Η Ιτέα Ροδόπης δείχνει το δρόμο αξιοποίησης αρωματικών φαρμακευτικών φυτών

Πειστικές απαντήσεις, για το αν μπορούν τα αρωματικά φυτά να προσφέρουν ένα σίγουρο εισόδημα, μπορεί να μη δόθηκαν στην ημερίδα με θέμα «Οι προοπτικές καλλιέργειας των αρωματικών φαρμακευτικών φυτών στην περιοχή μας», που φιλοξενήθηκε στην Κομοτηνή και συγκέντρωσε πλήθος κόσμου, δόθηκαν όμως όλες εκείνες οι χρήσιμες πληροφορίες για κάποιον που θέλει να ασχοληθεί με αυτόν τον τομέα φυτών. Άλλωστε η διασφάλιση εισοδήματος δεν είναι κάτι που μπορεί να προκύψει ως δια μαγείας, αλλά αντίθετα χρειάζεται σκληρή δουλειά, αλλαγή σκέψης και νοοτροπίας στον παραγωγό και κυρίως διάθεση για ρίσκο. Το παράδειγμα της Ιτέας Ροδόπης δείχνει το δρόμο αξιοποίησης των αρωματικών – φαρμακευτικών φυτών στην περιοχή μας και σε αυτό επικεντρώθηκε η εισήγηση του γεωπόνου Κώστα Παπάζογλου. 

Ο νεαρός επαγγελματίας ζει και δραστηριοποιείται στο νομό μας, έχοντας δημιουργήσει τη «Δρόγη», εταιρεία που ασχολείται με την παραγωγή βιολογικών βοτάνων. Πρόκειται για  μία μικρής κλίμακας μονάδα καθετοποιημένης παραγωγής συσκευασμένων βιολογικών αποξηραμένων βοτάνων και σπόρων βοτάνων, που ιδρύθηκε το 2011, με έδρα την Ιτέα Ροδόπης. Η καλλιεργούμενη έκταση είναι 4,00ha αρδευόμενα, ενώ υπάρχουν τα κτίρια σε 90,00 τμ, το ψυχρό σπορείο σε 100 τμ και το φυτώριο σε 700,00 τμ. Εκεί εκτελούνται δραστηριότητες, όπως πολλαπλασιασμός, καλλιέργεια, αποξήρανση, συσκευασία, πώληση χονδρική και λιανική. Ο μηχανολογικός εξοπλισμός περιλαμβάνει ξηραντήριο μέσης δυναμικότητας, ζυγαριές, υγρασιόμετρο, θερμοκολλητική μηχανή.

Η καλλιέργεια των αρωματικών ? φαρμακευτικών φυτών απαιτεί εσωτερική οργάνωση και έλεγχο της παραγωγικής διαδικασίας. Αυτά, στην περίπτωση της Ιτέας, βασίζονται στην εμπειρία και την τεχνογνωσία που έχει αποκτηθεί μέχρι τώρα είτε με ίδια μέσα, είτε μέσω τρίτων. Απαραίτητη είναι η τήρηση λεπτομερών ημερολογίων που αφορούν όλα τα παραγωγικά στάδια και περιλαμβάνουν την καταγραφή όλων των κρίσιμων μεγεθών κατά στάδιο και κατά είδος. Συνδυάζοντας τα παραπάνω, είναι εφικτό να «τυποποιηθεί» μεγάλο μέρος της παραγωγικής διαδικασίας και κατ’ επέκταση να ελεγχθεί σε αντίστοιχο βαθμό και το κόστος παραγωγής. Η πιστοποίηση είναι ένα στοιχείο που πρέπει να έχει στο μυαλό του ο παραγωγός και αυτή επιτυγχάνεται σε δύο επίπεδα. Το πρώτο αφορά στη φυτική παραγωγή, δηλαδή πιστοποιητικό βιολογικού προϊόντος  που αφορά όλες τις συγκομιζόμενες ποσότητες ανά είδος και ανά καλλιεργητική περίοδο. Το δεύτερο αφορά στην παρασκευαστική δραστηριότητα, δηλαδή πιστοποιητικό βιολογικού προϊόντος για το τελικό συσκευασμένο προϊόν + πιστοποιητικού συστήματος ποιότητας για τα τρόφιμα (HACCP, ISO22000)

Με εμπειρία στην παραγωγή των αρωματικών ? φαρμακευτικών φυτών ο κ. Παπάζογλου έκανε γνωστό κατά τη διάρκεια της ημερίδας, ότι τα περισσότερα από τα καλλιεργούμενα είδη αρωματικών ? φαρμακευτικών φυτών ευδοκιμούν στην περιοχή της Ροδόπης και μπορούν να καλλιεργηθούν. Εξαιρέσεις αποτελούν η λουίζα, η ματζουράνα, η αρμπαρόριζα  λόγω της ευαισθησίας τους σε ψύχος και ο σιδερίτης λόγω απαιτήσεων σε υψόμετρο, ενώ ιδιαιτερότητες παρουσιάζουν η ρίγανη και η μέντα. Βέβαια η περιοχή παρουσιάζει παντελή έλλειψη υποδομών  και εξοπλισμού σχετικού με την επεξεργασία των αρωματικών ? φαρμακευτικών φυτών. Επιπλέον  υπάρχουν προβλήματα που αφορούν κυρίως στον εξηλεκτρισμό ορεινών, ημιορεινών περιοχών, στα αρδευτικά, αποστραγγιστικά έργα, σε αναδασμούς και σε αγροτικό οδικό δίκτυο. Συγκεκριμένα υπάρχει έλλειψη κατάρτισης και εξειδίκευσης ανθρώπινου δυναμικού, είναι περιορισμένη η ποικιλία σκευασμάτων-εφοδίων και υπάρχει αδυναμία καθοδήγησης για αναδιάρθρωση εκμεταλλεύσεων. Παράλληλα στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις η λειτουργία είναι προσαρμοσμένη στο σύστημα ενισχύσεων παρά σε δεδομένα της αγοράς. Η παραγωγική κατεύθυνση αφορά στη μονοκαλλιέργεια βιομηχανικών φυτών, ενώ τέλος είναι χαμηλό το επίπεδο μόρφωσης, κατάρτισης, και εξοικείωσης με νέες τεχνολογίες

Προκειμένου οι συμμετέχοντες στην ημερίδα να κατανοήσουν καλύτερα τις προοπτικές αξιοποίησης των αρωματικών ? φαρμακευτικών φυτών στη Ροδόπης, ο γεωπόνος Κώστας Παπάζογλου παρουσίασε ποσοτικά και ποιοτικά χαρακτηριστικά από την καλλιέργεια που ο ίδιος διαθέτει στην Ιτέα. Το αρχικό κεφάλαιο που δαπάνησε ήταν 15.000€ για την απόκτηση ελάχιστου απαραίτητου μηχανολογικού εξοπλισμού, τη διεκπεραίωση παραγωγικής διαδικασίας, την υλοποίηση σχεδιασμού προώθησης και δημιουργίας ταυτότητας της επιχείρησης. Επιπλέον έχει προχωρήσει στην υποβολή φακέλου επενδυτικού σχεδίου συνολικού ύψους 27.000? στο πλαίσιο της β πρόσκλησης Leader Ροδόπης. Η αρχική στόχευση περιελάμβανε την πιλοτική τοποθέτηση των προϊόντων σε σημεία λιανικής πώλησης βιολογικών προϊόντων, φαρμακεία, ξενοδοχεία, εστιατόρια ? καφέ, καταστήματα πώλησης ελληνικών προϊόντων σε χώρες της ΕΕ. Επιπλέον επιδιώχθηκε η πώληση α ύλης σε οικοτέχνες, παρασκευαστές κλπ. σε μεγαλύτερες συσκευασίες.

1ο έτος (2012): 

- παράχθηκαν κατά μέσο όρο 2,0 kg αποξηραμένου προϊόντος ανά είδος, για 16 είδη αρωματικών ? φαρμακευτικών φυτών

- Καλύφθηκε σε ένα ποσοστό η απαίτηση συμφωνητικού παραγωγής α ύλης για λογαριασμό μεγαλύτερου μεταποιητή (συμβολαιακή γεωργία).

- Δημιουργήθηκε πολλαπλασιαστικό υλικό για ιδιόχρηση την επόμενη χρονιά αλλά και για διάθεση στην αγορά.

- Αποκτήθηκε επιπλέον εμπειρία στην οργάνωση των εργασιών και στον έλεγχο της ποιότητας και του κόστους παραγωγής.

- Διακινήθηκαν περίπου 1500 συσκευασίες (τελικό προϊόν) και 5,0 χγρ. σπόρου διαφόρων ειδών.  

2ο έτος (2013):

- Παράχθηκαν κατά μέσο όρο 7,0 kg αποξηραμένου προϊόντος για 19 είδη αρωματικών ? φαρμακευτικών φυτών.

- Υπερκαλύφθηκε η απαίτηση συμφωνητικού παραγωγής α ύλης για λογαριασμό μεγαλύτερου μεταποιητή.

- Δημιουργήθηκε πολλαπλασιαστικό υλικό για ιδιόχρηση την επόμενη χρονιά αλλά και για διάθεση στην αγορά.

- Αποκτήθηκε επιπλέον εμπειρία στην οργάνωση των εργασιών, στον έλεγχο της ποιότητας και του κόστους παραγωγής.

Αποτελέσματα- συμπεράσματα 1ου έτους λειτουργίας

• 95% της παραγωγής πουλήθηκε στις προκαθορισμένες τιμές.

? Τα προϊόντα πωλήθηκαν σε καταστήματα και επαγγελματίες όλων των κατηγοριών της αρχικής στόχευσης.

? Η απλή παρουσία σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης απέδωσε διασπορά και νέους πελάτες.

Άμεσες διορθωτικές κινήσεις:

? Περαιτέρω σταθεροποίηση της ποιότητας των προϊόντων

? Απόκτηση του συνόλου του απαιτούμενου εξοπλισμού άμεσα.

? Παραγωγή νέων προϊόντων ή και νέων μορφών των υφιστάμενων για την κάλυψη αναγκών συγκεκριμένων ομάδων καταναλωτών.

? Ενίσχυση και εξειδίκευση της προώθησης.

? Είσοδος στην λιανική πώληση μέσω δημιουργίας ηλεκτρονικού καταστήματος.

Συμπερασματικά μια επιχειρηματική κίνηση στον τομέα των αρωματικών φαρμακευτικών φυτών μπορεί να έχει επιτυχία, σύμφωνα με τον Κώστα Παπάζογλου, εφόσον διαθέτει πρόθεση για αλλαγή του τρόπου σκέψης και δουλειάς, τις ελάχιστες απαιτούμενες υποδομές, εξοπλισμό και προδιαγραφές, εξοικείωση με νέες τεχνολογίες (χρήση διαδικτύου), ένα ρεαλιστικό και με λεπτομέρεια προσδιορισμένο, επιχειρηματικό σχέδιο, τους κατάλληλους συνεργάτες και περιθώρια χρονικά, μέχρι αυτή η κίνηση να αρχίσει να αποδίδει.  

Η πρωτοβουλία για την ημερίδα που πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 30 Νοεμβρίου στην Κομοτηνή ήταν της δρ.  Ελένης Μαλούπα, προϊσταμένης φυτικής παραγωγής Βορείου Ελλάδος στον ΕΛΓΟ Δήμητρα και του Δημήτρη Μιχαηλίδη, δημοσιογράφου, συνεργάτη ‘Αγρόραμα?. 

Στην ημερίδα προσκεκλημένη ήταν επίσης η Ένωση Αρωματικών Φαρμακευτικών Φυτών Ελλάδος που ενημέρωσε για την δραστηριότητά της και εκπροσωπήθηκε από τον Μιχάλη Παπαδόπουλο όπως και τον γεωπόνο Κώστα Παπάζογλου. Παράλληλα στην ημερίδα αναπτύχθηκε το θέμα «Αγροτική επιχειρηματικότητα και με την μορφή των Κοινωνικών Συνεταιριστικών Επιχειρήσεων». Εισηγητής ήταν ο Δημήτρης Μιχαηλίδης, δημοσιογράφος, συνεργάτης ?Αγρόραμα?.