Ταξίδι στην αρχαία Στρύμη για λιγοστούς Κομοτηναίους

Στις 10 Ιουνίου ξεκίνησαν και στις 19 Ιουλίου ολοκλήρωσαν για φέτος τις ανασκαφές τους, στην αρχαία Στρύμη. Ο λόγος για την 20μελή ομάδα από το Πανεπιστήμιο του Πρίνστον που βρέθηκε στην περιοχή μας για ενάμιση σχεδόν μήνα. Η Στρύμη είναι αποικία της Θάσου που ιδρύθηκε στη χερσόνησο της Μολυβωτής περί τα μέσα του 7ου αιώνα, κοντά στη χώρα των Μαρωνιτών, που είχε ως αποτέλεσμα τις συγκρούσεις Μαρώνειας και Θάσου. Τμήματα του πολεοδομικού ιστού της πόλης του 5ου και 4ου αιώνα π.Χ. ήρθαν στο φώς από τις ανασκαφές του Διαμαντή Τριαντάφυλλου, και μέχρι τώρα αποκάλυψαν μεγάλα τμήματα της αρχαίας πόλης.

Σήραγγες υπόγειου υδραγωγείου 5ου αιώνα π.Χ. ήρθαν στο φώς από τις ανασκαφές στα τέλη της δεκαετίας του 1950 από τον καθηγητή Γ. Μπακαλάκη. Μια εντυπωσιακή κατασκευή για την τροφοδοσία της πόλης με νερό, αποτελούμενη από τούνελ, υδρορροές και πηγάδια, ένα πραγματικά φανταστικό κατόρθωμα της αρχαίας μηχανικής. Τη τρίτη φάση της έρευνας ξεκίνησε τον περασμένο Ιούνιο η ομάδα Αμερικανών επιστημόνων. Επρόκειτο για την 20μελή ομάδα του επίκουρου καθηγητή Κλασικής Αρχαιολογίας Nathan Arrington από το πανεπιστήμιο του Πρίνστον των ΗΠΑ. Το πρόγραμμα που διήρκησε σχεδόν έξι εβδομάδες συγκέντρωσε μια μεγάλη ομάδα ειδικών από Ελλάδα και ΗΠΑ, μεταπτυχιακούς φοιτητές και προπτυχιακούς φοιτητές που ερεύνησαν την αρχαία Στρύμη. Η έρευνα θα συνεχιστεί για τα επόμενα δύο καλοκαίρια και σε δύο χρόνια θα γίνει η μελέτη και δημοσίευση του υλικού και των αποτελεσμάτων της. 

Τα παραπάνω καθώς και άλλες λεπτομέρειες για την αρχαία Στρύμη και τον πολισμό της, είχαν την ευκαιρία να μάθουν ελάχιστοι συμπολίτες μας, όσοι ανταποκρίθηκαν στην επιμορφωτική δράση που πραγματοποιήθηκε το περασμένο  Σάββατο στο αρχαιολογικό μουσείο Κομοτηνής. Ειδικότερα, η ΙΘ΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων συμμετείχε στο φετινό εορτασμό των Ευρωπαϊκών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς που είναι αφιερωμένος στη θεματική «Τα πρόσωπα του Χρόνου». Στο πλαίσιο του εορτασμού στο χώρο του μουσείο έγινε ένα δίωρο εκπαιδευτικό πρόγραμμα για ενήλικες με θέμα «Η ανασκαφή της Στρύμης: πρόσωπα, εργαλεία, τεχνικές στη μηχανή του χρόνου».

Διευθύντρια της έρευνας στην αρχαία Στρύμη από ελληνικής πλευράς έχει οριστεί η αρχαιολόγος Δ. Τερζοπούλου και από την ΙΘ΄ Εφορεία πήρε μέρος στις ανασκαφές η αρχαιολόγος Μαρίνα Τασακλάκη. Η ίδια μετέφερε την εμπειρία της στους πολίτες που συμμετείχαν στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα του μουσείου, λέγοντας πως συνολικά 50 άτομα και ειδικοί επιστήμονες συμμετείχαν στην τρίτη φάση των ερευνών. «Φέτος στην ανασκαφή που έγινε στον αρχαιολογικό χώρο της Στρύμης συμμετείχαν ειδικότητες που πριν 50 χρόνια δεν υπήρχαν. Πριν ξεκινήσει η ανασκαφή, έγινε μία γεωφυσική έρευνα.

 Είναι μία επιστημονική μέθοδος σάρωσης του υπεδάφους που μας δίνει πληροφορίες για τα αρχιτεκτονικά κυρίως κατάλοιπα που βρίσκονται στο έδαφος και δεν είναι επιφανειακά ορατά. Έγινε γεωμορφολογική έρευνα που μας έδωσε τη δυνατότητα να διαπιστώσουμε πως ήταν το περιβάλλον αιώνες πριν. Υπήρχαν ειδικότητες όπως ζωο-αρχαιολόγοι οι οποίοι μελετούν το ιστιολογικό υλικό των ζώων και μπορούμε να δούμε τι ζώα υπήρχαν εκείνη την εποχή. Υπήρχε αρχαιο-βοτανολόγος που έκανε συλλογή δειγμάτων και μπορούσε να δει τους σπόρους και τη χλωρίδα της περιοχής. Υπάρχει η ειδικότητα του νομισματολόγου που θα μελετήσει ενδελεχώς τα νομίσματα που θα προκύψουν από την ανασκαφή». 

Η ανασκαφική ομάδα επέλεξε ένα σταυροδρόμι το οποίο διακρινόταν στη γεωφυσική μελέτη. Ο δρόμος τον οποίον ανακάλυψαν δε διατηρήθηκε σε άριστη κατάσταση, αλλά εντοπίστηκε και ένας δεύτερος χώρος,  που διακρίνονταν η κυκλική κατασκευή και πράγματι, όπως ανέφερε η κ. Τασακλάκη, εντοπίστηκε κυκλική κατασκευή και συνεχίστηκε η ανασκαφή σε τέσσερα παλαιότερα τετράγωνα. 

«Η ανασκαφή αυτή είχε σταματήσει το 1998 σε ένα στρώμα καταστροφής  και φέτος προσπαθήσαμε πολύ προσεχτικά να δούμε το στρώμα καταστροφής  και να είμαστε σε θέση του χρόνου να το σηκώσουμε και να δούμε τι υπάρχει κάτω από αυτό. Είναι παρακινδυνευμένο να κάνουμε υποθέσεις  για το τι θα προκύψει, θα πρέπει δηλαδή να ολοκληρωθεί η έρευνα και μετά να έχουμε συνολικά όλα τα δεδομένα ώστε να μπορούμε να τα δούμε και να τα ερμηνεύσουμε και φυσικά να έχουμε όλα τα στοιχεία από όλες τις ομάδες, από αυτόν που μελετά τα οστά, τα όστρια, τα νομίσματα, τους σπόρους, την κεραμική». 

Στην ανασκαφική ομάδα αξίζει να αναφερθεί πως μετείχαν επίσης,  οι φοιτητές του τμήματος Ιστορίας και Εθνολογίας από το ΔΠΘ, εθελοντής πολιτικός μηχανικός,  αρχιτέκτονας και μία φοιτήτρια αρχιτεκτονικής από το πανεπιστήμιο της Κύπρου. Η ομάδα θα επιστρέψει το 2014 για να συνεχίσει το έργο της. 

Αξίζει να αναφερθεί τέλος πως,  η πρώτη ανασκαφή στον αρχαιολογικό χώρο της Στρύμης έγινε το 1958 από τον καθηγητή Γ.Μπακαλάκη. Μάλιστα το περασμένο σαββατοκύριακο, ήταν το τελευταίο στο οποίο οι πολίτες μπορούσαν να επισκεφτούν την περιοδική έκθεση με ευρήματα από την ανασκαφή της Στρύμης του Γεωργίου Μπακαλάκη.  Τα εγκαίνια της έγιναν 13 Ιανουαρίου και τελικά παρέμεινε περίπου εννιά μήνες, μετά την παράταση που ζητήθηκε από το μουσείο. 

Όλγα Τσιούλφα