Συνεργατικά δίκτυα: Η επόμενη μέρα στην αγορά των φαρμακείων

Η συνεργασία των φαρμακοποιών για τη δημιουργία δομών που θα μπορέσουν να σταθούν απέναντι στον όποιο ανταγωνισμό υπάρξει στην φαρμακευτική αγορά δεν θα έρθει ούτε από μόνη της ούτε ουρανοκατέβατη. Δεν θα είναι μια μαγική ή ανατρεπτική λύση. Τα δίκτυα φαρμακείων σε όλο τον κόσμο στηρίζονται σε κανόνες του συνεργατικού μάρκετινγκ οι οποίοι μπορούν να υιοθετηθούν και να προσαρμοστούν στην αναγκαιότητα για διατήρηση του ιδιοκτησιακού καθεστώτος του φαρμακείου αποκλειστικά από φαρμακοποιό, σεβασμό της φαρμακευτικής δεοντολογίας και πρόβλεψη για εξασφάλιση της ισοτιμίας των συμμετεχόντων φαρμακοποιών σε αυτά τα σχήματα. Η μετάβαση σε ένα τέτοιο περιβάλλον είναι εφικτή αλλά απαιτεί αλλαγές στην κουλτούρα από μέρους των επαγγελματιών του κλάδου. Και η πρώτη αλλαγή είναι η κατανόηση της φύσης τέτοιων συνεργατικών προσπαθειών, των αλλαγών που απαιτούν, των διασφαλίσεων που θα πρέπει να υπάρξουν αλλά και της εμπιστοσύνης που χρειάζεται ένα σχήμα που αλλάζει τον ατομικό τρόπο διαχείρισης που γνωρίζαμε μέχρι σήμερα με ένα συμμετοχικό στον οποίο παρέχουμε αλλά και ασκούμε τον έλεγχο. Δεν θα επιταχύνει τις πληρωμές του ΕΟΠΥΥ, δεν θα εξαλείψει την γραφειοκρατία, ούτε θα επιλύσει το πρόβλημα του ωραρίου. Θα δώσει όμως περισσότερες πιθανότητες στο φαρμακείο να αντέξει αυτά τα προβλήματα.

Με τον τρόπο αυτό προλόγισε την πρότασή του για την ανάπτυξη συνεργατικών δικτύων φαρμακείων, ο Γιώργος Κουτέπας απόφοιτος Φαρμακευτικής ΕΚΠ Αθηνών, με πτυχίο Επιχειρησιακής Έρευνας & Marketing Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΑΣΟΕΕ), μέλος και Εκλέκτορας του Φαρμακευτικού Συλλόγου Αθηνών, που συμμετείχε ως ομιλητής σε ημερίδα που διοργάνωσε στο ξενοδοχείο Αχίλλειο το απόγευμα του Σαββάτου 11 Μαΐου ο Φαρμακευτικός Σύλλογος Ροδόπης. Η ημερίδα γίνεται για να αναζητήσουμε λύσεις για το φαρμακείο τις οποίες δεν έχει δώσει η ελληνική πολιτεία, είπε με έμφαση ο πρόεδρος των φαρμακοποιών Ροδόπης Ηλίας Χαλιγιάννης παρουσιάζοντας με μελανά χρώματα την κατάσταση στο χώρο. «Το ελληνικό φαρμακείο παραπαίει ως συνέπεια της στάσης πληρωμών από τον ΕΟΠΥΥ με αποτέλεσμα τα φάρμακα που χορηγούνται στους ασθενείς να μην αποζημιώνονται από τον ασφαλιστικό φορέα», ανέφερε σχετικά δηλώνοντας πως «η αβεβαιότητα και η κατήφεια είναι έκδηλη. Γι’ αυτό χρειαζόμαστε ένα νομοθετικό πλαίσιο που θα μας επιτρέψει, χωρίς περαιτέρω ζημιογόνες διαδικασίες, να κατοχυρώσουμε το χώρο του φαρμακείου».

Η λύση, σύμφωνα με όσα είπε ο ομιλητής είναι δημιουργηθούν οι δομές εκείνες γύρω από τις οποίες θα συσπειρωθούν οι φαρμακοποιοί ώστε να υπάρχουν κοινές επιχειρηματικές κατευθύνσεις. Αναλόγως του αριθμού των φαρμακείων που θα συμμετέχουν σε αυτές και του βαθμού στον οποίο θα επέρχεται επιχειρηματική συνεργασία ή/και συγχώνευση και συστέγαση των φαρμακείων διακρίνονται 3 βαθμίδες συνεργασίας.

Στην πρώτη βαθμίδα είναι η συστέγαση των φαρμακείων με τη μορφή της Ο.Ε. όπως αυτή ισχύει και σήμερα. Είναι η συνεργασία των φαρμακοποιών που συστεγάζουν τα φαρμακεία τους υπό την ίδια στέγη και απαιτεί απόλυτη ταύτιση. Αποτελείται από 2-5 φαρμακεία, ανάλογα με το τον τζίρο που υπολογίζεται να έχει το πόστο λειτουργίας. Εξοικονομεί το κόστος εγκατάστασης (ενοίκια, ΔΕΚΟ κλπ.) των διαφορετικών σημείων πώλησης, το κόστος αποθέματος σε φάρμακο και παραφάρμακο, κάποιο εργατικό κόστος, και μπορεί να ανταποκριθεί με ευκολία σε εκτεταμένο ωράριο λειτουργίας, παροχή όλων των πιστοποιημένων υπηρεσιών που παρέχονται και στην Ε.Ε., εξειδίκευση σε εναλλακτικές θεραπείες, μείγμα προϊόντων κλπ. Το μειονέκτημά της είναι ότι αυτοί που θα συγχωνευθούν δεν γνωρίζουν εάν θα πετύχουν να προσελκύσουν όλο το πελατολόγιο τους στο νέο σημείο πώλησης, καθώς και τα συνήθη προβλήματα των συνεργασιών (διαφωνίες, ζητήματα εμπιστοσύνης μεταξύ των συνεταίρων κλπ.). Επιπλέον, η πολιτεία δεν παρέχει (προς το παρόν) ευνοϊκό πλαίσιο για τις συστεγάσεις όπως: προβλέψεις για μη αυξημένο rebate ή διαίρεσή του αναλόγως του αριθμού των φαρμακείων, φορολογικά κίνητρα, προστασία των σημείων που έμειναν κενά για τη συστέγαση κλπ.

Στη δεύτερη βαθμίδα είναι φαρμακεία που θέλοντας να διατηρήσουν τα πόστα δραστηριότητάς τους αλλά και να επιτύχουν οικονομίες κλίμακας μέσω συνεργασίας, αποφασίζουν να ακολουθήσουν κοινή επιχειρηματική γραμμή. Για το σκοπό αυτό ιδρύουν εταιρεία παροχής υπηρεσιών η οποία δεν έχει η ίδια σκοπό το κέρδος, αλλά λειτουργεί με σκοπό την αύξηση της κερδοφορίας των μελών της. Ενδεικτικές δραστηριότητες που θα αναφέρονται στο καταστατικό είναι η συγκεντρωτική διαπραγμάτευση παραφαρμάκων και η εμπορία αυτών μεταξύ των συνεργαζόμενων φαρμακείων, η απασχόληση βοηθητικού προσωπικού για τα φαρμακεία, η υποστήριξη δραστηριοτήτων όπως τα ομοιοπαθητικά που δεν είναι εύκολο για ένα φαρμακείο να έχει από μόνο του, η υποστήριξη που θα απαιτηθεί για την φαρμακευτική φροντίδα, η διαχείριση διαδικασιών καλύτερης εξυπηρέτησης πελατών κλπ. Αποτελείται από ομάδες 3-8 φαρμακείων τα οποία είναι κοντά το μεταξύ τους για λόγους διοίκησης και ευκολίας. Το πλεονέκτημα σε αυτή την περίπτωση είναι ότι διατηρείται το σύνολο του πελατολογίου όλων των σημείων πώλησης. Έτσι, παραμένουν αναλλοίωτα τα πλεονέκτημα της εγγύτητας του φαρμακείου στον πολίτη, της προσωπικής σχέσης με τον φαρμακοποιό, της ανεξάρτητης επιχειρηματικής λειτουργίας. Κοντά σε αυτά, επιτυγχάνονται κάποιες εξοικονομήσεις κόστους αποθέματος, εργατικού κόστους, ενδεχόμενης προσαρμογής σε εκτεταμένο ωράριο με εναλλακτική κάλυψη από διαφορετικά σημεία πώλησης, καλύτερη διαπραγματευτική ικανότητα κλπ.

Στην τρίτη βαθμίδα είναι η εθελοντική συνένωση σε δίκτυο ανεξάρτητων φαρμακείων υπό την αιγίδα των συνεταιρισμών ή  ιδιωτικών αποθηκών,.Για παράδειγμα, με το σκοπό αυτό οι συνεταιρισμοί και η ομοσπονδία τους (Ο.Σ.Φ.Ε.) έχουν κατοχυρώσει το εμπορικό σήμα των Green Pharmacies, τα οποία θα αποτελούν συνεργατικό εικονικό δίκτυο. Σκοπός του είναι να πετύχει το μέγιστο της αθροιστικής δύναμης των μελών της, δρώντας στην φαρμακευτική αγορά ως ισότιμος πόλος των ισχυρών προμηθευτών φαρμάκου και παραφαρμάκου. Η τρίτη βαθμίδα συνεργασίας είναι αυτή που μπορεί να εξασφαλίσει την πρόσθετη αξία που χρειάζεται για την επίτευξη της βιωσιμότητας ακόμη και με μικρούς τζίρους. Στόχος είναι η μεγιστοποίηση των οικονομιών κλίμακας που μπορεί να παραγάγει ένα δίκτυο φαρμακείων.

Για τις υπηρεσίες φαρμακείου μίλησε ο Βασίλης Μπιρλιράκης, φαρμακοποιός, μέλος Φ.Σ. Μαγνησίας, ενώ την εισήγηση με θέμα «Μη αποζημιούμενη ύλη και προοπτικές του φαρμακείου για το μέλλον», ανέπτυξε ο Γιάννης Δαγρές, φαρμακοποιός, ταμίας Φ.Σ. Αττικής, συγγραφέας του βιβλίου «η φαρμακευτική δαπάνη στην Ελλάδα».

Δήμητρα Συμεωνίδου