Κατά των σχολείων «Ρομά» ο Συνήγορος του Παιδιού

Για τα παιδιά του οικισμού στο Τέρμα Αδριανουπόλεως λειτουργούν δύο σχολεία, το 12ο δημοτικό σχολείο Κομοτηνής και το «μισό» 7ο δημοτικό σχολείο Κομοτηνής. Τι θα γινόταν αν όμως αυτά τα σχολεία δεν υπήρχαν ή στην καλύτερη περίπτωση γέμιζαν ασφυκτικά από μαθητές; Εδώ οι απόψεις διίστανται. Το ένα σενάριο θα ήταν τα παιδιά του οικισμού να αναζητούσαν αλλού σχολική στέγη και να γίνονταν δεκτά. Το δεύτερο να μην έμπαιναν καν στο κόπο κάτι που άλλωστε συμβαίνει στις περισσότερες περιπτώσεις. Το τρίτο σενάριο θα ήταν να ζητήσουν σχολική στέγη χωρίς όμως ανταπόκριση. Κάπου στη μέση βρίσκεται η πραγματικότητα στον τόπο μας και διαπιστώθηκε με μία έρευνα που ξεκίνησε ο Συνήγορος του Παιδιού. 

Ο Συνήγορος του Πολίτη είναι ανεξάρτητη αρχή κατοχυρωμένη στο Σύνταγμα. Ξεκίνησε τη λειτουργία του την 1η Οκτωβρίου 1998 και παρέχει τις υπηρεσίες του σε όλους τους πολίτες δωρεάν. Αποστολή του Συνηγόρου του Πολίτη είναι η διαμεσολάβηση μεταξύ της δημόσιας διοίκησης και των πολιτών για την προστασία των δικαιωμάτων τους, την καταπολέμηση της κακοδιοίκησης και την τήρηση της νομιμότητας. Επίσης, ως Συνήγορος του Παιδιού, έχει ως κύριο αντικείμενο την προάσπιση και προαγωγή των δικαιωμάτων του παιδιού. Η οργάνωση, η στελέχωση και η λειτουργία του Συνηγόρου του Πολίτη καθορίζονται στον Νόμο 3094/2003 και στον Κανονισμό Λειτουργίας του (ΠΔ 273/1999), στο πλαίσιο που θέτουν οι διατάξεις του Συντάγματος. Ο Συνήγορος του Παιδιού διαμεσολαβεί ύστερα από αναφορές πολιτών σε συγκεκριμένες περιπτώσεις παραβίασης δικαιωμάτων του παιδιού, επιδιώκοντας την προστασία και την αποκατάστασή τους. Εάν το κρίνει αναγκαίο, σε περιπτώσεις σοβαρών παραβιάσεων, ενεργεί αυτεπάγγελτα. Αναλαμβάνει πρωτοβουλίες για την παρακολούθηση και προώθηση της εφαρμογής των διεθνών συμβάσεων και της λοιπής εθνικής νομοθεσίας για τα δικαιώματα του παιδιού, την ενημέρωση του κοινού, την ανταλλαγή απόψεων με εκπροσώπους φορέων και την εκπόνηση προτάσεων προς την πολιτεία.

Στηριζόμενος σε στοιχεία που δόθηκαν από το πρόγραμμα εκπαίδευσης μουσουλμανοπαίδων, προγράμματα του τμήματος Κοινωνικής Διοίκησης του ΔΠΘ αλλά και των Διευθύνσεων Εκπαίδευσης της Ροδόπης, ο Συνήγορος του Παιδιού Γιώργος Μόσχος κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο τρόπος λειτουργίας του 12ου δημοτικού σχολείου και του 7ου δημοτικού σχολείου Κομοτηνής δεν είναι επαρκής. Αυτό γιατί όπως εξήγησε σε συνέντευξη που παραχώρησε στο «Χ», «είναι προβληματικό το ότι δημιουργήθηκε ένα σχολείο, το 12ο δημοτικό, όπου φοιτούν παιδιά μόνο μίας κοινωνικής κατηγορίας. Η φοίτηση τους δεν είναι πλήρης, δεν είναι επαρκώς στηριζόμενη παρά το γεγονός ότι οι εκπαιδευτικοί έχουν καλές προθέσεις». Στο ίδιο περίπου πλαίσιο λειτουργεί και το 7ο δημοτικό σχολείο, όπου υπάρχουν «τμήματα ένταξης» με αποτέλεσμα το σχολείο να είναι χωρισμένο σε δύο. Στο μισό φοιτούν παιδιά από την οικισμό Τέρμα Αδριανουπόλεως και στο δεύτερο μισό παιδιά από την υπόλοιπη Κομοτηνή. 

Σημειώνεται ότι το 12ο δημοτικό σχολείο ιδρύθηκε το 2009. Το κτίριο βρίσκεται όπισθεν του νοσοκομείου λίγα λεπτά μακριά από το κέντρο της πόλης. Το δημοτικό σχολείο στεγάζεται σε προκάτ κτίρια και εξυπηρετεί τις εκπαιδευτικές ανάγκες των τσιγγανοπαίδων της Κομοτηνής, όπως αναφέρεται στην ιστοσελίδα του σχολείου. Το 7ο δημοτικό σχολείο βρίσκεται ακριβώς απέναντι από το κλειστό γυμναστήριο Κομοτηνής και λειτουργεί με τμήματα «ένταξης».  «Το σχολείο είναι χωρισμένο σε δύο. Ένα είναι τα παιδιά του οικισμού Τέρμα Αδριανουπόλεως και ένα για τα υπόλοιπα παιδιά. Και αυτό είναι προβληματικό. Το να έχουμε χώρια τα παιδιά. Από την άλλη βεβαίως οπωσδήποτε υπάρχουν κάποια παιδιά και κάποιες συγκεκριμένες πληθυσμιακές ομάδες που θέλουν ειδική υποστήριξη και βοήθεια και για να παν στο σχολείο και να φοιτήσουν. Δε σημαίνει αυτό ότι θα επιβαρύνουμε όλο το εκπαιδευτικό σύστημα. Χρειάζεται όμως να βρούμε τεχνικές να μπορέσουμε να διοχετεύσουμε σταδιακά έστω αυτούς που προοδεύουν στην ισότιμη συμμετοχή γενικότερα στα σχολεία», είπε ο  κ. Μόσχος.  

Σε αυτή την κατεύθυνση έγινε μία προσπάθεια,  τα παιδιά της πρώτης δημοτικού μετά το νηπιαγωγείο, να μπορούν να φοιτήσουν εφόσον το θέλουν και οι γονείς τους και σε άλλα σχολεία εκτός από το 12ο και το 7ο. Έγινε ο σχεδιασμός, υπήρξε μάλιστα θετική ανταπόκριση των γονέων, «βρέθηκαν κάποιοι γονείς που θέλουν και τελικά κολλήσαμε στα λεωφορεία, κολλήσαμε σε κάποιες αντιδράσεις, αντιρρήσεις γονέων και τελικά φέτος δεν εφαρμόστηκε αυτό παρά για ένα παιδί μονάχα». Παρά τις προσπάθειες που έγιναν ένα και μόνο παιδί από το Τέρμα Αδριανουπόλεως κατάφερε να φοιτήσει αυτή τη χρονιά σε σχολείο εκτός του 7ου και του 12ου δημοτικού και αυτό δείχνει το μέγεθος του προβλήματος κατά τον κ. Μόσχο. «Αυτό που θέλουμε στο μέλλον και θα το κυνηγήσουμε σε συνεργασία πάλι με τις Εκπαιδευτικές Διευθύνσεις, είναι να δοθεί και να δίνεται διαρκώς η δυνατότητα και η γέφυρα στους γονείς που θέλουν και μπορούν με την κατάλληλη στήριξη να στείλουν τα παιδιά τους σε τάξεις με τον υπόλοιπο πληθυσμό, ώστε να ενσωματώνονται, χωρίς να αφομοιώνονται τελείως και να χάνουν τις ταυτότητες τους, να μπορούν να στέκονται με κατάλληλη στήριξη και αυτά που μπορούν να συνεχίζουν στο υπόλοιπο εκπαιδευτικό σύστημα. Δεν πρέπει να έχουμε μία λογική γκετοποίησης και αποκλεισμού. Χρειάζεται ένας συνδυασμός δράσεων. Ξέρω για παράδειγμα ότι το 2ο γυμνάσιο με πολύ χαρά δέχθηκε να υποστηρίξει, να βοηθήσει τα παιδιά να ενσωματωθούν και στο γυμνάσιο. Όταν έχουμε θετικούς διευθυντές, καλούς εκπαιδευτικούς θα πρέπει να διασφαλίσουμε και όλα τα υπόλοιπα στη στήριξη. Για να βλέπουμε τα παιδιά να απολαμβάνουν διαρκώς αυτή τη στήριξη και αποδοχή της κοινωνίας και να μην τους οδηγούμε στον αποκλεισμό. Θέλουμε αυτό τον πληθυσμό να αποκτά σταδιακά διείσδυση μέσα στην κοινωνία, έτσι θα συμπεριφέρεται ορθότερα, η κοινωνία θα τους συμπεριφέρεται ορθότερα», τόνισε ο Συνήγορος του Παιδιού. 

Να σημειωθεί πως ο κ. Μόσχος συμμετείχε σε διημερίδα στην Κομοτηνή, για την κοινωνική εργασία και την εκπαίδευση.  Το ιδιαίτερο ενδιαφέρον στοιχείο για τον Συνήγορο του Παιδιού ήταν ότι στη διημερίδα παρουσιάστηκαν πολλές παρεμβάσεις που έγιναν στη Θράκη και την Μακεδονία στοχεύοντας στην υποστήριξη της φοίτησης παιδιών Ρομά και άλλων μειονοτικών και ιδιαίτερα ευάλωτων ομάδων πληθυσμού. Ο συνδυασμός της προσαρμογής και στήριξης του εκπαιδευτικού προγράμματος στις ανάγκες των παιδιών αυτών, με τη συστηματική παρέμβαση στην κοινότητα και την ενεργή στήριξη των γονέων και των οικογενειών τους αναδεικνύεται ως αναγκαιότητα που θα πρέπει να διαπνέει τις εκπαιδευτικές και κοινωνικές παρεμβάσεις στα χρόνια που ακολουθούν. Ο Συνήγορος του Παιδιού έχει παρακολουθήσει από κοντά πολλές από τις προσπάθειες που γίνονται για την υποστήριξη της σχολικής εγγραφής, της φοίτησης και της ισότιμης εκπαιδευτικής συμμετοχής των παιδιών που ανήκουν σε μειονοτικές ομάδες και ζουν σε συνθήκες που συντείνουν στον κοινωνικό τους αποκλεισμό. Εκτιμά ότι οι προσπάθειες αυτές είναι απαραίτητο να συνεχισθούν, με τη συνεργασία των εκπαιδευτικών διευθύνσεων, των σχολείων και των προγραμμάτων των πανεπιστημίων, που με την εξειδίκευση και την εμπειρία τους μπορούν να συνδράμουν σημαντικά στους στόχους αυτούς.  Κατά την διάρκεια των εργασιών ο κ. Μόσχος τόνισε την τεράστια αξία που έχει η συμβολή της κοινωνικής εργασίας στη διαφύλαξη και προάσπιση των δικαιωμάτων του παιδιού, επισημαίνοντας τη διαπίστωση της Αρχής ότι οι εκπαιδευτικοί χρειάζεται να έχουν διαρκώς στο πλάι τους κοινωνικούς λειτουργούς και ειδικούς ψυχικής υγείας για να επιτελούν αποτελεσματικότερα το έργο τους. 

 Όλγα Τσιούλφα