Ιφιγένεια Θεοδώρου Η λογοτεχνία δεν γνωρίζει σύνορα και ισορροπίες

Επίκαιρο όσο ποτέ το καινούριο βιβλίο της Ιφιγένειας Θεοδώρου, δίνει και πάλι τον πρωταγωνιστικό ρόλο στον τόπο όπου διαδραματίζεται η ιστορία. Η συγγραφέας, έχοντας ζήσει στη Συρία, γίνεται συνοδός-δραγουμάνος μας σ’ ένα οδοιπορικό στα σταυροδρόμια της Μέσης Ανατολής και στην απεραντοσύνη της ερήμου. Χρησιμοποιώντας ως πρόσχημα έναν έρωτα που αναβιώνει ανάμεσα σε δύο παλιούς συμμαθητές, σκιαγραφεί με διακριτικότητα κι αγάπη για τη χώρα που τη φιλοξένησε, μια κοινωνία στα πρόθυρα της έκρηξης λίγο πριν από την εμφύλια σύρραξη. Συγχρόνως μας βυθίζει στα δαιδαλώδη σοκάκια του πιο κρυφού μας εαυτού, εκεί που οι συμπτώσεις καιροφυλακτούν, η πραγματικότητα συναντάει το παραμύθι και το απρόβλεπτο γκρεμίζει τον βράχο του εφησυχασμού και της ρουτίνας μας. Το κείμενο ιδιαίτερα προσεγμένο, κάτι που χαρακτηρίζει πάντα την γραφή της κ. Θεοδώρου εκτός από το ενδιαφέρον ταξίδι στη Συρία και γενικότερα στη Μέση Ανατολή, αποτελεί κι ένα εσωτερικό ψυχογράφημα ή ένα οδοιπορικό στη γυναικεία ψυχολογία όπου κάθε αναφορά και λέξη έχει την δική της σημειολογία. Η εξέλιξη και η δομή της αφήγησης, η πραγματικότητα των ηρώων, τα συναισθήματά τους  οι τύψεις, η αγωνία, ο πόνος, η χαρά, η ελπίδα, δημιουργούν μια ροή ανάγνωσης που δεν θέλεις να τελειώσει κάνοντας το βιβλίο συναρπαστικό.

Το 1853 η εκκεντρική Αγγλίδα Τζέιν Ντίγκμπι, απογοητευμένη από θυελλώδεις έρωτες και τρία διαζύγια, ταξιδεύει στη Μέση Ανατολή κατά τα πρότυπα των Ευρωπαίων περιηγητών του 19ου αιώνα. Καθ? οδόν προς την Παλμύρα ερωτεύεται τον σεΐχη Ελ Μεζράμπ, τον συνοδό-μεταφραστή της, μυείται στη νομαδική ζωή των Βεδουίνων και μένοντας μαζί του γίνεται το σύμβολο του αντικομφορμισμού στην εποχή της.

Στα χνάρια της Τζέιν Ντίγκμπι, σ? ένα ταξίδι αναβάπτισης και διαφυγής από τα προβλήματα που κατακλύζουν την Αθήνα του 2010, αναζητάει κι η Τζένη Ράλλη ένα αλλιώτικο ξεκίνημα. Στη Δαμασκό γνωρίζει τον Ρωμανό Καφαντάρη, ο οποίος της αποκαλύπτει τη σύγχρονη τοιχογραφία της χώρας, αλλά και την αέναη σύγκρουση που μαίνεται στη διχασμένη ψυχή του. Ο Ρωμανός και η Τζένη θα βρεθούν αντιμέτωποι με τις κάννες των όπλων, το τέρας ενός εμφύλιου πολέμου, αλλά και την αλήθεια που τους αποκαλύπτει ένα άγνωστο παρελθόν. Πόσο έτοιμοι είναι να αρπάξουν αυτή τη δεύτερη ευκαιρία που τους παρουσιάζεται, να διακινδυνεύσουν να ανατρέψουν την καθημερινότητά τους κερδίζοντας την αρμονία που τόσο αναζητούν; 

Εφτά χρόνια μετά την «Γλώσσα από μάρμαρο» και έντεκα χρόνια μετά την «Μελέκ θα πει άγγελος» μυθιστορήματα που η πλοκή τους διαδραματίζεται στη Βόρεια Ελλάδα,  επανέρχεστε στην εκδοτική δραστηριότητα με τη ΓΕΥΣΗ ΤΗΣ ΕΡΗΜΟΥ και μας μεταφέρετε στη Μέση Ανατολή. Τι σας ώθησε να μας ταξιδέψετε μέχρι εκεί ; 

-Το ίδιο το ταξίδι, αυτή τη φορά εκτός Ελλάδος. Βρέθηκα στη Συρία το 2008 κι έζησα στη Δαμασκό 2 χρόνια έχοντας την ευκαιρία να γνωρίσω καλά τη πόλη και τους κατοίκους της, αλλά και ολόκληρη τη χώρα σε μια εποχή, όπου τίποτα δεν προμήνυε την δραματική εξέλιξη που παρακολουθούμε τώρα στην τηλεόραση και τιςεφημερίδες. Η Συρία είναι μια χώρα που έχει πολλά κοινά με την Ελλάδα, πλούσια ιστορία κι αρχαιολογικούς θησαυρούς, ένα  παρελθόν που διασταυρώνεται με το  ελληνιστικό ή βυζαντινό δικό μας παρελθόν. Κι αυτό είναι που εντυπωσιάζει τον ταξιδιώτη από την πρώτη  στιγμή που θα φθάσει εκεί... Με πρόσχημα λοιπόν έναν έρωτα που αναβιώνει ανάμεσα σε δύο παλιούς συμμαθητές, επιχειρώ ένα οδοιπορικό στη Συρία, στο βαθύ ιστορικό της παρελθόν, ενώ συγχρόνως οι ήρωες του βιβλίου κάνουν ένα ταξίδι αναζητώντας  μια δεύτερη ευκαιρία στη ζωή τους. Θα βρεθούν όμως αντιμέτωποι με τον πιο κρυφό εαυτό τους, αλλά και με τις κάννες των όπλων, ένα εμφύλιο πόλεμο που σαρώνει ολόκληρη τη χώρα.   

Πέρα από το γοητευτικό ταξίδι στη Συρία, στα παζάρια της Δαμασκού, στα ερείπια της Παλμύρας ή στις όχθες του Ευφράτη επιφυλάσσετε στους αναγνώστες σας κι ένα ταξίδι πολύ βαθύτερο, αφού η ΓΕΥΣΗ της ΕΡΗΜΟΥ, πέρα από ερωτικό, είναι ένα μυθιστόρημα  αναζήτησης  και συνεύρεσης συγχώρεσης και εξιλέωσης.

-Αυτό που χαρακτηρίζει τη ΓΕΥΣΗ της ΕΡΗΜΟΥ είναι ένας δυαδισμός που παίρνει τη μορφή διχασμού - με την καλή έννοια πάντα- ανάμεσα σε δύο πατρίδες, σε δύο γλώσσες, σε δύο γονιούς ή σε δύο εραστές. Το θέμα αυτό της διπλής ταυτότητας, ανέκαθεν με γοήτευε  πολύ. Το ζούσα στις χώρες όπου υπηρετούσε ο σύζυγός μου, το αντιμετώπιζα μέσα στο σπίτι μου στη μόρφωση της κόρης μου, γύρω μου στην ελληνική κοινωνία... Στην οικογένεια μας είχαμε πολύ νωρίς μικτό γάμο, και τα ξαδέλφια μου με  ανοιχτόχρωμα μάτια και μαλλιά κι αρχαιοελληνικά ονόματα  φαίνονταν εξωτικά και φούντωναν τη φαντασία μου. Για μένα η διπλή ταυτότητα σημαίνει πλούτο εσωτερικό κι ανοιχτούς ορίζοντες. Ο Διγενής ήταν ένας αγαπημένος μου ήρωας και τον ξαναβρήκα με συγκίνηση στις όχθες του Ευφράτη να φυλάττει τις εσχατιές της  αυτοκρατορίας του Ιουστινιανού και του Ηράκλειου. Δυστυχώς σήμερα  στη Συρία όλα τα σημάδια των ελληνιστικών  και των βυζαντινών χρόνων κινδυνεύουν από τον φανατισμό  και τις βαρβαρότητες του εμφυλίου. Ο διχασμός-με την κακή έννοια αυτή τη φορά-σε όλο του το μεγαλείο.

Και σ΄ αυτό το βιβλίο ο τόπος  και  ο χρόνος δεν χρησιμοποιούνται  σαν φόντο αλλά είναι πρωταγωνιστές και το μυθιστόρημα είναι γεμάτο κοινωνικοπολιτικές αναφορές και για τις δύο χώρες. Είναι εύκολο να διατηρηθούν  οι ισορροπίες;

-Η λογοτεχνία δεν γνωρίζει σύνορα και ισορροπίες. Τα βιβλία είναι ανοιχτά παράθυρα για να τα μπαίνει μέσα  καθαρός αέρας, ζωογόνος και ανανεωτικός .Ο συγγραφέας ρίχνει μια ιδιότροπο ματιά στον κόσμο  κι ελπίζει πάντα να παρασύρει τον αναγνώστη για να δουν μαζί τη θέα και από τη δική του πλευρά. Η ζωή δεν είναι μονοδιάστατη Η Ελλάδα της κρίσης και η Συρία της σύρραξης μας δείχνουν ότι τίποτα δεν είναι προφανές, πληρώνουμε τον εφησυχασμό και την απάθεια και το απρόβλεπτο δεν θέλει πολύ για να γκρεμίσει το βράχο της ρουτίνας μας.

Να σας ευχηθούμε τα καλύτερα.    

Σταύρος Φανφάνης