«Μέθυσαν» τον άγιο Τρύφωνα με γλέντι σε Αίγειρο και Μεσούνη

Για να έχουν καλή σοδειά και ποιοτικό κρασί τιμούν τον Άγιο Τρύφωνα κάθε 1η του Φεβρουαρίου οι αμπελουργοί. Το έθιμο που κρατά δεκαετίες και αναβιώνει κάθε χρόνο σε κάθε γωνιά της Ελλάδας, ήταν η αφορμή οι αμπελουργοί να στήσουν ένα αξέχαστο γλέντι και φέτος. Άφησαν πίσω τα προβλήματα τους και έστησαν τραπέζια με όλων των ειδών τα καλά για να τιμήσουν τον προστάτη Άγιο τους, στη Ροδόπη. 

Η Εκκλησία μας τιμά τη μνήμη του Αγίου Τρύφωνα, που έχει καθιερωθεί στην εθιμική λατρεία ως ο προστάτης των αμπελουργών. Ο Άγιος παρουσιάζεται μάλιστα στις νεώτερες λαϊκές αγιογραφίες ως “νέος, αγένειος, σγουρομάλλης, κρατών κλαδευτήρι”, εργαλείο δηλαδή με το οποίο γίνεται η κύρια αμπελουργική εργασία της χρονικής αυτής περιόδου. Πουθενά στο Συναξάριό του δεν αναφέρονται επεισόδια από το βίο ή τα θαύματά του, που να συνδέουν τον Άγιο με το αμπέλι και το κρασί. Πώς συσχετίσθηκε λοιπόν ο Μεγαλομάρτυρας Τρύφωνας με την άμπελο και το μεθυστικό της προϊόν; Ο Άγιος Τρύφωνας γεννήθηκε στη Λάμψακο, παραλιακή πόλη της Φρυγίας, και μαρτύρησε το 249 μ.Χ., όταν αυτοκράτορας του Ρωμαϊκού κράτους ήταν ο Δέκιος, στη Νίκαια της φρυγικής Βιθυνίας. Η περιοχή ήταν ξακουστή για τους αμπελώνες της όπως και όλα τα παράλια της Προποντίδας. Εκεί βρίσκονταν πόλεις που φημίζονταν για την αφθονία των κρασιών τους: η Ραιδεστός, η Κύζικος και η περιοχή της Βιθυνίας με τα κρασιά της Τρίγλειας, της Κίου, της Νίκαιας. Ο Άγιος πολιούχος της Νίκαιας συνδέεται λοιπόν καταρχήν με την άμπελο και τον οίνο λόγω ...προέλευσης από περιοχή παραγωγής οίνων ποιότητος, αφού λίγες ήταν οι βυζαντινές επαρχίες, που μπορούσαν να καυχηθούν για τον οίνο τους τόσο όσο οι περιοχές της Προποντίδας.

Για την ποιότητα και τη μεστή γεύση του κρασιού που παράγουν καυχιούνται και οι κάτοικοι της Αιγείρου και Μεσούνης που ζωντάνεψαν με τις φωνές και τα τραγούδια, τους δρόμους των οικισμών. Σύμμαχο είχαν το καλό καιρό και το γλέντι άναψε από το πουθενά για να κρατήσει ώρες ολόκληρες, με τη συνοδεία φυσικά των οργανοπαιχτών. Κρασί να ρέει άφθονο, κρεατικά όλων των ειδών να ψήνονται πάνω  στα κάρβουνα και μεζέδες για όλα τα γούστα, κατέγραψε ο φακός του «Χ» επάνω στα πρόχειρα τραπέζια που έστησαν οι γλεντζέδες στην Αίγειρο. Στον Αμπελουργικό Σταθμό το γλέντι ξεκίνησε νωρίς με τους κατοίκους να τιμούν αυτά που έμαθαν από τους παλαιότερους. Από τα παιδικά του χρόνια θυμάται να τιμάται με αυτόν τον ξεχωριστό τρόπο ο Άγιος Τρύφωνας ο Αθανάσιος Πατσαλής κάτοικος της Αιγείρου. «Κάνουμε μια μικρή γιορτή, μαζευόμαστε όλοι μαζί, ψήνουμε, πίνουμε και τραγουδάμε. Το ίδιο έκαναν και οι γονείς μας, του Αγίου Τρύφωνα μαζευόμαστε στα αμπέλια γενικά και εκεί συνηθίζουμε να κάνουμε τη μικρή γιορτή μας». «Που είσαι, που είσαι Τρύφωνα και δεν φαίνεσαι, από τα άσπρα, τα κόκκινα τα σταφύλια;», συνήθιζαν να λένε οι παλαιότεροι, είπε η Σταματούλα Κρικοπούλου, γλεντώντας και η ίδια στον αμπελουργικό σταθμό της Αιγείρου. Αυτή την ημέρα το σημαντικό, όπως είπε, είναι ο κόσμος να βρίσκεται  μέσα στα αμπέλι και να τιμά τον Άγιο προστάτη του. 

Η θέση της γιορτής του στον ετήσιο κύκλο πρέπει να έπαιξε επίσης ρόλο στην καθιέρωση του Αγίου ως προστάτη των αμπελουργών. Παρόλο που το αμπέλι ?κοιμάται?, γυμνό από τσαμπιά, άνθη, φύλλα και χλωρούς βλαστούς, ο Φεβρουάριος αποτελεί κρίσιμη καμπή στο βλαστικό του κύκλο. Είναι η χρονική περίοδος κατά την οποία αρχίζει παραδοσιακά η σημαντικότερη ίσως αμπελουργική φροντίδα, το κλάδεμα. Το κλάδεμα είναι τεχνική εργασία για την οποία οι αμπελουργοί δηλώνουν ότι χρειάζεται πείρα, μαστοριά και γνώση του συγκεκριμένου αμπελώνα. Κλαδεύοντας, ο αμπελουργός επεμβαίνει δυναμικά στο αμπέλι του και ρυθμίζει την ποσότητα άρα και την ποιότητα της παραγωγής του, ενώ καθορίζει αναπόφευκτα τη διάρκεια της ζωής αλλά και την υγιεινή κατάσταση των κλημάτων. Πανάρχαιες αντιλήψεις για τη βλάστηση και τη γονιμότητα βρήκαν πιθανότατα στέγη στον εορτασμό του Μεγαλομάρτυρα Τρύφωνα, την πρώτη του Φεβρουαρίου. Οι γεωργοί και ειδικά οι αμπελουργοί προσπαθούσαν να εξασφαλίσουν την προστασία των θεϊκών δυνάμεων πριν αρχίσουν το κλάδεμα. 

Στο χωράφι και με φόντο το εκκλησάκι του Αγίου Τρύφωνα στο κέντρο της Μεσούνης τίμησε τον Άγιο ο Νίκος Δημητριάδης μαζί με δύο φίλους και συγχωριανούς τους. Χρησιμοποίησαν την καρότσα του τρακτέρ σαν τραπέζι και με λίγα ξύλα άναψαν φωτιά για να ψήσουν τα λουκάνικα, τα οποία συνόδευσαν με διάφορους μεζέδες. «Από παιδί τέτοια μέρα γιορτάζουμε. Οι παλιοί έλεγαν «που είσαι Τρύφωνα;» και απαντούσαν «εδώ είμαι» και έτσι έπαιζαν και διασκέδαζαν σαν μικρά παιδιά. Για να μη χαθεί αυτό το έθιμο το συνεχίζουμε και τώρα», ανέφερε. 

Καλή σοδειά ευχήθηκε να του φέρει η φετινή χρονιά ο Στέλιος Τατσίδης, που υποδέχτηκε στον αμπελώνα του, στην περιοχή της Μεσούνης τους φίλους του.  «Το γλέντι είναι μία καθιερωμένη εκδήλωση στην οποία τιμούμε τον Άγιο Τρύφωνα. Είμαστε όλοι φίλοι, αμπελουργοί, το κάνουμε αυτό όπως οι παλιοί για να έχουμε καλύτερη σοδειά», είπε.  Ο Στέλιος Τατσίδης έχει συνολικά 35 στρέμματα αμπέλια με ιδιόκτητο αποστακτήριο. Η περσινή σοδειά χαρακτηρίστηκε καλή ποιοτικά, ωστόσο η έντονη ζέστη, δε βοήθησε τους αμπελώνες να αποδώσουν και ποσοτικά. Πάντως η περιοχή, φημίζεται για το καλό κρασί της και το σημαντικότερο είναι ότι ευδοκιμούν γνωστές ξενόφερτες ποικιλίες στη γη της Θράκης. Αυτό το γνωρίζει πολύ καλά ο Βασίλης Γιοβανούδης, που είναι μηχανικός στα καράβια είναι αλλά επιδιώκει κάθε χρόνο να βρίσκεται στην ιδιαίτερη πατρίδα του. «Πρόσφατα γύρισα από τα καράβια και ήρθα εδώ να διασκεδάσουμε όλο μαζί», είπε ευχόμενος χρόνια πολλά. 

Από μακριά, από το δήμο Χαλκηδόνας ήρθε ειδικά για το γλέντι του Αγίου Τρύφωνα ο αντδήμαρχος Χαλκηδόνας Ανδρέας Κορώνας. Μαζί με μία παρέα φίλων του αποφάσισε να κάνει το ταξίδι στην περιοχή μας.  «Ανάλογα γλέντια έχουμε και εμείς στη δική μας περιοχή τέτοια μέρα. Όπου έχουμε αμπέλια και αμπελουργούς γλεντούν με τον ίδιο τρόπο», είπε δηλώνοντας ιδιαίτερα χαρούμενος που βρέθηκε σε ένα φιλόξενο τόπο. Για πρώτη φορά είχε την ευκαιρία να βρεθεί σε γλέντι με αφορμή τον εορτασμό του Αγίου Τρύφωνα ο πρόεδρος του κυνηγετικού συλλόγου Κομοτηνής Γιάννης Ρεφειάδης. «Είναι μία εκδήλωση που έρχεται από τα βάθη των χρόνων, όλοι γνωρίζουμε ότι η παράδοση είναι αυτή που μας κρατάει ζωντανούς και ενωμένους», είπε και ευχήθηκε η φετινή σοδειά να αποδώσει.