Θάλεια Δραγώνα: Στη Θράκη εκπέμπονται παράλληλοι μονόλογοι, χωρίς η μία πλευρά να ακούει καν την άλλη?

-Η προσωπική μου γνώμη είναι ότι δεν ανταποκρίνεται. Η δίγλωσση εκπαίδευση που προβλέπεται από τη Συνθήκη και τη νομοθεσία της χώρας δεν ανταποκρίνεται στη σύγχρονη επιστημονική έννοια της διγλωσσίας. Στο μειονοτικό σχολείο επικρατούν δύο παράλληλες μονογλωσσίες, και όχι η δίγλωσση εκπαίδευση που θα έκανε πραγματικά δίγλωσσα τα παιδιά, δηλαδή καλούς γνώστες και των δύο διδασκόμενων γλωσσών. Στο δημόσιο σχολείο, από την άλλη μεριά, δεν λαμβάνεται υπόψη η αλλογλωσσία των παιδιών της μειονότητας και οι ανάγκες τους, ούτε η πολιτισμική τους παράδοση. Και τα δύο είδη σχολείων έχουν αδυναμίες και κενά που χρειάζονται αλλαγές. 

-Είναι πράγματι πολύ δύσκολο, σε πολλά επίπεδα αλλά και στο νομικό. Έτσι στο συνέδριο έχουν προσκληθεί νομικοί και διεθνολόγοι. Υπάρχει π.χ. Σύμβαση Πλαίσιο για την Προστασία Εθνικών Μειονοτήτων. Η Ελλάδα την ψήφισε αλλά δεν την έχει ακόμα κυρώσει, ενώ η Τουρκία δεν την έχει καν ψηφίσει. Σίγουρα θα τεθεί αν μπορεί με βάση την ευρωπαϊκή σύμβαση να διευθετηθούν μερικά τεχνικά ζητήματα, που αφορούν όχι την εφαρμογή των δικαιωμάτων, αλλά την αμοιβαιότητα που προκαλεί αγκυλώσεις στην εκπαίδευση των παιδιών της μειονότητας. Αυτό είναι ένα από τα αντικείμενα διαλόγου στο συνέδριο. Να προσθέσω εδώ ότι το συνέδριο δεν πρόκειται να εισηγηθεί λύσεις.

 Ένα συνέδριο δεν προσφέρει έτοιμες λύσεις αλλά θέτει προβλήματα, προκαλεί ανταλλαγή και ζύμωση απόψεων και θέσεων. Το θετικό πρόσημο πάντως που φανερά έχει αυτό το συνέδριο είναι τούτο: εισηγείται δημόσιο διάλογο για θέματα σημαντικά και καυτά και οργανώνει την ανταλλαγή απόψεων με ισότιμο τρόπο, ίσους όρους και ίδιο αριθμό ομιλητών της μειονότητας και της πλειονότητας. Αυτός ο επί ίσοις όροις δημόσιος διάλογος είναι πολύ σημαντικός, κατά την γνώμη των οργανωτών του συνεδρίου, γιατί συχνά στη Θράκη εκπέμπονται παράλληλοι μονόλογοι, χωρίς η μία πλευρά να ακούει καν την άλλη, και ο διάλογος είναι ο πιο δημοκρατικός δρόμος για να βρουν τα προβλήματα λύσεις κοινά αποδεκτές. 

-Η Συνθήκη δεν μπαίνει σε λεπτομέρειες. Αναφέρεται στη δυνατότητα των εκατέρωθεν μειονοτήτων να ρυθμίζουν την εκπαίδευση των μελών τους. Έτσι το τι εφαρμόζεται είναι θέμα ερμηνειών. Εμείς πιστεύουμε ότι η μόνη λύση είναι ο διάλογος και η διαπραγμάτευση, να συνομιλήσουν μειονότητα και πλειονότητα για όλα τα ζητήματα, να διαφωνήσουν ίσως σε κάποια θέματα, να συμφωνήσουν σε άλλα κτλ. Ο διάλογος είναι ο μόνος δρόμος για να βρεθούν λύσεις, με αναπόφευκτα εκατέρωθεν συμβιβασμούς. Καμία διαπραγμάτευση δεν μπορεί να αποφέρει αποτελέσματα, εάν δε συναντηθούν οι δύο πλευρές στη μέση με αμοιβαίες υποχωρήσεις. Το συνέδριο έτσι όπως είναι σχεδιασμένο δεν θα καταφέρει να μπει σε επιμέρους θέματα και να τα εξαντλήσει.  Δε θα υπάρξει χρόνος. Προβλέπονται δυόμισι ώρες και τέσσερις ομιλητές και τουλάχιστον μισή ώρα για συζήτηση με το ακροατήριο. Δεν επιδιώκουμε μία συνθήκη όπου οι ομιλητές μιλάνε χωρίς να ακούνε, ούτε οι ακροατές να ακούνε χωρίς να μιλάνε. Θεωρούμε βασικό για το συνέδριο να ακούσουν οι συμμετέχοντες ο ένας τον άλλο και να εκφράσουν τις απόψεις τους όλοι, να γίνει πραγματικός διάλογος, αληθινή ζύμωση ιδεών. Οι μειονοτικές ρυθμίσεις μας ενδιαφέρουν  όχι μόνο για την εκπαίδευση αλλά και για τη θρησκεία. Γι' αυτό και μια συνεδρία αφορά διάλογο για τη σαρία. Το συνέδριο θα ασχοληθεί επίσης με  το θέμα των θετικών διακρίσεων, που δεν περιέχεται στη Συνθήκη της Λωζάννης αλλά θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει ότι προκύπτει από τα δεδομένα που δημιούργησε. 

Οι υπεύθυνοι του Προγράμματος θεωρούμε πολύ σημαντικό το μέτρο των ποσοστώσεων τόσο στην εκπαίδευση όσο και στη δημόσια διοίκηση. Θέλουμε ωστόσο να ακούσουμε την όποια κριτική. Οι θετικές διακρίσεις έχουν ημερομηνία λήξης. Να συζητήσουμε αν έφτασε ή όχι ημερομηνία λήξης για την ποσόστωση. Τα κράτη σε πολλά μέρη του κόσμου σήμερα εφαρμόζουν αυτό το μέτρο για να διορθώσουν παλιές κοινωνικές αδικίες. Για παράδειγμα θα υπάρξει εισήγηση  για τις θετικές διακρίσεις σε σχέση με τους φοιτητές και θα εισηγηθεί τι γίνεται σε άλλες χώρες. Αυτή η διάσταση, τι γίνεται αλλού στον κόσμο, είναι σημαντική παράμετρος του συνεδρίου. Βγαίνουμε λίγο από τον στενό μας ορίζοντα, όταν σκεφτόμαστε τον ευρύτερο κόσμο. Άλλωστε η τελευταία μας συνεδρία έχει θέμα τη «μειονότητα στο ευρωπαϊκό πλαίσιο». Θεωρούμε το ευρωπαϊκό κεκτημένο και το κοινοτικό πλαίσιο τον καλύτερο δρόμο για την προστασία των μειονοτήτων και την ευρυθμία των κρατών. 

-Ποτέ ο διάλογος και η αντιπαράθεση των ιδεών δεν κάνουν κακό. Όσο δύσκολος κι αν είναι ο διάλογος, πάντα ωφελεί. Μπορεί να μην καταλήξει σε συμφωνίες και λύσεις, ανοίγει όμως το δρόμο για λύσεις. 

-Η αμοιβαιότητα μόνο κακά επέφερε όλα αυτά τα χρόνια. Αυτό είναι αρκετά κοινός τόπος, αλλά το συζητάμε συχνά ψιθυριστά. Στο συνέδριο θα το συζητήσουμε ανοιχτά, σοβαρά και από πολλές πλευρές. Αυτό είναι ένα ακόμα θετικό του συνεδρίου. Είναι διεπιστημονικό, θα αγγίξει δηλαδή σημαντικά θέματα από πολλές σκοπιές κι ακόμα είναι πολυφωνικό, θα συνομιλήσουν άτομα από διάφορους πολιτικούς χώρους. Ο πλατύς αυτός διάλογος έχω την αισιοδοξία ότι θα αποβεί πολύ χρήσιμος. 

-Κατ’ αρχάς να σας συγχαρώ για τη δημοσιογραφική κάλυψη. Ομολογώ έμεινα κατάπληκτη με αυτή την απόφαση. Δεν είμαι νομικός για να έχω έγκυρη γνώμη για νομικά θέματα. Ξέρω όμως ότι δεν είναι δυνατό η πολιτεία να πισωγυρίζει καλώντας τους πολίτες να εφαρμόσουν εκ των υστέρων τη σαρία και μάλιστα στο κληρονομικό δίκαιο. Είναι ένα από τα αντικείμενα του συνεδρίου η σαρία και υποθέτω θα συζητηθεί και η απόφαση του Αρείου Πάγου. Θα μιλήσουν ειδικοί για τη σαρία. Θα πάρει το λόγο και ο κος Γ. Πεταλωτής, καθώς είχε παλιότερα συμμετάσχει στην πρωτοβουλία των δικηγορικών συλλόγων Ξάνθης και Κομοτηνής να ανοίξουν στη Θράκη δημόσιο διάλογο για τη σαρία και θα συμβάλει στη συζήτηση. 

Ελπίζω πολύς κόσμος να τιμήσει το συνέδριο με την παρουσία του και πολλοί να θελήσουν να πάρουν το λόγο. Έχουμε προβλέψει αρκετό χρόνο. Το διάλογο τον προβλέπουμε διπλό, τόσο ανάμεσα στους ομιλητές, όσο και ανάμεσα στο κοινό των συμμετεχόντων και τους ομιλητές. 

Καλή επιτυχία σας ευχαριστώ πολύ.