Ο Κομοτηναίος αρχιεπίσκοπος

Μία από τις σπουδαιότερες προσωπικότητες της Ορθόδοξης εκκλησίας σκιαγραφεί η επιστημονική διημερίδα που ξεκίνησε χθες το απόγευμα στην Κομοτηνή και ολοκληρώνεται σήμερα, με διοργανώτρια τη μητρόπολη Μαρωνείας και Κομοτηνής. Πρόκειται για τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών Χρύσανθο, γνωστό και ως Κομοτηναίο, που έζησε και πρόσφερε το έργο του στις δυσκολότερες εποχές της σύγχρονης ιστορίας μας. Εξάλλου μνημονεύτηκε πρόσφατα με αφορμή τις εκδηλώσεις μνήμης για την Γενοκτονία των Ποντίων, που έλαβαν χώρα μπροστά στο μνημείο του. 

Ο ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΑΘΗΝΩΝ ΧΡΥΣΑΝΘΟΣ
Ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Χρύσανθος (κατά κόσμον Χαρίλαος Φιλιππίδης, Γρατινή Ροδόπης, 1881 ? Αθήνα, 28 Σεπτεμβρίου 1949) ήταν Έλληνας θεολόγος και ακαδημαϊκός και μία από τις μεγάλες μορφές της Ορθοδόξου Εκκλησίας των νεοτέρων χρόνων, μητροπολίτης Τραπεζούντας (1913-1938) και Αρχιεπίσκοπος Αθηνών (1938-1940). Γεννήθηκε το 1881 στη Γρατινή της Κομοτηνής όπου και έλαβε τα πρώτα εγκύκλια γράμματα. Το 1897 εισήχθη στην Θεολογική Σχολή της Χάλκης από την οποία και αποφοίτησε μετά από εξαετία.

Το 1903 χειροτονήθηκε διάκονος και τον ίδιο χρόνο ακολούθησε στη Τραπεζούντα τον μητροπολίτη Κωνσταντίνο Καρατζόπουλο όπου και άρχισε εκεί την υπηρεσία του ως ιεροκήρυκας και καθηγητής στο «Φροντιστήριο» της πόλης, όπου δίδαξε θρησκευτικά μαθήματα αναπληρώνοντας και τον συνοδικό μητροπολίτη (που είχε μεταβεί στη Κωνσταντινούπολη) ως πρόεδρος των σχολικών επιτροπών. Μετά τον θάνατο του μητροπολίτη, ο Χρύσανθος διατήρησε τη θέση του και επί του διαδόχου μητροπολίτη του μετέπειτα Οικουμενικού Πατριάρχη Κωνσταντίνου Στ΄ μέχρι του 1907 οπότε και απήλθε προς ευρύτερες σπουδές στην Ευρώπη με την οικονομική βοήθεια των προυχόντων της Τραπεζούντας. Μετά από τετραετή φοίτηση σε πανεπιστημιακές σχολές στην Λειψία της Γερμανίας και στην Λωζάνη της Ελβετίας επέστρεψε στη Κωνσταντινούπολη όπου και ο Πατριάρχης Ιωακείμ Γ΄ του ανέθεσε τη διεύθυνση και αρχισυνταξία του επίσημου πατριαρχικού οργάνου «Εκκλησιαστική Αλήθεια». Κατά το στάδιο αυτό της παραμονής του στο Οικουμενικό Πατριαρχείο ο Χρύσανθος μυήθηκε στη σεβάσμια εκκλησιαστική τάξη και παράδοση καθώς και επί των προβλημάτων της Εκκλησίας και του Έθνους. Κάπως έτσι ξεκινά η πορεία του στην άνοδο της ιεραρχίας της εκκλησίας. 

Η ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΑΝΑΔΕΙΚΝΥΕΙ ΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
Η προσφορά του Τραπεζούντος Χρυσάνθου στον προσφυγικό ελληνισμό, το ποιμαντορικό έργο, η συμβολή στην επίλυση του εκκλησιαστικού προβλήματος της Αλβανίας, ήταν ορισμένες από τις θεματικές που αναπτύχθηκαν την πρώτη ημέρα της επιστημονικής διημερίδας στην Κομοτηνή. Μετά τις 5 το απόγευμα της Παρασκευής 27 Μαΐου, στο χώρο του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Ροδόπης ξεκίνησαν οι εργασίες του διήμερου επιστημονικού συνεδρίου. Η μητρόπολη Μαρωνείας και Κομοτηνής εντός του πλαισίου της ποιμαντικής της δραστηριότητας, διοργάνωσε την επιστημονική διημερίδα αφιερωμένη στον από Τραπεζούντος αρχιεπίσκοπο Αθηνών Χρύσανθο Φιλιππίδη τον Κομοτηναίο, ένα από τα σημαντικότερα πρόσωπα της σύγχρονης ιστορίας της εκκλησίας μας.  

"Με αυτή τη διημερίδα, η μητρόπολή μας ουσιαστικά εγκαινιάζει και μια σειρά επιστημονικών συμποσίων, η θεματική των οποίων θα σχετίζεται και με την εκκλησιαστική ιστορία γενικότερα και με την ιστορία του τόπου μας αλλά και με γενικότερα θεολογικά ζητήματα και κοινωνικά προβλήματα της εποχής μας. Πιστεύω ότι η αφιέρωση της πρώτης διημερίδας στον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών Χρύσανθο αποτελεί -και για μένα προσωπικά ως επίσκοπο της τοπική εκκλησίας- μια εκπλήρωση ενός χρέους και μίας τιμής στη μνήμη ενός επιφανούς κληρικού, ο οποίος γεννήθηκε στην Κομοτηνή και στη Γρατινή υπήρχε το σπίτι του πατέρα του", δήλωσε ο μητροπολίτης Μαρωνείας και Κομοτηνής στον "Χ". 

Ο Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος πήγε σχολείο στην Κομοτηνή, σπούδασε στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης και εργάστηκε με αφοσίωση, πάντοτε με «ανοιχτό» πνεύμα και νέες ιδέες για την εποχή του, πρόσθεσε ακόμα ο μητροπολίτης. Αποκάλυψε μάλιστα άγνωστες στο ευρύ κοινό πτυχές και στάσεις του Αρχιεπισκόπου. "Όταν η κατοχική κυβέρνηση του Τσολάκογλου ζήτησε να ορκίσει την κυβέρνηση, του απάντησε το εξής χαρακτηριστικό, «εγώ δε μπορώ να ορκίσω κυβέρνηση που την επιβάλλουν άλλοι. Εγώ ορκίζω κυβέρνηση που επιβάλλει ο λαός». Βέβαια αυτό ήταν που του κόστισε μετέπειτα το να εκθρονιστεί από τον αρχιεπισκοπικό του θρόνο, αλλά εκείνος το έκανε με αυτοθυσία.

Ενθρονιζόμενος όχι απλώς έμεινε στο περιθώριο, αλλά εργαζόταν, για να απελευθερωθεί η Ελλάδα από την κατοχή και τις δυνάμεις του άξονα. Και, όταν ο βασιλιάς ήταν στην Κρήτη, εκείνος αγωνιζόταν από την Αθήνα, με πολλά συσσίτια και πολλές πρωτοβουλίες για να στηρίξει τα παιδιά και τις γυναίκες που έμειναν πίσω αλλά και τους άντρες στο μέτωπο. Ο Χρύσανθος υπήρξε ευρυμαθής, βαθυστόχαστος, λόγιος και με ποικίλη συγγραφική δράση. Εκείνο, όμως, που ήταν ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του, είναι πως ήταν καλός διπλωμάτης". 

Η Γρατινή είναι ο τόπος γέννησης του Αρχιεπισκόπου και μάλιστα σύμφωνα με όσα έκανε γνωστό ο μητροπολίτης Μαρωνείας και Κομοτηνής, "οι άνθρωποι τόσο του εκκλησιαστικού συμβουλίου όσο και του πολιτιστικού συλλόγου Γρατινής ζήτησαν από το δήμαρχό μας, κι εγώ διαβίβασα το αίτημά τους, εκεί να παραχωρηθεί ένας χώρος και να τοποθετηθεί ένα παρεκκλήσι στη μνήμη του Αγίου Χρυσάνθου". Σκοπός είναι να τελείται στο χώρο, κάθε χρόνο μνημόσυνο στη μνήμη του.