Πρόληψη στα σχολεία με στόχο μία νέα γενιά αντικαπνιστών

Το αποτέλεσμα της διετούς συνεργασίας, των φορέων Θεαγενείο – Δ΄ ΔΥΠΕ και Κέντρα Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Βορείου Ελλάδος (Θεσσαλονίκης «Ελπίδα», «Πυξίδα», «Σείριος», Ξάνθης: «Έκφραση», Ροδόπης «Ορφέας»), παρουσιάστηκε χθες στους εκπαιδευτικούς της Ροδόπης. Επρόκειτο για τη δράση "Κάπνισμα; Όχι εμείς!", που θα υλοποιηθεί πιλοτικά στα σχολεία της Κομοτηνής, Ξάνθης και Θεσσαλονίκης και έχει ως στόχο την πρόληψη του καπνίσματος. Στη διάρκεια της εκδήλωσης που απευθύνονταν στους εκπαιδευτικούς της πρωτοβάθμιας, έγινε ενημέρωση σχετικά με τις δράσεις που περιλαμβάνει το πρόγραμμα. Η υλοποίηση του αναμένεται να ξεκινήσει μετά τα Χριστούγεννα, αφού θα πρέπει πρώτα να εγκριθεί από τα αρμόδια όργανα της πολιτείας πριν ακόμα μπει σε εφαρμογή. Το πρόγραμμα πρόληψης του καπνίσματος για δημοτικό «κάπνισμα; όχι εμείς», είναι πρόγραμμα δράσης-έρευνας, και έχει πιλοτικό χαρακτήρα. Θα ξεκινήσει από τα σχολεία της Βόρειας Ελλάδας και αν τα αποτελέσματα του από την έρευνα που ακολουθήσει είναι θετικά, τότε θα εφαρμοστεί σε όλα τα σχολεία της Ελλάδας. 

Κύριος στόχος του είναι οι μαθητές από την τρυφερή ηλικία των 9-10 ετών να δημιουργήσουν αντιστάσεις στο κάπνισμα. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει ουσιαστικά έναν βιωματικό τρόπο μετάδοσης μηνυμάτων που θα δημιουργήσουν αντίσταση στο κάπνισμα, την ώρα που το παιδί στην προεφηβική και εφηβική ηλικία θα έρθει σε επαφή με το κάπνισμα. Αυτό είπε ο επιστημονικός υπεύθυνος του Κέντρου Πρόληψης Ροδόπης «Ορφέας» Γκάρο Εσαγιάν και πρόσθεσε ότι, «εμείς θα στοχεύσουμε σε παιδιά δημοτικού τα οποία ήδη είναι υποψιασμένα στην αντικαπνιστική συνήθεια. Δεν είναι ακόμα στη φάση του πειραματισμού, δεν είναι ευάλωτα στις εξαρτήσεις, έτσι ώστε αυτή την κατάσταση να τη διατηρήσουμε στην επόμενη ηλικία, όσο είναι εφικτό». 

Στη φάση πιλοτικής εφαρμογής, επιλέχθηκαν οι τάξεις 4η, 5η και 6η  όλων των δημοτικών της Κομοτηνής, ενώ στη φάση της αξιολόγησης η 5η τάξη όλων των δημοτικών. Ειδικά σε ό,τι αφορά την αξιολόγηση, θα γίνει από το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και Πληροφόρησης για τα ναρκωτικά που βρίσκεται στη Αθήνα. Σε αυτό το κομμάτι του προγράμματος δε συμμετέχουν οι φορείς που θα το υλοποιήσουν παρά μόνο στη διαδικασία συμπλήρωσης των ερωτηματολογίων από τα παιδιά. Τα στοιχεία που θα συγκεντρωθούν, θα επεξεργαστούν ανώνυμα από το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και Πληροφόρησης. 

Το πρόγραμμα φιλοδοξεί να δείξει ότι είναι αποτελεσματικό γι’ αυτό, άλλωστε είναι πιλοτικό. Εάν αυτό αποδειχθεί τότε θα εφαρμοστεί σε όλα τα σχολεία, «δεν είναι δηλαδή μία δράση που θα μπει τακτικά, σε όλα τα σχολεία της Ελλάδας. Πρέπει πρώτα να αποδείξει την αποτελεσματικότητα του. Για να γίνει αυτό, μας έχουν ζητηθεί από το ερευνητικό πρωτόκολλο κάποια συγκεκριμένα δεδομένα. Για να έχουν τη δυνατότητα σύγκρισης», σημείωσε ο κ. Εσαγιάν. Όσον αφορά στην εφαρμογή του, ο επιστημονικός υπεύθυνος του Κέντρου Πρόληψης είπε πως το πρώτο βήμα είναι η επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, διαδικασία που θα ξεκινήσει αμέσως σχεδόν μετά το άνοιγμα των σχολείων.

Το πρόγραμμα χωρίζεται σε περίπου 14 ενότητες οι οποίες θα υλοποιηθούν μαζί με τα παιδιά, με βάση το παιχνίδι, τη βιωματική μάθηση και με στόχο τα παιδιά να εισπράξουν στοχευμένα μηνύματα κατά του καπνίσματος. «Εμείς φιλοδοξούμε ότι με την επεξεργασία των θεματικών ενοτήτων θα μπορέσουμε να δώσουμε στο παιδί τη δυνατότητα να καταλάβει ότι είναι κακό το κάπνισμα. Δεν μπορούμε να του πούμε ότι είναι κακό γιατί προκαλεί καρκίνο. Αυτό το παιδί δεν μπορεί να το κατανοήσει. Μπορούμε όμως να του πούμε ότι το τσιγάρο μυρίζει, ότι είναι αντιαισθητικό, ότι είναι περιττό, ότι δε χρειάζεται. 

Είναι πράγματα που μπορεί να κατανοήσει το παιδί και να τα μεταφέρει και στο σπίτι, γιατί και οι γονείς θα πάρουν μέρος σε αυτή τη διαδικασία. Οι γονείς των παιδιών θα γίνουν αποδέκτες των μηνυμάτων και θα εμπλακούν στη δράση με τον έναν ή τον άλλο τρόπο». Εκτός αυτών, η πιλοτική δράση στοχεύει να «απομυθοποιήσει» τα πρότυπα που προβάλλουν οι διαφημίσεις προϊόντων καπνού και τσιγάρων. Αυτό είναι το σημείο που πρέπει να προσέξουν ιδιαίτερα γονείς και εκπαιδευτικοί στις διαφημίσεις που ουσιαστικά στόχο έχουν το ανήλικο κοινό και όχι το ενήλικο. «Οι διαφημίσεις δεν απευθύνονται τους ενήλικες, αλλά στα παιδιά της προεφηβικής ηλικίας που γοητεύονται από τα πρότυπα των ενηλίκων που καπνίζουν. Εμείς πρέπει νωρίτερα να προετοιμάσουμε τα παιδιά να αντισταθούν σε αυτές τις επιρροές. Γι? αυτό χρειάζεται δουλειά από πριν». 

Όλγα Τσιούλφα