«Υγρότοποι και Γεωργία»: Μία σχέση αγάπης και μίσους

Κάθε χρόνο στις 2 Φεβρουαρίου εορτάζεται η παγκόσμια ημέρα υγροτόπων, για να μας θυμίζει την ημερομηνία υπογραφής, από 18 χώρες παγκοσμίως, ανάμεσά τους και η Ελλάδα, της Σύμβασης για τους υγροτόπους διεθνούς σημασίας, στις 2 Φεβρουαρίου 1971 στην πόλη Ραμσάρ του Ιράν. Σήμερα, ο αριθμός των χωρών που έχουν υπογράψει τη συνθήκη ανέρχεται στις 168. Την ημέρα αυτή, σε όλο τον κόσμο, διοργανώνονται εκδηλώσεις με στόχο την ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση των πολιτών σε σχέση με τις αξίες και τις λειτουργίες των υγροτόπων.  Η παγκόσμια ημέρα των υγροτόπων για φέτος έχει τίτλο: «Υγρότοποι και Γεωργία: Συνεργασία και ανάπτυξη». Έτσι, μας παρέχεται μια ιδανική ευκαιρία για να τονιστεί η σημασία των υγροτόπων στη στήριξη της γεωργίας. Οι υγρότοποι έχουν χρησιμοποιηθεί για γεωργικές χρήσεις εδώ και χιλιετίες, ιδιαίτερα οι εποχικά πλημμυριζόμενες παραποτάμιες εκτάσεις, όπου τα εδάφη είναι πολύ γόνιμα και το νερό άφθονο. Η καλλιέργεια των υγροτόπων έχει βοηθήσει στην ανάπτυξη πολλών και σημαντικών πολιτισμών σε όλο τον κόσμο. Παράλληλα όμως η γεωργία είναι και απειλή καθώς σε όλο τον κόσμο συνεχίζεται η αποστράγγιση και η συνεχής συρρίκνωση υγροτόπων και η μετατροπή τους σε καλλιεργήσιμες εκτάσεις. Σε ορισμένες περιοχές του κόσμου έχουν χαθεί περισσότερο από 50% των ελών, των παρόχθιων ζωνών και των παράκτιων λιμνών για διάφορες χρήσεις. Στην Ελλάδα το ποσοστό αυτό είναι ακόμη υψηλότερο καθώς πριν από δύο γενεές η Ελλάδα είχε τριπλάσια έκταση υγροτόπων. 

Το Εθνικό Πάρκο Α. Μακεδονίας και Θράκης ως το μεγαλύτερο υγροτοπικό  πάρκο στην Ελλάδα με 22 λιμνοθάλασσες, λίμνες γλυκού νερού, έλη, γιορτάζει και φέτος, όπως κάθε χρόνο την παγκόσμια ημέρα υγροτόπων με ένα πλήθος εκδηλώσεων. Η σημαντικότερη των εκδηλώσεων πραγματοποιήθηκε στην Κομοτηνή και έδωσε την ευκαιρία να αναδειχθεί η σχέση «αγάπης και μίσους» μεταξύ των παραγωγών που δραστηριοποιούνται στο Εθνικό Πάρκο και του Φορέα Διαχείρισης. «Υγρότοποι και Γεωργία» ήταν το θέμα της ημερίδας που φιλοξενήθηκε στην αίθουσα πολλαπλών χρήσεων της Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης (κτήριο πρώην Νομαρχίας Ροδόπης), στην Κομοτηνή. Εκεί παρουσιάστηκαν τα προβλήματα που υπάρχουν στους υγροτόπους του ΕΠΑΜΑΘ και οι δράσεις που πραγματοποιεί η Περιφέρεια Α.ΜΑ.Θ. στον αγροτικό τομέα. Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα είναι η υφαλμύρωση, έκανε γνωστό ο Μάνος Κουτράκης πρόεδρος Εθνικού Πάρκου Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης σημειώνοντας πως «είναι ένα από τα προβλήματα που έχουμε στην περιφέρεια της Ροδόπης και είναι έντονο στην παράκτια ζώνη και πρέπει να την αντιμετωπίσουμε». 

Στην ημερίδα ακούστηκαν προτάσεις εναλλακτικών καλλιεργειών σε υγροτόπους του ΕΠΑΜΑΘ καθώς και η χρήση ορθών πρακτικών διαχείρισης του νερού, των φυτοπροστατευτικών προϊόντων και των κενών συσκευασιών τους. Οι υγρότοποι μπορούν να βοηθήσουν στην ανάπτυξη της γεωργίας, κάτι το οποίο ήδη γίνεται, σημείωσε ο Μάνος Κουτράκης πρόεδρος Εθνικού Πάρκου Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης και ανέφερε ως παράδειγμα την κοιλάδα του Νέστου. «Είναι μία κοιλάδα με υγρότοπους, λιμνοθάλασσες και το Δέλτα του Νέστου κα παράλληλα είναι η πιο ραγδαία αναπτυσσόμενη περιοχή στη γεωργία, Αυτό που λέμε σαν Φορέας είναι ότι μπορεί να υπάρχει και μία αειφορική σχέση μεταξύ των υγροτόπων και των γεωργών και μπορεί η ανάπτυξη αυτή να μην κάνει ζημιά στο περιβάλλον». Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με την άρδευση ακριβείας χωρίς τη σπατάλη νερού, με τρόπους καλλιέργειας που βοηθούν στην ανάπτυξη της γεωργίας και αποφέρουν σημαντικά έσοδα για παραγωγούς.

Την παρουσίαση του προγράμματος στοχευμένης άρδευσης Figaro, έκανε ο αν. καθηγητής Γ. Συλαιός από το τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος ΔΠΘ, κάνοντας γνωστό ότι αυτή μπορεί να προσφέρει σημαντική εξοικονόμηση νερού αλλά και καλύτερη στρεμματική απόδοση. Το εν λόγω σύστημα έχει εξελιχθεί ήδη στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος «Figaro», στο οποίο συμμετέχει η Περιφερειακή Ένωση Δήμων Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης, το Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου και το ΕΘΙΑΓΕ. Οι δοκιμές έγιναν σε κτήμα 20 στρεμμάτων στον Δήμο Αβδήρων Ξάνθης. Οι επιστήμονες τοποθέτησαν στο αγρόκτημα έναν μετεωρολογικό σταθμό, αισθητήρες εδάφους, υγρασίας και θερμοκρασίας, οπότε και ξεκίνησε η καταγραφή των δεδομένων. Το πρόγραμμα «Figaro», που εξελίσσεται για διαφορετικές καλλιέργειες (μηδική, πατάτα, βιομηχανική ντομάτα, επιτραπέζια σταφύλια και κίτρα) παράλληλα σε Ισραήλ, Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία, Γαλλία, Μ. Βρετανία, Δανία και Βουλγαρία, θα ολοκληρωθεί το 2016.

Στόχος του Φορέα Διαχείρισης του Εθνικού Πάρκου, όπως την περιέγραψε στην ημερίδα ο κ. Κουτράκης είναι «να οικοδομηθεί μία σχέση μεταξύ των γεωργών και του φορέα διαχείρισης για να προβάλλουμε και εμείς το σήμα ποιότητας που έχουμε δημιουργήσει και να το δώσουμε σε σωστές καλλιέργειες που γίνονται μέσα στο πάρκο». Η παρουσίαση της σήμανσης ποιότητας για τα γεωργικά προϊόντα έγινε από την Ε. Πατετσίνη βιολόγο του φορέα διαχείρισης Δέλτα Νέστου – Βιστωνίδας ? Ισμαρίδας και μάλιστα για πρώτη φορά έγινε γνωστό στο κοινό το Logo του σήματος. «Θέλουμε να βοηθήσουμε τους παραγωγούς ώστε τα προϊόντα τους να είναι εξαγώγιμα και να έχουν ένα καλύτερο όνομα τη στιγμή που θα έχουν ένα περιβαλλοντικό σήμα», σημείωσε ο πρόεδρος του Φορέα. 

Στην ημερίδα στην Κομοτηνή έγιναν παρουσιάσεις παραγωγών ? επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στο Εθνικό Πάρκο ΑΜ-Θ, ενώ οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να περιηγηθούν στην έκθεση ντόπιων ποικιλιών σπόρων και αγροτικών προϊόντων.

Δήμητρα Συμεωνίδου