, έχει γίνει λίγο πριν. Τώρα οι Οικολόγοι Εναλλακτικοί είναι ένας δικός τους αυτόνομος χώρος, οπότε το κάθε από αυτά τα κόμματα με κάποια προέρχονται από διαφωνίες που προέκυψαν στην ηγεσία των κομμάτων.
Γιατί δεν έχουν μέλλον αυτά τα μικρά κόμματα; Δεν τα άφησε ο δικομματισμός να ανασάνουν ή το πολιτικό σύστημα;
-Είναι λίγο απ’ όλα. Δηλαδή το ένα είναι ας πούμε τα κόμματα του αρχικού κεντρώου χώρου, που συμπίπτουν με την περίοδο της μεγάλης χαρισματικότητας και επιρροής του Ανδρέα Παπανδρέου. Τα άλλα κόμματα έπαψαν να λειτουργούν κάποια στιγμή – ξαναεμφανίστηκαν και με υψηλότερα ποσοστά από αυτά που είχαν. Σε μεγάλο βαθμό είναι η επιρροή του δικομματισμού και αυτό δίνεται με τρεις τρόπους. Ακόμη και ο νόμος για τη χρηματοδότηση των κομμάτων, εξαρτάται η χρηματοδότηση των κομμάτων είτε για τις κατ’ έτος λειτουργίες τους, είτε για την προεκλογική περίοδο, από την προηγούμενη εκλογική τους δύναμη. Άρα κόμματα που ιδρύονται από την διάσπαση κόμματος εντός του κοινοβουλίου παίρνουν πάρα πολύ μικρά έως καθόλου ποσά. Το ίδιο συμβαίνει και με τον τηλεοπτικό χρόνο που δικαιούνται τα κόμματα. Από την άλλη, ο δικομματισμός είναι κάτι που χαρακτηρίζει την τρίτη ελληνική δημοκρατία, δηλαδή την περίοδο από το ’74 έως σήμερα. Βλέπουμε πολλές χώρες να έχουν δικομματικά συστήματα, η Βρετανία, οι ΗΠΑ και να έχουν μια κυβερνητική σταθερότητα όπως και εμείς έχουμε κυβερνητική σταθερότητα.
Είχαμε μέχρι το 2007 τουλάχιστον, την προηγούμενη κυβέρνηση Κώστα Καραμανλή του νεότερου. Η μέση διάρκεια ζωής κυβερνήσεως στην Ελλάδα ήταν γύρω στα 3 χρόνια, το οποίο είναι πολύ κοντά στον Ευρωπαϊκό μέσο όρο. Πριν το ’67 η μέση διάρκεια ζωής κυβερνήσεων ήταν γύρω στον 1,5 χρόνο. Ο κόσμος πολλές φορές ψηφίζει, συντηρητικά, δηλαδή προτιμάει το ένα από τα δύο μεγάλα κόμματα γιατί σκέφτεται την ιδέα μιας αυτοδύναμης κυβέρνησης.
Μέχρι τα μικρά κόμματα δεν είχαν μέλλον. Από εδώ και στο εξής τι εκτιμάται, τα μικρά κόμματα θα παίρνουν μεγαλύτερα ποσοστά;
-Μια από τις δυσκολίες της πολιτικής επιστήμης είναι το να κάνεις προβλέψεις και η πολιτική επιστήμη σε αρκετά μεγάλο βαθμό είναι μια παρελθοντική επιστήμη. Από εκεί και πέρα η πρόβλεψη μου είναι ότι στις επικείμενες εκλογές, όποτε γίνουν, οπωσδήποτε θα δούμε κάτι διαφορετικό σε σχέση με το τι βλέπαμε στο παρελθόν. Δεν πιστεύω ότι θα επιβεβαιωθούν πλήρως οι δημοσκοπήσεις. Όχι ότι δεν λένε την αλήθεια οι δημοσκόποι, αλλά πίσω από το παραβάν πολλές φορές τελευταία στιγμή ψηφίζεις πιο συγκρατημένα, πιο συντηρητικά. Δεν ξέρω αν θα δούμε αυτό που μερικοί προβλέπουν, δηλαδή οκτώ-κομματική βουλή
Πιστεύετε ότι η δεξαμενή εκτόνωσης και επαναφοράς είναι τα μικρά κόμματα σε σχέση με τα μεγάλα;
-Ναι, ποτέ δεν ξέρεις τι μπορεί να γίνει, το βλέπουμε και στις βρετανικές δημοσκοπήσεις, ένα άλλο μεγάλο κομμάτι που παρακολουθώ, όπου οι φιλελεύθεροι δημοκράτες έχουν καταρρεύσει από το 23% στο 9%.
Στόχος σας είναι και η συγκέντρωση των αρχείων των κομμάτων αυτών;
-Ναι θα έλεγα ότι είναι και η συγκέντρωση, έτσι ώστε μετά πιθανόν να ψηφιοποιηθούν και να δοθούν και στην βιβλιοθήκη της Βουλής. Να αποτυπωθεί και σε κάποια έκδοση. Νομίζω ότι είναι οι αποδεκτές και νόμιμες φιλοδοξίες των πανεπιστημιακών, να γράψουμε κάτι καλό από μια έρευνα που κάνουμε.
Ακολουθήστε το xronos.gr στο Google News
