Στην Ινδία δίδαξε για τα κοινωνικά δικαιώματα καθηγητής του ΔΠΘ

Η παρουσία του σε πανεπιστημιακά έδρανα δεν περιορίζεται μόνο στο ελληνικό έδαφος. Ο συνταγματολόγος Γιώργος Κατρούγκαλος,  καθηγητής Δημοσίου Δικαίου στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης και μέλος του συμβουλίου διοίκησης του Πανεπιστημίου, δικηγόρος στον Άρειο Πάγο και το Συμβούλιο της Επικρατείας με ειδίκευση στο δημόσιο δίκαιο και τα θεμελιώδη δικαιώματα, έχει διαρκή παρουσία σε έδρες πανεπιστημίων όλου του κόσμου, με μία πορεία που ξεκινάει χρονικά τη δεκαετία του ’80. Συγκεκριμένα έχει εργαστεί ως ερευνητής στο C.N.R.S. (Εθνικό Kέντρο Ερευνών της Γαλλίας, 1987-1989), στο Ινστιτούτο Ελληνικής Συνταγματικής Ιστορίας και Συνταγματικού Δικαίου και στο Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Κοινωνικών Ασφαλίσεων Υγείας και Πρόνοιας (ΕΠΙΚΑΥΠ) της Νομικής Αθηνών (αναπληρωματικό μέλος του ΔΣ, 1996), ενώ συμμετείχε και συμμετέχει σε ερευνητικά προγράμματα του Συμβουλίου της Ευρώπης, του Ευρωπαϊκού Ιδρύματος για την βελτίωση των βιοτικών και εργασιακών σχέσεων, του Ευρωπαϊκού Κέντρου Δημοσίου, του Κέντρου Διεθνούς και Ευρωπαϊκού Οικονομικού Δικαίου και  του American Bar Association. Έχει εργασθεί ως διεθνής εμπειρογνώμονας για θέματα θεσμών και δικαιωμάτων στο Ουζμπεκιστάν (1997, 2005, 2006), FYROM (2000), Σλοβακία (2004), Συρία (2003), Αρμενία (2004, 2007). Διετέλεσε νομικός σύμβουλος του υπουργού Παιδείας (1994, 1997-2002) και επισκέπτης καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Roskilde της Δανίας (1994-1995). Το 2007 και το 2012 ήταν επισκέπτης καθηγητής στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης (NYU) ως Senior Emile Noel fellow και invited speaker σε πολλά πανεπιστήμια του εξωτερικού (Columbia, Humboldt, Tilburg, London School of Economics). 

Το 2013 ήταν μια χρονιά έντονη και με πολλές εμπειρίες για τον καθηγητή του ΔΠΘ και μάλιστα ολοκληρώθηκε με ένα ταξίδι – πρόκληση στην Ινδία, τη δεύτερη μεγαλύτερη χώρα του κόσμου σε πληθυσμό, όπου βρέθηκε καλεσμένος ινδικού πανεπιστημίου. Στο εθνικό πανεπιστήμιο Νομικής του Νέου Δελχί βρέθηκε ως προσκεκλημένος ο καθηγητής κ. Κατρούγκαλος, όπου δίδαξε σε ένα ταχύρυθμο μεταπτυχιακό μάθημα για τα κοινωνικά δικαιώματα. Στην πανεπιστημιούπολη φιλοξενήθηκε ο συνταγματολόγος του ΔΠΘ και όχι σε κάποιο ξενοδοχείο, αφού όπως διαπίστωσε «στην Ινδία οι καθηγητές πανεπιστημίων ανήκουν στη μεσαία τάξη προς ανώτερη. Οι μισθοί μεταξύ δικαστών και καθηγητών είναι μεν όμοιοι, αλλά οι δικαστές έχουν προνόμια. Έχουν σπίτι που τους παραχωρείται και αυτοκίνητο με σοφέρ. Έχουν ορισμένα στάτους σε παροχές που δεν τα έχουν οι καθηγητές. Θεωρούν όμως ότι οι καθηγητές είναι αρκετά σημαντικοί δημόσιοι λειτουργοί». 

Η κουλτούρα της λιτότητας είναι διάχυτη στο πανεπιστήμιο και διέπει τη λειτουργία, όπως ανέφερε στο «Χ» ο κ. Κατρούγκαλος περιγράφοντας πτυχές του εκπαιδευτικού του ταξιδιού. Για παράδειγμα, τόνισε «το φαγητό τους είναι πολύ απλό. Κάθε μέρα ήταν ρύζι με μία διαφορετική ποικιλία λαχανικών και μερικές σούπες που μοιάζουν με τις ελληνικές. Για τους ίδιους λόγους, φτωχές κοινωνίες καταλήγουν σε ανάλογα φτωχά προϊόντα, όπως φακές ή φασόλια. Οι πλούσιοι κάθε μέρα τρώνε καλά, απλώς στο πανεπιστήμιο υπήρχε μία κουλτούρα λιτότητας». 

Ο δυτικός πολιτισμός έχει επηρεάσει την νοοτροπία των σύγχρονων Ινδών, και αυτό το διαπίστωσε κατά τη διάρκεια της ολιγοήμερης παραμονής του και ο Γιώργος Κατρούγκαλος. «Η κοινωνία των 200 εκατομμυρίων ζει σε ανάλογο μήκος κύματος με την δύση με τη διαφορά ότι εξακολουθούν οι ιεραρχίες να είναι πιο φανερές. Για παράδειγμα στα αυτοκίνητά τους υπάρχει ένα είδος κεραίας που δε φαινόταν να είναι λειτουργική, γιατί ήταν πολύ ογκώδης, σαν πυραμίδα, και ήταν καλυμμένη με μία δερμάτινη θήκη. Μου εξήγησαν όμως ότι αυτά είναι status symbol. Όποιος πηγαίνει σε κάποια δημόσια θέση έχει δικαίωμα να τοποθετεί μία πυραμίδα. Έχουν επίσης αρκετά θέματα εθνικής υπερηφάνειας ανάλογα με τα δικά μας. Πρόσφατα παράδειγμα η Ινδή διπλωμάτης που υπηρετούσε στο προξενείο της Νέας Υόρκης.

Οι Αμερικανοί αντελήφθησαν ότι εκμεταλλευόταν την υπηρέτρια που είχε φέρει με ειδική βίζα. Δεν πλήρωνε τον ελάχιστο μισθό και την έβαζε να δουλεύει περισσότερες ώρες. Την συνέλαβαν και την πήγαν με χειροπέδες στη φυλακή. Ενώ η κακομεταχείριση ήταν από μία Ινδή πλούσια προς μία Ινδή φτωχή, η κοινή γνώμη στην Ινδία αυτό δεν το αντελήφθη και αυτό που είδαν ήταν μία προσπάθεια εθνικής ταπείνωσης της Ινδίας από την Αμερική και μάλιστα ο εισαγγελέας που άσκησε ποινική δίωξη ήταν Ινδός». 

Πάντως η Ινδία μπορεί να είναι μία ανερχόμενη, οικονομικά τουλάχιστον, δύναμη, όμως η εκπαίδευση αποδεικνύεται προνόμιο για λίγους. Η φοίτηση στο πανεπιστήμιο δεν είναι δωρεάν, έκανε γνωστό ο κ. Κατρούγκαλος και πρόσθεσε «όταν ρώτησα τους φοιτητές μου στο πανεπιστήμιο της Νομικής οι περισσότεροι μου απάντησαν ότι είχαν πάτερα ή παππού νομικό. Άρα είναι αριστοκρατική δουλειά να είσαι φοιτητής στα τοπ πανεπιστήμια της Ινδίας». 

Η συνέντευξη του κ. Κατρούγκαλου φιλοξενήθηκε στο ράδιο ΄Χρόνος' 87,5 fm