Κάθε χάρτης μία μοναδική ιστορική αναδρομή στο χώρο και το χρόνο

Δεκαπέντε επιλεγμένους χάρτες από μία πλούσια συλλογή στους οποίους αποτυπώνεται γεωγραφικά η Θράκη και καλύπτουν μια ιστορική περίοδο, από τον Πτολεμαίο, μέχρι τη δεκαετία του '70, επέλεξε να παρουσιάσει στο κοινό της πόλης ο σύλλογος Εβριτών Ν. Ροδόπης σε συνεργασία με την Περιφέρεια Αν. Μακεδονίας και Θράκης. Σε εκδήλωση που άνοιξε τις πύλες της το βράδυ της Δευτέρας στον εκθεσιακό χώρο της Λέσχης Κομοτηναίων, οι επισκέπτες περιηγήθηκαν σε μία σειρά ψηφιοποιημένων χαρτών της Θράκης, της γεωγραφικής περιοχής που σήμερα μοιράζεται ανάμεσα σε Ελλάδα, Βουλγαρία και Τουρκία. Με μία προσεκτική ανάγνωση των χαρτών της περιοχής μας μπορεί κανείς να διαπιστώσει τη διαχρονικότητα των ελληνικών τοπωνυμιών. Αυτό είναι κάτι πολύ χρήσιμο, είπε ο εκτελεστικός γραμματέας της Περιφέρειας ΑΜ-Θ Κώστας Κατσιμίγας, διότι, όπως είπε, «αποδεικνύει την παρουσία του ελληνισμού ανά τους αιώνες και οπωσδήποτε αυτό στις μέρες μας, οπότε και αμφισβητείται κάθε τι ελληνικό έχει την ιδιαίτερη αξία του. Για παράδειγμα, ανέφερε ο κ. Κατσιμίγας, «ένας γερμανικός εκδοτικός οίκος το 1875, 50 χρόνια πριν την κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκράτορας παρουσιάζει χάρτη και εμφανίζει την πρωτεύουσα ως Κωνσταντινούπολη και όχι ως Ινσταμπούλ και την Αδριανούπολη με αυτό το όνομα και όχι ως Εντίρνε». 

Από τη συλλογή του συλλόγου Εβριτών προέρχονται οι 15 χάρτες που εκτίθενται στη Λέσχη Κομοτηναίων και αποτυπώνουν την πορεία της Θράκης στους αιώνες από τον Στρυμόνα μέχρι τον Εύξεινο Πόντο. Κάθε χάρτης αποτελεί και μία μοναδική ιστορία στο χώρο και στο χρόνο, μία πλούσια πηγή πληροφοριών η οποία δίνει το στίγμα τόσο χρονικά όσο και χωρικά. Επιδίωξη του συλλόγου, όπως την περιέγραψε ο πρόεδρος του Χρήστος Χατζηπέμου, είναι να συλλεγεί όσο το δυνατόν περισσότερο χαρτογραφικό υλικό για τη Θράκη από Έλληνες και ξένους χαρτογράφους. Γι’ αυτό και αναζητούμε χάρτες σε εκθέσεις, παλαιοπωλεία ακόμα και μέσα από πανεπιστήμια». Ο Σύλλογος Εβριτών έχει στη συλλογή του πάνω από 500, χάρτες, έκανε γνωστό ο πρόεδρος του Χρήστος Χατζηπέμου και μάλιστα υπάρχει ενδιαφέρον η έκθεση με τους χάρτες της Θράκης να φιλοξενηθεί και σε άλλες πόλεις της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης.

Ως ένα πανέμορφο ταξίδι στο χώρο και στο χρόνο και μάλιστα ανέξοδα, χαρακτήρισε την έκθεση ο δρ. Ιάκωβος Ακτσόγλου, επίκουρος καθηγητής στο τμήμα Γλώσσας Ιστορίας και Πολιτισμού Παρευξείνιων Χωρών του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, ο οποίος επιμελήθηκε την επιστημονική τεκμηρίωση των χαρτών. 

Ο ίδιος επισήμανε ότι τα στοιχεία εκείνα που διαφοροποιούν τους χάρτες του 19ου αιώνα και του 20ου είναι ο τόπος, η κλίμακα και η απόδοση των στοιχείων της επιφάνειας της γης. Υπάρχουν διαφορετικοί τρόποι με τους οποίους αποτυπώνουν κάποιοι χαρτογράφοι τη μορφολογία του εδάφους και κάποιοι άλλοι με διαφορετικό τρόπο τις εξωμετρικές καμπύλες και τα φυσικά χαρακτηριστικά.  Ο κ. Ακτσόγλου έκανε γνωστό ότι για πρώτη φορά παρουσιάζεται ο χάρτης που δημιούργησε ο ίδιος και αποτελεί τμήμα υπό έκδοση βιβλίου του, όπου απεικονίζονται κατά προσέγγιση τα όρια και η πληθυσμιακή σύνθεση των συνοικιών της Κομοτηνής (αν δηλαδή επικρατούσε το χριστιανικό, το μουσουλμανικό, το εβραϊκό στοιχείο), το 1898, οπότε και ήταν έδρα της Γενικής Διοίκησης του Σαντζακίου Γκιουμουλτζίνας. 

Πηγή των πληροφοριών είναι η επίσημη επετηρίδα του Βιλαετιού Αδριανουπόλεως. Στην τελετή των εγκαινίων έγινε γνωστό ότι ο σημερινός υπουργός Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής Βαγγέλης Λιβιεράτος έχει σημαντική συμβολή στη συλλογή, επεξεργασία και έρευνα παλαιών χαρτών. Μάλιστα εκλήθη να τελέσει τα εγκαίνια της έκθεσης στην Κομοτηνή, αλλά οι αυξημένες υποχρεώσεις δεν του το επέτρεψαν. 

Η έκθεση «Από τον Στρυμόνα ως τον Εύξεινο Πόντο θα φιλοξενηθεί στον εκθεσιακό χώρο της Λέσχης Κομοτηναίων έως τις 9 Ιουλίου.

Δήμητρα Συμεωνίδου