Στον καιάδα του σχεδίου Αθηνά η κοινωνική εργασία

Τις συγχωνεύσεις, όπως αυτές είχαν ανακοινωθεί προφορικά και διά στόματος του πρύτανη του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης Κώστα Ρέμελη, ήρθε να επιβεβαιώσει το μηχανογραφικό δελτίο που δόθηκε στη δημοσιότητα από το υπουργείο Παιδείας και ουσιαστικά αποκαλύπτει το νέο ακαδημαϊκό χάρτη της χώρας. Σύμφωνα με αυτόν δημιουργούνται 405 τμήματα Πανεπιστημίων και ΤΕΙ συνολικά, έναντι 534 τμημάτων πριν την εφαρμογή του Σχεδίου «Αθηνά», δηλαδή ο αριθμός αυτών που καταργήθηκαν ή συγχωνεύτηκαν είναι 129. Σε μεταβατικότητα, δηλαδή σε λειτουργία έως την αποφοίτηση των εισαχθέντων 2012-2013, τίθενται 26 Τμήματα. Οι υποψήφιοι των πανελλαδικών εξετάσεων του 2013 θα κληθούν να επιλέξουν τμήματα με βάση το νέο αυτό ακαδημαϊκό χάρτη. Ο νέος ακαδημαϊκός χάρτης περιέχει σημαντικές αλλαγές, σε σχέση με όσα είχαν ανακοινωθεί αρχικά και ανακοινώθηκε μετά την ολοκλήρωση της Διαβούλευσης, που πραγματοποιήθηκε με τη συμμετοχή των Ανωτάτων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων, της ακαδημαϊκής κοινότητας, των παραγωγικών φορέων και κοινωνικών εταίρων και των πολιτικών κομμάτων, καθώς και της συζήτησης στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής των Ελλήνων.

«Με στόχο την αναβάθμιση της Δημόσιας Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης κάνουμε ένα αποφασιστικό βήμα διόρθωσης των παθογενειών, που όλοι συνομολογούμε» δήλωσε ο υπουργός Παιδείας Κ. Αρβανιτόπουλος υπογραμμίζοντας: «Ο νέος ακαδημαϊκός χάρτης λογοδοτεί σε επιστημονικά και αναπτυξιακά κριτήρια, απαντά στις προσδοκίες της νέας γενιάς για πτυχία με αντίκρισμα και έχει σημαντικό δημοσιονομικό όφελος για τη χώρα, σε μια περίοδο βαθειάς οικονομικής κρίσης. Η τελική πρόταση ελαχιστοποιεί το κόστος για την ελληνική οικογένεια, λαμβάνοντας υπ' όψιν τις πρωτόγνωρες συνθήκες, που βιώνει η ελληνική κοινωνία. 

Ο νέος ακαδημαϊκός χάρτης είναι αποτέλεσμα της μέγιστης εφικτής σύνθεσης και συναίνεσης όλων των συμμετασχόντων στη διαβούλευση, καθώς ενσωματώνει όλες τις δημιουργικές και τεκμηριωμένες προτάσεις, οι οποίες κατατέθηκαν από τα Ιδρύματα, τα Κόμματα που στηρίζουν την Κυβέρνηση, αλλά και τα Κόμματα της Αντιπολίτευσης, κατά τη διάρκεια της συζήτησης στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής». Η βασικότερη αλλαγή πάντως είναι η εγκατάλειψη της αρχικής πρότασης της ομοσπονδιοποίησης μεταξύ Ιδρυμάτων και αποδοχή της πρότασης για μεγάλες κοινοπραξίες μεταξύ Πανεπιστημίων, Τεχνολογικών Ιδρυμάτων και ερευνητικών κέντρων. (Πρόταση ΠΑΣΟΚ-ΔΗΜΑΡ). Στην κατεύθυνση αυτή δημιουργείται Κοινοπραξία μεταξύ του Ιόνιου Πανεπιστημίου και του ΤΕΙ Ιονίων νήσων. 

Για την λύση της Κοινοπραξίας θα συνεργασθούν όμως και οι διοικήσεις των πέντε Πανεπιστημίων της Αθήνας (Πάντειο, Πειραιώς, Οικονομικό, Χαροκόπειο και Γεωπονικό) που τελικά δεν ομοσπονδοποιούνται με την δημιουργία ενός νέου Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου. Το όνομα της Κοινοπραξίας παραμένει «Αδαμάντιος Κοραής» αλλά στην Κοινοπραξία αυτή θα μπουν τα πέντε μέλη της εάν το επιθυμούν και με ακαδημαϊκές συμφωνίες που θα επιλέξουν. Η λύση αυτή ρίχνει ακαριαία τους τόνους στο χώρο της ανώτατης εκπαίδευσης της χώρας, καθώς οι διοικήσεις των Ιδρυμάτων τους φαίνεται ότι τις αποδέχονται πλήρως. Ο νέος Ακαδημαϊκός Χάρτης της χώρας διαμορφώνεται με την κατάργηση 5 Ιδρυμάτων και 129 Τμημάτων σε ολόκληρη τη χώρα. Μένουν 258 Τμήματα στα Πανεπιστήμια από 289 που ήταν και 147 στα ΤΕΙ από 245 που ήταν. 

Ο νέος ακαδημαϊκός χάρτης επιφέρει ένα καίριο πλήγμα στο τμήμα Κοινωνικής Διοίκησης του ΔΠΘ και ιδιαίτερα στην κατεύθυνση της Κοινωνικής Εργασίας, την οποία φέρεται να εξαφανίζει, αφού δημιουργείται ένα τμήμα με τρεις επωνυμίας, αλλά δύο κατευθύνεις, όπου όμως η Κοινωνική Εργασία είναι απούσα. Το τμήμα αυτό υπό την επωνυμία Πολιτική Επιστήμη, Δημόσια Διοίκηση και Κοινωνική Διοίκηση είναι το αποτέλεσμα της συγχώνευσης των τμημάτων Κοινωνικής Διοίκησης και Πολιτικών Επιστημών. Πλήττεται το μοναδικό ελληνικό πανεπιστημιακό τμήμα που παρέχει πτυχίο κοινωνικής εργασίας και μάλιστα με άδεια ασκήσεως επαγγέλματος, ήταν ο πρώτο σχόλιο της καθηγήτριας Κοινωνικής Εργασίας Θεανώ Καλλινικάκη. Η ίδια ανέφερε στο «Χ», «δεν έχω υπόψη μου ποιος έκανε αυτή την πρόταση, την οποία την αντιμετωπίζω με έκπληξη. 

Ξέρω ότι δεν προήλθε από το ίδιο το τμήμα, ωστόσο στο μηχανογραφικό είναι πολύ σαφές, αφού στο πρώτο επιστημονικό πεδίο στην ένδειξη  85 και 86 προσδιορίζεται το νέο τμήμα με καινούργιο όνομα Πολιτική Επιστήμη, Δημόσια Διοίκηση και Κοινωνική Διοίκηση. Μοιάζει να δημιουργείται ένα πολυτμήμα, σαν ένα καινούργιο πολυμηχάνημα που έχει τρεις επωνυμίες.

 Ωστόσο σε αυτό προσδιορίζονται δύο κατευθύνσεις, η μία είναι πολιτική επιστήμη και η άλλη η δημόσια διοίκηση. Δε γίνεται καμία αναφορά στις προηγούμενες κατευθύνσεις, όπως η κοινωνική εργασία και μοιάζει σα να καταργούνται με συνοπτικές διαδικασίες. Δεν αναφέρονται ούτε η κοινωνική πολιτική ούτε και η κοινωνική εργασία». Η κοινωνική εργασία, παρότι ότι ήταν εν κρυπτώ καθώς μέχρι σήμερα δεν αναφέρονταν στην επωνυμία του τμήματος του ΔΠΘ, ωστόσο ήταν μία πολύ δυναμική κατεύθυνση με σημαντική ανάπτυξη. Το τμήμα διαθέτει 24 μέλη ΔΕΠ και έχει άμεση συσχέτιση με την αγορά εργασίας, αφού παρέχει άδεια άσκησης επαγγέλματος και οι απόφοιτοί του μπορούν να εργαστούν στην Ευρώπη και σε άλλες χώρες του κόσμου.

Στο γιατί χρειάζεται σήμερα η κοινωνική εργασία και οι επιστήμονες αυτής κοινωνικοί λειτουργοί απαντούν τα δεδομένα μίας χώρας που συνεχώς αλλάζει, εξαιτίας των ραγδαίων πρώτιστα οικονομικών και εν συνεχεία κοινωνικών αλλαγών. Όλο και λιγότεροι κοινωνικοί λειτουργοί χρειάζεται να ενσκήψουν και να παρέµβουν σε καταστάσεις ζωής, όπως οι ακόλουθες: 

•   Νέες, πολυπληθείς οµάδες φτωχού πληθυσµού, δηµιουργήµατα της βίαιης προλεταριοποίησης που υπέστη µεγάλος αριθµός πολιτών (απολύσεις, εφεδρεία, περικοπές αποδοχών, συντάξεων, ασφάλισης). Σύµφωνα µε την ελληνική στατιστική αρχή (ΕΛΣΤΑΤ), τον Ιούνιο του 2012 η ανεργία είχε εκτιναχθεί στο 24,8%, από 23,5% το Μάιο του ίδιου χρόνου και 17,2 % του περασµένου (2011). Ο ρυθµός αύξησης της ανεργίας τον τελευταίο χρόνο ήταν 1.000 άτοµα κάθε ηµέρα και 32.000 άτοµα ανά µήνα. Έτσι άνεργα είναι 1.216.410 άτοµα. 

? Ποσοστό 55% νέων ως 24 ετών είναι άνεργοι, όπως και το 32,1 %  των µελών της πλέον παραγωγικής οµάδας µεταξύ 25 και 34 ετών, διαµορφωµένο από γυναίκες σε ποσοστό 28,1% και 21,7% από άνδρες 

? Συνεχής αύξηση των παιδιών, µέχρι 17 ετών, που ζουν σε κατάσταση φτώχειας. Σε έρευνα που  πραγµατοποίησε η Οµάδα Εφήβων Συµβούλων του Συνηγόρου του Παιδιού σε µαθητές ηλικίας 14 

? Αυξηµένη ευαλωτότητα των ηλικιωµένων λόγω της µείωσης των συντάξεων   και   της   προοπτικής   για   ενιαία   βασική σύνταξη   ύψους 360,00 ευρώ   από  το  2018   (κάτω   από τα 2/3 της σηµερινής γραµµής φτώχιας)   καθώς και των περικοπών στην υγεία .

? Μεγέθυνση των οµάδων που χαρακτηρίζονται ως κοινωνικά ευάλωτες µε µετατροπή τους σε οµάδες υψηλότερου κινδύνου (άστεγοι, µετανάστες, Ροµά, άτοµα µε αναπηρίες, ενδεείς, ψυχικά ασθενείς χωρίς ιατρική φροντίδα, παιδιά ψυχικά ασθενών γονέων).

? Αύξηση της παραβατικότητας και του αριθµού των ατόµων που καταφεύγουν στη χρήση ακόµη  πιο επικίνδυνων για την υγεία, νέων φτηνών ουσιών, όπως ο µη νόµιµος καπνός και οι συνθετικές  ουσίες .

?  Σοβαρή  επιβάρυνση  της  ψυχικής  υγείας  των  πολιτών  και   κατακόρυφη  αύξηση  των αυτοκτονιών, η οποία το 2011  άγγιξε τη συχνότητα δυο συµβάντων την ηµέρα.

? Διακοπή  των  λιγοστών προγραµµάτων  πρόληψης  ψυχοκοινωνικών προβληµάτων (π.χ. στήριξη παιδιών στις φυσικές τους οικογένειες). 

? Υπεραύξηση των θυµάτων εγκληµατικότητας, ένοπλων ληστειών και ληστειών µετά φόνου.

? Αποφυγή πραγµατοποίησης απαραίτητων ιατρικών εξετάσεων και θεραπειών σε νοσοκοµεία, Κέντρα Υγείας και σε Ιατροκοινωνικά Κέντρα λόγω των περικοπών στο σύστηµα δηµόσιας υγείας. Η έγκαιρη διάγνωση και αντιµετώπιση των προβληµάτων υγείας καθίσταται αδύνατη για διαρκώς διευρυνόµενες οµάδες πληθυσµού, ενώ αυξάνονται διαρκώς οι παράγοντες κινδύνου για αύξηση των ασθενειών που συνδέονται µε το stress. 

? Αδυναµία των δοµών εκπαίδευσης και έρευνας να αποκριθούν στις απαιτήσεις µελέτης και  διδασκαλίας της σύγχρονης κοινωνικής πραγµατικότητας και των πολιτικών ανατροπής της. Βαθιά  πληγωµένες από την οικονοµική και κυρίως από τη βαθιά κρίση αξιών ακροβατούν ανάµεσα σε  µια  άτακτη  επιβίωση  χωρίς  οικονοµικούς  πόρους  και µια  αµφίσηµη  διαµαρτυρία  για  την ανεπάρκεια των άγονων πολιτικών διοίκησης και της απόδοσης τους

Πάντως από τον νέο ακαδημαϊκό χάρτη διαπιστώνει κανείς ότι αποφεύχθηκε η συγχώνευση των τμημάτων Ιστορίας Εθνολογίας και Γλώσσας, Ιστορίας, Πολιτισμού Παρευξείνιων Χωρών. Δεν αποφεύχθηκε όμως η συγχώνευση των τμημάτων Διοίκησης Επιχειρήσεων και Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων και Ανάπτυξης, αφού δημιουργείται ένα τμήμα Οικονομικών Επιστημών με δύο κατευθύνσεις Οικονομικής Ανάλυσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων.