Η υπόθεση του υδραργύρου διχάζει

Ισχυρό δηλητήριο το οποίο όταν ανευρίσκεται σε μεγάλες ποσότητες επηρεάζει μεταξύ άλλων και τον εγκέφαλο είναι ο υδράργυρος, μέταλλο το οποίο έπεσε σε μεγάλη ποσότητα, σε είσοδο κτιρίου που στεγάζει την πρωτοβάθμια εκπαίδευση Ξάνθης και άλλες υπηρεσίες και γραφεία, σε πεζόδρομο της οδού Μπρωκούμη. 

Όλα συνέβησαν κατά τη μεταφορά των μηχανημάτων ενός εργαστηρίου του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης πριν από 10 ημέρες περίπου, όταν έπεσε σχεδόν μισό κιλό υδράργυρος από μηχάνημα που μεταφερόταν σε εργαστήριο του Πολυτεχνείου της Ξάνθης, που στεγάζεται στην ίδια οικοδομή. Πολύ αργότερα, μόλις την περασμένη Παρασκευή ενημερώθηκαν οι αρμόδιες αρχές οι οποίες έστησαν επιχείρηση για την περισυλλογή του επικίνδυνου μετάλλου. Η είσοδος της οικοδομής αποκλείστηκε από την αστυνομία, ενώ ισχυρές δυνάμεις της πυροσβεστικής περικύκλωσαν το τετράγωνο. Στο σημείο βρέθηκαν οι πυροσβεστικές αρχές, η πολιτική προστασία, εκπρόσωποι του πανεπιστήμιου αλλά και της περιφερειακής αυτοδιοίκησης. Όπως έγινε γνωστό από τον εκτελεστικό γραμματέα της Περιφέρειας ΑΜΘ Κώστα Κατσιμίγα, «ο υδράργυρος συνιστά ένα από τα πιο επικίνδυνα στοιχεία, η διαρροή του συνιστά μείζονα χημικό ατύχημα για το οποίο απαιτείται ειδικός χειρισμός». Ο ίδιος επέρριψε ευθύνες σε όσους χειρίστηκαν την υπόθεση, χωρίς να ειδοποιήσουν τις αρμόδιες αρχές για το ατύχημα που έβαλε σε κίνδυνο τους πολίτες. 

Ευθύνες επέρριψε και ο πρόεδρος του τμήματος Μηχανικών Περιβάλλοντος του Πολυτεχνείου Ξάνθης Κώστας Ουζούνης λέγοντας στο «Χ»: «Το ότι κατέληξε στο πεζοδρόμιο ο υδράργυρος δείχνει με πόσο μεγάλη προχειρότητα αυτοί οι οποίοι χειρίζονταν  τον υδράργυρο αντιμετώπισαν το όλο πρόβλημα. Η προχειρότητα με την οποία έχει γίνει η όλη διαχείριση με αφήνει πραγματικά άφωνο», είπε ο καθηγητής. 

«Είναι αδιανόητο αυτό, το τόσο επικίνδυνο μέταλλο, να καταλήγει  στο πεζοδρόμιο ή να καταλήγει μέσω του νεροχύτη στα λήμματα» και πρόσθεσε, «θα έπρεπε να ληφθούν σοβαρά μέτρα από εδώ και πέρα έτσι ώστε ελάχιστοι άνθρωποι  να χρησιμοποιούν αυτά τα επικίνδυνα υλικά».

Στο παρελθόν ο υδράργυρος χρησιμοποιήθηκε κατά κόρον, ιδιαίτερα δε τις δεκαετίες 1970 και 1980. «Είχε χρησιμοποιηθεί ακόμα και για να ανοίγουν οι πόροι συλλογής των λημμάτων όπως ήταν οι βόθροι. Έπαιρναν από το φαρμακείο ένα κιλό το έριχναν στο βόθρο. Χρησιμοποιήθηκε κατά κόρον, ασυλλόγιστα και έχουν δημιουργηθεί πολλά προβλήματα. Αν πούμε να τα ψάξουμε θα βρούμε πολλά», ανέφερε. «Η επιστήμη όμως προχώρησε και ο χρόνος έδειξε τις συνέπειες από τη χρήση του. Έχει μάλιστα καταργηθεί και από τα θερμόμετρα,  όπως ανέφερε χαρακτηριστικά ο καθηγητής. 

Σε αυτό το πλαίσιο έκρουσε τον κώδωνα και τόνισε ότι «πρέπει να ξέρουμε πολύ καλά τι βρίσκεται, που βρίσκεται  και ποιος το χρησιμοποιεί. Είναι επικίνδυνα τα υλικά τα οποία περιέχονται εκεί και αν ήταν να το μεταφέρουν αυτό το μηχάνημα, εφόσον ήταν και παλιό, έπρεπε να πάρουν ιδιαίτερα μέτρα έτσι ώστε να αποκλείσουν κάθε ενδεχόμενο. Απαγορεύεται  ίχνη, άτομα του υδραργύρου να υπάρχουν στην ατμόσφαιρα. Μηδενικά είναι τα όρια. Αυτό μπορούν να το καταλάβουν  οι κύριοι που διαχειρίζονται αυτά τα υλικά; Τι θα πει είναι στο πεζοδρόμιο; Το πεζοδρόμιο σημαίνει ότι  έχει διαχυθεί σε όλες τις κατευθύνσεις. Οι άνθρωποι που περνούσαν από εκεί το εισέπνεαν. Παιδιά πέρασαν και το εισέπνευσαν, ενώ μεταφέρθηκε μέσα σε σπίτια μέσω της ατμόσφαιρας». 

Ο υδράργυρος σύμφωνα με τον καθηγητή είναι το μοναδικό υγρό μέταλλο, και ο κίνδυνος, «είναι στο ότι  έχει μία χημική συγγένεια με ορισμένα υλικά όπως το θείο». Η χρήση θείου ήταν ένας από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους για την περισυλλογή του, όμως υπάρχουν ερωτήματα για το τι προκάλεσε όσο έμεινε στην ατμόσφαιρα. «Όταν αυτά τα ίχνη του υδραργύρου βρεθούν μέσα στον οργανισμό μας, βρίσκουν τα ίχνη θείου που χρειάζεται μέσα από το DNA και σε διάφορες οργανικές ενώσεις που υπάρχει και τα δεσμεύει. Δεσμεύοντας αυτά τα υλικά σημαίνει ότι διαταράσσεται εντελώς η ισορροπία του οργανισμού. Κυρίως πλήττεται  το νευρικό μας σύστημα και τα αποτελέσματα μπορεί να είναι δραματικά! Ανάλογα με τον βαθμό ρύπανσης είναι και τα αποτελέσματα και σε ακραίες περιπτώσεις επέρχεται και θάνατος, αλλά  αυτό σε πολύ μεγάλες συγκεντρώσεις».

Πάντως στο σημείο έγιναν μετρήσεις και τα αποτελέσματα είναι καθησυχαστικά. Ειδικότερα είναι κάτω από τα όρια που ορίζουν οι διεθνείς κανονισμοί υγείας  τα αποτελέσματα των μετρήσεων που διενήργησε, ειδική εταιρεία από τη Θεσσαλονίκη. Τα στελέχη της εταιρείας, που εξειδικεύεται στη συλλογή και απομάκρυνση υδράργυρου, έκαναν μετρήσεις στο τμήμα του δρόμου όπου υπήρξε η διαρροή του υδραργύρου, σε τμήμα της ευρύτερης περιοχής της πολυκατοικίας όπου στεγάζονταν το επιστημονικό εργαστήριο του Δ.Π.Θ. όπως επίσης και στις εγκαταστάσεις του πανεπιστημίου στα Κιμμέρια Ξάνθης, όπου μεταφέρθηκε ο εξοπλισμός του επιστημονικού εργαστηρίου. 

Πάντως το πιο σύγχρονο  ειδικό μηχάνημα που ανιχνεύει τον υδράργυρο διαθέτει το Πολυτεχνείο του ΔΠΘ και είναι το μοναδικό στην Ελλάδα . «Όσοι έκαναν τη διαρροή το γνώριζαν αυτό,  υποστήριξε ο κ. Ουζούνης εκφράζοντας την απορία του γιατί δεν ενημερώθηκαν άμεσα, ώστε να κάνουν οι ίδιοι τις απαραίτητες ενέργειες, για την περισυλλογή αλλά και τις μετρήσεις. «Το γνώριζαν, το υπογραμμίζω αυτό με πλήρη ευθύνη των όσων λέω. Το μηχάνημα που έχουμε είναι το καλύτερο γιατί σε μία απόσταση 5.000-6.000 χμ δεν υπάρχει άλλο καλύτερο». 

Ο εξοπλισμός ανιχνεύει τα απειροελάχιστα ίχνη υδραργύρου στην ατμόσφαιρα. Υπάρχουν παγκόσμια προγράμματα  τα οποία παρακολουθούν τον υδράργυρο στην ατμόσφαιρα. «Υπάρχει εξειδικευμένο προσωπικό που συμμετέχει σε τέτοιου είδους προγράμματα και έχει πολύ καλή ενημέρωση και πολύ καλές γνώσεις πάνω σε αυτόν τομέα. Γι ‘αυτό πραγματικά  απορώ και εξίσταμαι όταν  ακούω ότι έχουν καλέσει χίλιους μύριους και όχι εμάς», είπε ο κ. Ουζούνης. 

Το ερωτηματικό παραμένει μετέωρο γιατί το τμήμα μηχανικών περιβάλλοντος εκτός από τον εξοπλισμό με το εξειδικευμένο μηχάνημα έχει και όλη την απαιτούμενη τεχνογνωσία και μέλη ΔΕΠ που το υποστηρίζουν άριστα. Αυτό δεν το ήξερε ο αντιπρύτανης όταν έβαζε την ιδιωτική εταιρία με κόστος να κάνει την συγκεκριμένη εργασία;