Ο Μισέλ Φάις, σύμφωνα με την φιλόλογο Κατερίνα Σχοινά που παρουσίασε το έργο του, θεωρείται από τους 3-4 σημαντικότερους Έλληνες πεζογράφους αυτή τη στιγμή έχοντας να επιδείξει ένα έργο το οποίο είναι όχι μόνο εξαιρετικά σημαντικό σε ποιότητα και ποσότητα, πολυσχιδές, πλούσιο και ποικίλο, αλλά και μεταφρασμένο στο εξωτερικό σε πολλές γλώσσες Εκδήλωση για τον Βιζυηνό και η παρουσίαση του νέου του βιβλίου. Ένα βιβλίο που εκτυλίσσεται στο παρόν με ιστορίες και επεισόδια που συναντάμε σήμερα, ιστορίες για: τρομοκρατικό χτύπημα, φυσικές καταστροφές, μετανάστες, ένα υλικό πολύ ζωντανό, πολύ σημερινό. Ρεπορτάζ Δήμητρα Συμεωνίδου
Ο Μισέλ Φάις επέστρεψε στον γενέθλιο τόπο του, την Κομοτηνή, φιλοξενούμενος του Δήμου Κομοτηνής. Αφορμή στάθηκε μια εκδήλωση για τον Βιζυηνό και η παρουσίαση του νέου του βιβλίου. Ένα βιβλίο που εκτυλίσσεται στο παρόν με ιστορίες και επεισόδια που συναντάμε σήμερα, ιστορίες για: τρομοκρατικό χτύπημα, φυσικές καταστροφές, μετανάστες, ένα υλικό πολύ ζωντανό, πολύ σημερινό. Την Τετάρτη, στις 20 Ιανουαρίου και στο δεύτερο μέρος του αφιερώματος στον Γεώργιο Βιζυηνό, το οποίο διοργάνωσαν η ΔΚΕΠΠΑΚ και οι Διευθύνσεις Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ροδόπης, το κοινό της εκδήλωσης προσέγγισε το έργο του σπουδαίου Βιζυηνού μέσω της ματιάς ενός συντοπίτη και ομοτέχνου του, του Μισέλ Φάις, που το βιβλίο του «Ελληνική Αϋπνία» αναφέρεται εξ ολοκλήρου στον Βιζυηνό. Την Πέμπτη, 21 Ιανουαρίου, στην αίθουσα της δημοτικής βιβλιοθήκης Κομοτηνής παρουσιάστηκε το έργο του Μισέλ Φάις, το οποίο ξεκινά με την «Αυτοβιογραφία ενός βιβλίου», το 1994, και φθάνει ως το τελευταίο του βιβλίο, το «Από το πουθενά».
Στο σύνολο του συγγραφικού έργου του κ. Φάις αναφέρθηκε η φιλόλογος Κατερίνα Σχοινά, ξεκινώντας με μια αναδρομή που εστίασε σε δύο σημεία: στην πολυσχιδία του (ποιητικά πρωτόλεια, 8 έργα πεζογραφίας, θεατρικά έργα, κριτικά κείμενα, επιμέλειες βιβλίων, κινηματογραφικά σενάρια, μαθήματα δημιουργικής γραφής, φωτογραφικά λευκώματα) και στα δεσπόζοντα χαρακτηριστικά που συνέχουν ένα φαινομενικά ετερόκλιτο έργο. Η κυρία Σχοινά αναφέρθηκε στην αυτοβιογραφικότητα αυτού του έργου, και ιδιαίτερα στην τραυματική παιδική ηλικία που αποτελεί κομβικό σημείο στη γραφή του. Η μνημονική ανάκληση θραυσμάτων της κατεστραμμένης παιδικής ζωής κυριαρχεί σε μια λογοτεχνία όπου αναμειγνύονται υλικά της πραγματικής ζωής και υλικά των ενυπνίων. Φανταστικές μικροϊστορίες συνιστούν τα ενήλικα ψέματα ενός παιδιού που γεννήθηκε Πρωταπριλιά και γνωρίζει καλά την τέχνη της συγκάλυψης. Με αυτόν τον τρόπο ο Φάις ανασυγκροτεί και το παρελθόν του, υπονομεύοντας την αλήθεια και διαπλέκοντας αναμνήσεις με μυθοπλαστικές αφηγήσεις και εικόνες, αμφισβητώντας ειρωνικά κάθε βεβαιότητα. Ειρωνικά αντιμετωπίζεται ακόμη και το ίδιο το εγχείρημα της γραφής, που υποκύπτει επίσης στην ματαιότητα, αρκούμενη στο να δημιουργεί μια τεμαχισμένη αφήγηση, θραύσματα της πραγματικότητας ενταγμένα μέσα σε θραυσματικές, ιστορίες με ημιτελείς ήρωες. Αυτοί οι ήρωες είναι προσωπεία του ίδιου του συγγραφέα, ο οποίος διασπάται σε ένα λαβυρινθώδες ειρωνικό παιχνίδι ψευδοεαυτών. Οι φωνές τους είναι στην πραγματικότητα η φωνή, ένα παραμιλητό που επαναλαμβάνει το σπαραχτικό και μάταιο παραμύθι της ύπαρξης, λόγος θρυμματισμένος σε χίλια κομμάτια που συναρθρώνουν οι σιωπές. Στο τέλος τα λόγια υποχωρούν, για να μιλήσει η μουσική. Ο Φάις εύγλωττα δηλώνει: «όσο γερνάω στη γραφή, διαπιστώνω ότι όλα είναι μουσική».
ΤΟ ΝΕΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟ «ΑΠΟ ΤΟ ΠΟΥΘΕΝΑ»
Η Ελένη Παπαργυρίου, διδάκτορας φιλολογίας Πανεπιστημίου Οξφόρδης και κριτικός λογοτεχνίας, συστηματική μελετήτρια του έργου του Μισέλ Φάις, ανέλαβε να παρουσιάσει το πρόσφατο μυθιστόρημά του «Από το πουθενά», αποσπάσματα του οποίου διάβασαν υποβλητικά οι ηθοποιοί Μαρία Παπαδοπούλου και Φιλοποίμην Ανδρεάδης. Αναφέρθηκε στην ιδιαίτερη δομή του βιβλίου και στην κατάτμησή του σε δέκα συνεδρίες αναλυόμενου και αναλύτριας, οι οποίες διακόπτονται από την εξακτίνωση σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης, όπου διαδραματίζονται ανθρώπινες ιστορίες, παρένθετες στην κύρια ψυχαναλυτική διαδικασία/άξονα του μυθιστορήματος. Οι φωνές αυτών των ανθρώπων αποθηκεύουν το παγκόσμιο ασυνείδητο, που, μέσω των μικροϊστοριών του βιβλίου, αποκτά φωνή. Αποδίδοντας οπτικά το νέο μυθιστόρημα του Φάις, η ομιλήτρια το συνέκρινε με τη λογική του installation: η ανάγνωση μοιάζει με μια περιδιάβαση σε έναν χώρο όπου ο επισκέπτης/αναγνώστης βάλλεται από εμπειρίες. Ακούμε και βλέπουμε τις ιστορίες των ανθρώπων πλαισιωμένες, θα έλεγε κανείς, σε μια οθόνη βίντεο. Ο Φάις παίζει διαρκώς με τις κλίμακες: η κάμερα στέκεται περισσότερο στα πλάνα της ανάλυσης, στη συνέχεια εξακοντίζεται στο διάστημα για να κάνει κατόπιν ζουμ σε ένα σημείο της υφηλίου. Η πολυμεσική σκευή του μυθιστορήματος το φέρνει στην αιχμή της τεχνολογικής μετανεωτερικότητας: όπως περίπου μπορεί κανείς μεγενθύνει τόσο τον χάρτη της google ώστε να δει το περίγραμμα ενός σπιτιού και τα δέντρα ενός κήπου, έτσι η αφηγηματική εστίαση, σε μια ηθελημένα παραμορφωτική διόγκωση του παντογνώστη αφηγητή, ζουμάρει πάνω σε μια φωνή, έναν άνθρωπο, ένα σημείο του παγκοσμιοποιημένου χώρου.
«Το «Από το πουθενά», είναι ένα βιβλίο που προέκυψε από ένα προσωπικό, ψυχαναλυτικό αρχείο το οποίο αποφάσισα να το ανοίξω στον κόσμο» δήλωσε ο Μισέλ Φάις. «Είναι», όπως εξηγεί, «από το χάος της ύπαρξης στο χάος του κόσμου». Τι όμως εννοεί; «Ότι δεν είναι μόνο ο αναλυτής και ο αναλυόμενος είναι και οι πληγές που έχει ο κόσμος. Υπάρχει το επεξεργασμένο υλικό αναλυτή και αναλυόμενου και το ανεπεξέργαστο υλικό αυτών που δεν έχουν τη δυνατότητα να αναλυθούν. Άρα έχουμε ένα υλικό πιο λεπτοφυές, ένα υλικό πιο τραχύ». Σύμφωνα με τον κ. Φάις ο κόσμος υποφέρει χωρίς να έχει τη δυνατότητα να αναλυθεί, ενώ άλλοι έχουν την δυνατότητα να αναλυθούν. «Παίζει», όπως λέει, με τα δύο αυτά γλωσσικά και νοηματικά στοιχεία. Ο αναγνώστης πηγαίνει από το δωμάτιο της ψυχανάλυσης στο σύμπαν. Στο «Από το πουθενά» έχουμε μικρο-ιστορίες, μικρο ?επεισόδια που εκτυλίσσονται σε όλα τα μήκη του κόσμου. Αυτό είναι και το περίγραμμα του βιβλίου.
Στο τέλος της εκδήλωσης, ο Μισέλ Φάις, συνομιλώντας με το κοινό, αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, στην αποσπασματικότητα που διαθέτει η θρυμματισμένη γραφή του, στην εξελισσόμενη σε αυτό σχέση αναλύτριας αναλυόμενου και στην ανατρεπτική της έκβαση στα δύο τελευταία κεφάλαια του βιβλίου, στο ανοιχτό και αμφίσημο τέλος του, στην πολυφωνικότητα του μυθιστορήματος που προκύπτει από τις πολλαπλές ανθρώπινες ιστορίες, οι οποίες συνενώνονται σε μια κοινή παγκόσμια ομιλία χωρίς εθνικές ή χρονοτοπικές ταυτότητες, αλλά και για ζητήματα αναγνωστικής πρόσληψης της λογοτεχνίας του από τους σύγχρονους αναγνώστες.
Στο σύνολο του συγγραφικού έργου του κ. Φάις αναφέρθηκε η φιλόλογος Κατερίνα Σχοινά, ξεκινώντας με μια αναδρομή που εστίασε σε δύο σημεία: στην πολυσχιδία του (ποιητικά πρωτόλεια, 8 έργα πεζογραφίας, θεατρικά έργα, κριτικά κείμενα, επιμέλειες βιβλίων, κινηματογραφικά σενάρια, μαθήματα δημιουργικής γραφής, φωτογραφικά λευκώματα) και στα δεσπόζοντα χαρακτηριστικά που συνέχουν ένα φαινομενικά ετερόκλιτο έργο. Η κυρία Σχοινά αναφέρθηκε στην αυτοβιογραφικότητα αυτού του έργου, και ιδιαίτερα στην τραυματική παιδική ηλικία που αποτελεί κομβικό σημείο στη γραφή του. Η μνημονική ανάκληση θραυσμάτων της κατεστραμμένης παιδικής ζωής κυριαρχεί σε μια λογοτεχνία όπου αναμειγνύονται υλικά της πραγματικής ζωής και υλικά των ενυπνίων. Φανταστικές μικροϊστορίες συνιστούν τα ενήλικα ψέματα ενός παιδιού που γεννήθηκε Πρωταπριλιά και γνωρίζει καλά την τέχνη της συγκάλυψης. Με αυτόν τον τρόπο ο Φάις ανασυγκροτεί και το παρελθόν του, υπονομεύοντας την αλήθεια και διαπλέκοντας αναμνήσεις με μυθοπλαστικές αφηγήσεις και εικόνες, αμφισβητώντας ειρωνικά κάθε βεβαιότητα. Ειρωνικά αντιμετωπίζεται ακόμη και το ίδιο το εγχείρημα της γραφής, που υποκύπτει επίσης στην ματαιότητα, αρκούμενη στο να δημιουργεί μια τεμαχισμένη αφήγηση, θραύσματα της πραγματικότητας ενταγμένα μέσα σε θραυσματικές, ιστορίες με ημιτελείς ήρωες. Αυτοί οι ήρωες είναι προσωπεία του ίδιου του συγγραφέα, ο οποίος διασπάται σε ένα λαβυρινθώδες ειρωνικό παιχνίδι ψευδοεαυτών. Οι φωνές τους είναι στην πραγματικότητα η φωνή, ένα παραμιλητό που επαναλαμβάνει το σπαραχτικό και μάταιο παραμύθι της ύπαρξης, λόγος θρυμματισμένος σε χίλια κομμάτια που συναρθρώνουν οι σιωπές. Στο τέλος τα λόγια υποχωρούν, για να μιλήσει η μουσική. Ο Φάις εύγλωττα δηλώνει: «όσο γερνάω στη γραφή, διαπιστώνω ότι όλα είναι μουσική».
ΤΟ ΝΕΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟ «ΑΠΟ ΤΟ ΠΟΥΘΕΝΑ»
Η Ελένη Παπαργυρίου, διδάκτορας φιλολογίας Πανεπιστημίου Οξφόρδης και κριτικός λογοτεχνίας, συστηματική μελετήτρια του έργου του Μισέλ Φάις, ανέλαβε να παρουσιάσει το πρόσφατο μυθιστόρημά του «Από το πουθενά», αποσπάσματα του οποίου διάβασαν υποβλητικά οι ηθοποιοί Μαρία Παπαδοπούλου και Φιλοποίμην Ανδρεάδης. Αναφέρθηκε στην ιδιαίτερη δομή του βιβλίου και στην κατάτμησή του σε δέκα συνεδρίες αναλυόμενου και αναλύτριας, οι οποίες διακόπτονται από την εξακτίνωση σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης, όπου διαδραματίζονται ανθρώπινες ιστορίες, παρένθετες στην κύρια ψυχαναλυτική διαδικασία/άξονα του μυθιστορήματος. Οι φωνές αυτών των ανθρώπων αποθηκεύουν το παγκόσμιο ασυνείδητο, που, μέσω των μικροϊστοριών του βιβλίου, αποκτά φωνή. Αποδίδοντας οπτικά το νέο μυθιστόρημα του Φάις, η ομιλήτρια το συνέκρινε με τη λογική του installation: η ανάγνωση μοιάζει με μια περιδιάβαση σε έναν χώρο όπου ο επισκέπτης/αναγνώστης βάλλεται από εμπειρίες. Ακούμε και βλέπουμε τις ιστορίες των ανθρώπων πλαισιωμένες, θα έλεγε κανείς, σε μια οθόνη βίντεο. Ο Φάις παίζει διαρκώς με τις κλίμακες: η κάμερα στέκεται περισσότερο στα πλάνα της ανάλυσης, στη συνέχεια εξακοντίζεται στο διάστημα για να κάνει κατόπιν ζουμ σε ένα σημείο της υφηλίου. Η πολυμεσική σκευή του μυθιστορήματος το φέρνει στην αιχμή της τεχνολογικής μετανεωτερικότητας: όπως περίπου μπορεί κανείς μεγενθύνει τόσο τον χάρτη της google ώστε να δει το περίγραμμα ενός σπιτιού και τα δέντρα ενός κήπου, έτσι η αφηγηματική εστίαση, σε μια ηθελημένα παραμορφωτική διόγκωση του παντογνώστη αφηγητή, ζουμάρει πάνω σε μια φωνή, έναν άνθρωπο, ένα σημείο του παγκοσμιοποιημένου χώρου.
«Το «Από το πουθενά», είναι ένα βιβλίο που προέκυψε από ένα προσωπικό, ψυχαναλυτικό αρχείο το οποίο αποφάσισα να το ανοίξω στον κόσμο» δήλωσε ο Μισέλ Φάις. «Είναι», όπως εξηγεί, «από το χάος της ύπαρξης στο χάος του κόσμου». Τι όμως εννοεί; «Ότι δεν είναι μόνο ο αναλυτής και ο αναλυόμενος είναι και οι πληγές που έχει ο κόσμος. Υπάρχει το επεξεργασμένο υλικό αναλυτή και αναλυόμενου και το ανεπεξέργαστο υλικό αυτών που δεν έχουν τη δυνατότητα να αναλυθούν. Άρα έχουμε ένα υλικό πιο λεπτοφυές, ένα υλικό πιο τραχύ». Σύμφωνα με τον κ. Φάις ο κόσμος υποφέρει χωρίς να έχει τη δυνατότητα να αναλυθεί, ενώ άλλοι έχουν την δυνατότητα να αναλυθούν. «Παίζει», όπως λέει, με τα δύο αυτά γλωσσικά και νοηματικά στοιχεία. Ο αναγνώστης πηγαίνει από το δωμάτιο της ψυχανάλυσης στο σύμπαν. Στο «Από το πουθενά» έχουμε μικρο-ιστορίες, μικρο ?επεισόδια που εκτυλίσσονται σε όλα τα μήκη του κόσμου. Αυτό είναι και το περίγραμμα του βιβλίου.
Στο τέλος της εκδήλωσης, ο Μισέλ Φάις, συνομιλώντας με το κοινό, αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, στην αποσπασματικότητα που διαθέτει η θρυμματισμένη γραφή του, στην εξελισσόμενη σε αυτό σχέση αναλύτριας αναλυόμενου και στην ανατρεπτική της έκβαση στα δύο τελευταία κεφάλαια του βιβλίου, στο ανοιχτό και αμφίσημο τέλος του, στην πολυφωνικότητα του μυθιστορήματος που προκύπτει από τις πολλαπλές ανθρώπινες ιστορίες, οι οποίες συνενώνονται σε μια κοινή παγκόσμια ομιλία χωρίς εθνικές ή χρονοτοπικές ταυτότητες, αλλά και για ζητήματα αναγνωστικής πρόσληψης της λογοτεχνίας του από τους σύγχρονους αναγνώστες.
Ακολουθήστε το xronos.gr στο Google News
