Το νέο μυθιστόρημα του Γιάννη Καλπούζου αποτελεί ένα ταξίδι στην ποντιακή ψυχή, τον έρωτα και τον πόνο, τα δεινά του ποντιακού ελληνισμού και φτάνει έως το σήμερα Το βιβλίο ήδη έχει παρουσιαστεί σε Καβάλα και Δράμα και αύριο Τετάρτη θα παρουσιαστεί από τον ίδιο το συγγραφέα στην πόλη μας Συνέντευξη Δήμος Μπακιρτζάκης
"Σέρρα, η ψυχή του Πόντου", αυτός είναι ο τίτλος του βιβλίου που υπογράφει ο Γιάννης Καλπούζος και το παρουσιάζει την Τετάρτη 20 Απριλίου στην Κομοτηνή. Την εκδήλωση διοργανώνουν τα βιβλιοχαρτοπωλεία Βαφειάδης, τα ποντιακά σωματεία Ροδόπης και οι Εκδόσεις Ψυχογιός, στις 20:00 στη Λέσχη Κομοτηναίων.
Το νέο μυθιστόρημα του Γιάννη Καλπούζου αποτελεί ένα ταξίδι στην ποντιακή ψυχή, τον έρωτα και τον πόνο, τα δεινά του ποντιακού ελληνισμού και φτάνει έως το σήμερα. Το βιβλίο ήδη έχει παρουσιαστεί σε Καβάλα και Δράμα, και αύριο Τετάρτη θα παρουσιαστεί από τον ίδιο το συγγραφέα στην πόλη μας. Με αφορμή την εκδήλωση ο συγγραφέας μίλησε για το νέο του μυθιστόρημα στο ράδιο Χρόνος 87,5 FM και εξήγησε γιατί επέλεξε να εξιστορήσει μία τέτοια ιστορία στους αναγνώστες του.
.jpg)
Πόσο δύσκολο είναι να διαπραγματεύεστε ένα μυθιστόρημα το οποίο παντρεύει ιστορικά στοιχεία και μυθοπλασία;
-Από το 2012 ξεκίνησα δειλά-δειλά να παίρνω τις πρώτες μαρτυρίες από κάποιους πρόσφυγες Ποντίους σε ένα χωριό της Άρτας, όπου είχαν καταλήξει το 1959 από τη Σοβιετική Ένωση. Ακολούθησε μακρόχρονη έρευνα σε τεράστια βιβλιογραφία, που έχει να κάνει με την ιστορία, τη λαογραφία και τα μεγάλα γεγονότα που έζησαν οι άνθρωποι. Αναπαρίσταται με πολύ αληθοφανή τρόπο η εποχή από το 1915 και μετά, στον Πόντο αλλά και στα νότια της Ρωσίας και στο Καζακστάν, όπου καταλήγουν πολλοί πρόσφυγες. Μαζί εκεί και οι ήρωες του βιβλίου μου! Μέσα από έναν άντρα και δύο γυναίκες στις οποίες διχάζεται ερωτικά και δοκιμάζονται οι ηθικές αρχές του, όλοι οι ήρωες παρασύρονται από τη δύνη των μεγάλων γεγονότων, αλλά έχουμε και ήρεμες περιόδους, και φαίνονται τα επιτεύγματα των Ποντίων, σε γράμματα, τέχνες, ζωή, πολιτισμό, εμπόριο. Το βιβλίο μπαίνει μέσα μέχρι και σε βιοτεχνίες λεπτοκαρύων και σε πολλά ακόμη μέρη, δηλαδή αναπαρίσταται η εποχή σε ένα πολύ μεγάλο βάθος. Βέβαια διατηρείται η λογοτεχνική πλευρά, γιατί το βιβλίο δεν αφορά μόνο εκείνη την εποχή αλλά και το σήμερα.
Ο έρωτας μέχρι και σε άγριες εποχές, πολέμου και εκτοπίσεων, παίζει σημαντικό ρόλο και είναι η κινητήριος δύναμη;
-Ο έρωτας είναι συνυφασμένος με την ίδια τη ζωή. Χωρίς αυτόν δεν υπάρχει ζωή. Το μυθιστόρημα ξεκινάει με μία Αρμενοπούλα δεκαπέντε χρονών που καταφεύγει στο σπίτι ενός αγνώστου για να σωθεί, ενώ την ίδια ώρα μία άλλη κοπέλα ετοιμάζεται για το γάμο της. Έτσι είναι η ζωή. Ακόμη και στις πιο δύσκολες στιγμές, όπως λέω και σε ένα ποίημά μου, «ο έρωτας τολμάει να ανθίσει ακόμα και σαν το λουλούδι της ασφάλτου στη χαραματιά».
Πυρρίχιος, χορός σέρρα, ο χορός των Ποντίων. «Σέρρα» είναι και ο τίτλος του βιβλίου σας, γιατί τον επιλέξατε;
-Ο χορός της φωτιάς, ο πυρρίχιος, είναι ο πιο συγκλονιστικός χορός των Ποντίων. Όταν χορεύει ο χορευτής, είναι σα να αντανακλάται στις κινήσεις και στο πρόσωπό του όλη η ζωή: παρόν, παρελθόν, μέλλον, έρωτες, θλίψεις. Ό, τι γίνεται σε αυτό το βιβλίο είναι μία συνεχής εναλλαγή, κύμα και γαλήνη, φλόγες και κινήσεις αυτού του χορού. Δε μπόρεσα να φανταστώ καλύτερο τίτλο.
Η ιστορία ποια χρονική αφετηρία έχει;
-Ξεκινάει τον Ιούνιο του 1915, ενόψει του εκτοπισμού των Αρμενίων της Τραπεζούντας και με τις σφαγές τους. Παρακολουθούμε τα ιστορικά γεγονότα και ό,τι συμβαίνει μέχρι και την ανταλλαγή πληθυσμών, η οποία ολοκληρώνεται περίπου στα μέσα του 1924. Παρακολουθεί την κατάκτηση της Τραπεζούντας από τα τσαρικά στρατεύματα, τη γενοκτονία των Ποντίων σε δύο περιόδους, επί Νεότουρκων και Κεμαλιστών. Στη συνέχεια η δράση μεταφέρεται στη Σοβιετική Ένωση, όπου κι εκεί έχουμε τις διώξεις των Ελλήνων επί Στάλιν, και καταλήγει ως τη Σιβηρία. Ο αναγνώστης ζει τραγικές στιγμές στις φυλακές και στους χώρους καταναγκαστικής εργασίας της περιοχής. Τελικά καταλήγουμε στο Καζακστάν, αλλά δεν θα συνεχίσω για να μην αποκαλυφθεί η ιστορία?
Οι πρόσφυγες εκείνης της περιόδου πήγαν σε διάφορες χώρες, προκειμένου να σωθούν;
-Άλλοι προς μία κατεύθυνση, άλλοι προς άλλη. Λοιδορήθηκαν, κυνηγήθηκαν, κατηγορήθηκαν. Ένα παράδειγμα που αναφέρω και στις ομιλίες μου είναι πως το Νοέμβριο του 1923 είχε γίνει ένα συλλαλητήριο και φώναζαν «φωτιά στους τουρκόσπορους πρόσφυγες». Αυτά είναι εν πολλοίς γνωστά, αλλά η ιστορία που παρακολουθώ εγώ ειδικά στη Σοβιετική Ένωση και στο Καζακστάν, είναι για πολλούς άγνωστη. Αλλά όλα τα βλέπουμε μέσα από τη μυθοπλασία.
Σαφώς και πρόκειται για γενοκτονία και όχι εθνοκάθαρση. Ποια είναι η θέση σας;
-Εγώ πραγματικά εκπλήσσομαι να ακούω από ελληνικά στόματα που υποστηρίζουν ότι δεν ήταν γενοκτονία στον Πόντο, την ίδια στιγμή που υπάρχουν αρκετοί Τούρκοι ιστορικοί που την παραδέχονται στα συγγράμματά τους και όταν κατά τον Οργανισμό Ενωμένων Εθνών συνιστούν γενοκτονία. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία από αυτό! Το θέμα είναι πως την προσλαμβάνει κανείς και, αν μέσα από την αναγνώριση, επιδιώκει να υψώσει το μίσος ή να καταγραφεί η ιστορική αλήθεια, να τιμηθεί η μνήμη των εκατοντάδων χιλιάδων νεκρών, αλλά και να φτάσουμε σε ένα σημείο και οι ίδιοι οι Τούρκοι να συμφιλιωθούν με την ιστορία τους και να γκρεμίσουν στην Κερασούντα το άγαλμα του Τοπάλ Οσμάν, του μεγαλύτερου μακελάρη του ελληνισμού του Πόντου.
Το μήνυμα που θέλει να στείλει στο σήμερα το βιβλίο σας ποιο είναι;
-Μέσα από αυτό το βιβλίο ο αναγνώστης θα βγει λυτρωμένος, κι ας ακούγονται όλα τα δεινά. Θα βγει πιο αισιόδοξος. Οι άνθρωποι της περιοχής, με τα επιτεύγματά τους σήκωσαν ξανά το κεφάλι και μπορούν να μας μεταλαμπαδεύσουν αισιοδοξία. Αυτά που περνάμε εμείς σήμερα δεν είναι τίποτα σε σχέση με αυτά που πέρασαν εκείνοι! Κοιτάς μπροστά, όταν δεν ξεχνάς από εκεί που έρχεσαι.
Το βιβλίο «μιλάει» για δεκάδες θέματα, είναι ένα ανθρωπιστικό βιβλίο που δεν θέλει να υψώσει το μίσος. Θέλει πάνω από όλα να δει τον άνθρωπο, να μιλήσει για την ιστορία και για το πώς αυτή μπορεί να λειτουργήσει σαν διδαχή και παράδειγμα για τις μέρες μας. Το βιβλίο πραγματεύεται κι ένα τεράστιο θέμα, αυτό το αγρίμι που κρύβει ο καθένας μας μέσα του κι ανάλογα με τις συνθήκες μπορεί να εμφανιστεί. Είναι το αγρίμι που «διψά» για σάρκα, εξουσία και χρήμα.
Είστε αισιόδοξος για το μέλλον της Ελλάδας;
-Πιστεύω ότι ο ελληνικός λαός είναι ένας λαός που ξεπέρασε πάρα πολλά, κι αυτό θα το ξεπεράσει. Απλώς καθυστερούμε και αυτό είναι σε βάρος μας. Πιστεύω ότι θα ξεπεράσουμε τα προβλήματα και θα σηκώσουμε ξανά το κεφάλι μας.
Το νέο μυθιστόρημα του Γιάννη Καλπούζου αποτελεί ένα ταξίδι στην ποντιακή ψυχή, τον έρωτα και τον πόνο, τα δεινά του ποντιακού ελληνισμού και φτάνει έως το σήμερα. Το βιβλίο ήδη έχει παρουσιαστεί σε Καβάλα και Δράμα, και αύριο Τετάρτη θα παρουσιαστεί από τον ίδιο το συγγραφέα στην πόλη μας. Με αφορμή την εκδήλωση ο συγγραφέας μίλησε για το νέο του μυθιστόρημα στο ράδιο Χρόνος 87,5 FM και εξήγησε γιατί επέλεξε να εξιστορήσει μία τέτοια ιστορία στους αναγνώστες του.
Πόσο δύσκολο είναι να διαπραγματεύεστε ένα μυθιστόρημα το οποίο παντρεύει ιστορικά στοιχεία και μυθοπλασία;
-Από το 2012 ξεκίνησα δειλά-δειλά να παίρνω τις πρώτες μαρτυρίες από κάποιους πρόσφυγες Ποντίους σε ένα χωριό της Άρτας, όπου είχαν καταλήξει το 1959 από τη Σοβιετική Ένωση. Ακολούθησε μακρόχρονη έρευνα σε τεράστια βιβλιογραφία, που έχει να κάνει με την ιστορία, τη λαογραφία και τα μεγάλα γεγονότα που έζησαν οι άνθρωποι. Αναπαρίσταται με πολύ αληθοφανή τρόπο η εποχή από το 1915 και μετά, στον Πόντο αλλά και στα νότια της Ρωσίας και στο Καζακστάν, όπου καταλήγουν πολλοί πρόσφυγες. Μαζί εκεί και οι ήρωες του βιβλίου μου! Μέσα από έναν άντρα και δύο γυναίκες στις οποίες διχάζεται ερωτικά και δοκιμάζονται οι ηθικές αρχές του, όλοι οι ήρωες παρασύρονται από τη δύνη των μεγάλων γεγονότων, αλλά έχουμε και ήρεμες περιόδους, και φαίνονται τα επιτεύγματα των Ποντίων, σε γράμματα, τέχνες, ζωή, πολιτισμό, εμπόριο. Το βιβλίο μπαίνει μέσα μέχρι και σε βιοτεχνίες λεπτοκαρύων και σε πολλά ακόμη μέρη, δηλαδή αναπαρίσταται η εποχή σε ένα πολύ μεγάλο βάθος. Βέβαια διατηρείται η λογοτεχνική πλευρά, γιατί το βιβλίο δεν αφορά μόνο εκείνη την εποχή αλλά και το σήμερα.
Ο έρωτας μέχρι και σε άγριες εποχές, πολέμου και εκτοπίσεων, παίζει σημαντικό ρόλο και είναι η κινητήριος δύναμη;
-Ο έρωτας είναι συνυφασμένος με την ίδια τη ζωή. Χωρίς αυτόν δεν υπάρχει ζωή. Το μυθιστόρημα ξεκινάει με μία Αρμενοπούλα δεκαπέντε χρονών που καταφεύγει στο σπίτι ενός αγνώστου για να σωθεί, ενώ την ίδια ώρα μία άλλη κοπέλα ετοιμάζεται για το γάμο της. Έτσι είναι η ζωή. Ακόμη και στις πιο δύσκολες στιγμές, όπως λέω και σε ένα ποίημά μου, «ο έρωτας τολμάει να ανθίσει ακόμα και σαν το λουλούδι της ασφάλτου στη χαραματιά».
Πυρρίχιος, χορός σέρρα, ο χορός των Ποντίων. «Σέρρα» είναι και ο τίτλος του βιβλίου σας, γιατί τον επιλέξατε;
-Ο χορός της φωτιάς, ο πυρρίχιος, είναι ο πιο συγκλονιστικός χορός των Ποντίων. Όταν χορεύει ο χορευτής, είναι σα να αντανακλάται στις κινήσεις και στο πρόσωπό του όλη η ζωή: παρόν, παρελθόν, μέλλον, έρωτες, θλίψεις. Ό, τι γίνεται σε αυτό το βιβλίο είναι μία συνεχής εναλλαγή, κύμα και γαλήνη, φλόγες και κινήσεις αυτού του χορού. Δε μπόρεσα να φανταστώ καλύτερο τίτλο.
Η ιστορία ποια χρονική αφετηρία έχει;
-Ξεκινάει τον Ιούνιο του 1915, ενόψει του εκτοπισμού των Αρμενίων της Τραπεζούντας και με τις σφαγές τους. Παρακολουθούμε τα ιστορικά γεγονότα και ό,τι συμβαίνει μέχρι και την ανταλλαγή πληθυσμών, η οποία ολοκληρώνεται περίπου στα μέσα του 1924. Παρακολουθεί την κατάκτηση της Τραπεζούντας από τα τσαρικά στρατεύματα, τη γενοκτονία των Ποντίων σε δύο περιόδους, επί Νεότουρκων και Κεμαλιστών. Στη συνέχεια η δράση μεταφέρεται στη Σοβιετική Ένωση, όπου κι εκεί έχουμε τις διώξεις των Ελλήνων επί Στάλιν, και καταλήγει ως τη Σιβηρία. Ο αναγνώστης ζει τραγικές στιγμές στις φυλακές και στους χώρους καταναγκαστικής εργασίας της περιοχής. Τελικά καταλήγουμε στο Καζακστάν, αλλά δεν θα συνεχίσω για να μην αποκαλυφθεί η ιστορία?
Οι πρόσφυγες εκείνης της περιόδου πήγαν σε διάφορες χώρες, προκειμένου να σωθούν;
-Άλλοι προς μία κατεύθυνση, άλλοι προς άλλη. Λοιδορήθηκαν, κυνηγήθηκαν, κατηγορήθηκαν. Ένα παράδειγμα που αναφέρω και στις ομιλίες μου είναι πως το Νοέμβριο του 1923 είχε γίνει ένα συλλαλητήριο και φώναζαν «φωτιά στους τουρκόσπορους πρόσφυγες». Αυτά είναι εν πολλοίς γνωστά, αλλά η ιστορία που παρακολουθώ εγώ ειδικά στη Σοβιετική Ένωση και στο Καζακστάν, είναι για πολλούς άγνωστη. Αλλά όλα τα βλέπουμε μέσα από τη μυθοπλασία.
Σαφώς και πρόκειται για γενοκτονία και όχι εθνοκάθαρση. Ποια είναι η θέση σας;
-Εγώ πραγματικά εκπλήσσομαι να ακούω από ελληνικά στόματα που υποστηρίζουν ότι δεν ήταν γενοκτονία στον Πόντο, την ίδια στιγμή που υπάρχουν αρκετοί Τούρκοι ιστορικοί που την παραδέχονται στα συγγράμματά τους και όταν κατά τον Οργανισμό Ενωμένων Εθνών συνιστούν γενοκτονία. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία από αυτό! Το θέμα είναι πως την προσλαμβάνει κανείς και, αν μέσα από την αναγνώριση, επιδιώκει να υψώσει το μίσος ή να καταγραφεί η ιστορική αλήθεια, να τιμηθεί η μνήμη των εκατοντάδων χιλιάδων νεκρών, αλλά και να φτάσουμε σε ένα σημείο και οι ίδιοι οι Τούρκοι να συμφιλιωθούν με την ιστορία τους και να γκρεμίσουν στην Κερασούντα το άγαλμα του Τοπάλ Οσμάν, του μεγαλύτερου μακελάρη του ελληνισμού του Πόντου.
Το μήνυμα που θέλει να στείλει στο σήμερα το βιβλίο σας ποιο είναι;
-Μέσα από αυτό το βιβλίο ο αναγνώστης θα βγει λυτρωμένος, κι ας ακούγονται όλα τα δεινά. Θα βγει πιο αισιόδοξος. Οι άνθρωποι της περιοχής, με τα επιτεύγματά τους σήκωσαν ξανά το κεφάλι και μπορούν να μας μεταλαμπαδεύσουν αισιοδοξία. Αυτά που περνάμε εμείς σήμερα δεν είναι τίποτα σε σχέση με αυτά που πέρασαν εκείνοι! Κοιτάς μπροστά, όταν δεν ξεχνάς από εκεί που έρχεσαι.
Το βιβλίο «μιλάει» για δεκάδες θέματα, είναι ένα ανθρωπιστικό βιβλίο που δεν θέλει να υψώσει το μίσος. Θέλει πάνω από όλα να δει τον άνθρωπο, να μιλήσει για την ιστορία και για το πώς αυτή μπορεί να λειτουργήσει σαν διδαχή και παράδειγμα για τις μέρες μας. Το βιβλίο πραγματεύεται κι ένα τεράστιο θέμα, αυτό το αγρίμι που κρύβει ο καθένας μας μέσα του κι ανάλογα με τις συνθήκες μπορεί να εμφανιστεί. Είναι το αγρίμι που «διψά» για σάρκα, εξουσία και χρήμα.
Είστε αισιόδοξος για το μέλλον της Ελλάδας;
-Πιστεύω ότι ο ελληνικός λαός είναι ένας λαός που ξεπέρασε πάρα πολλά, κι αυτό θα το ξεπεράσει. Απλώς καθυστερούμε και αυτό είναι σε βάρος μας. Πιστεύω ότι θα ξεπεράσουμε τα προβλήματα και θα σηκώσουμε ξανά το κεφάλι μας.
Ακολουθήστε το xronos.gr στο Google News
