Χασάν Μπαντάουι: «Η Θράκη απέδειξε σε σχέση με την υπόλοιπη βαλκανική ότι έχει τις αντοχές στη συνύπαρξη»

Το Ισλάμ είναι η νεότερη μονοθεϊστική θρησκεία που εμφανίστηκε, διαδόθηκε και εδραιώθηκε στην ευρύτερη περιοχή της καρδιάς του πρώην ελληνιστικού κόσμου, δηλαδή στην Ανατολική Μεσόγειο και έχει άμεση σχέση με τις προγενέστερες μονοθεϊστικές θρησκείες του χριστιανισμού και του ιουδαϊσμού. Οι τρεις αυτές θρησκείες αναφέρονται ως αβραμικές και έλκουν κοινή καταγωγή. Σε όλες τις θρησκείες διαχρονικά έχει σημειωθεί κάποιο ρήγμα. Όπως προκλήθηκε το σχίσμα στον χριστιανισμό και το Ισλάμ βιώνει το δικό του σχίσμα στα μέσα του 7ου μ.Χ. αιώνα. Τότε χωρίζεται σε δύο Ισλάμ, το σουνιτικό και το σιιτικό. Ο μπεκτασισμός και αλεβιτισμός προκύπτει από το σιιτικό Ισλάμ. «Θρησκευτική παράδοση, κοινωνικές και πολιτικές πτυχές του μπεκτασισμού - αλεβιτισμού στο πλαίσιο του σύγχρονου μουσουλμανικού κόσμου» είναι το θέμα της επιστημονικής διημερίδας που πραγματοποιεί το Σάββατο 8 και την Κυριακή 9 Ιουνίου το τμήμα Ιστορίας και Εθνολογίας του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, επιδιώκοντας την ανάδειξη της θρησκευτικής, πολιτικής και κοινωνικής διάστασης του μπεκτασισμού και του αλεβιτισμού. 

Ο μπεκτασισμός και ο αλεβιτισμός μέσα από τις συγκλίσεις, τις αποκλίσεις ή και τις ταυτίσεις τους προσφέρουν ένα πλούσιο πεδίο έρευνας και μελέτης ως προς τον τρόπο με τον οποίο δρουν και τοποθετούνται στα συμφραζόμενα της παγκοσμιοποιημένης κοινωνίας. Η διημερίδα αποσκοπεί στην ανάδειξη της θρησκευτικής, πολιτικής και κοινωνικής διάστασης του μπεκτασισμού και του αλεβιτισμού που ανάλογα με την εποχή, τον τόπο και τις σχέσεις που αναπτύσσουν με το κράτος εντός του οποίου υπάρχουν, καθώς και μέσα από τη σχέση τους με το σουνιτικό Ισλάμ και τις παρακείμενες θρησκείες, διαμορφώνουν την ταυτότητά τους και εγγράφονται στο ευρύτερο πλαίσιο του μουσουλμανικού κόσμου. Με τις εισηγήσεις τους οι συμμετέχοντες στη διημερίδα επιστήμονες εστιάζουν στα βασικά θέματα που αφορούν στον επαναπροσδιορισμό του μπεκτασισμού και του αλεβιτισμού, συνδυάζοντας την ιστορική γνώση με την εμπειρία της επιτόπιας εθνολογικής έρευνας.

O επίκουρος καθηγητής του τμήματος αρχαίας ελληνικής, ρωμαϊκής, βυζαντινής και μεσαιωνικής στο ΑΠΘ, ισλαμολόγος Χασάν Μπαντάουι είναι ο εισηγητής με τον οποίον θα ξεκινήσουν οι εργασίες της διημερίδας το απόγευμα του Σαββάτου 8 Ιουνίου. Πριν την παρουσία του στην επιστημονική διοργάνωση φιλοξενήθηκε στο ράδιο Χρόνος 87,5, όπου σχολιάζοντας τη διαφορά μεταξύ σουνιτών και σιιτών μουσουλμάνων είπε, «δεν υπάρχει μία ανώτερη ή κατώτερη εκδήλωση του Ισλάμ, η μόνη διαφορά, που είναι φυσιολογική εξέλιξη, οφείλεται στο διαφορετικό πολιτισμικό υπόβαθρο που αναπτύσσει ο κάθε κλάδος. Ανατολικά της Μεσοποταμίας του σημερινού Ιράκ δε μπορούσε η Περσία, η Ινδία να έχει το ίδιο πολιτισμικό υπόβαθρο και άρα το ίδιο περιεχόμενο με τους κατοίκους δυτικά του Ιράκ, δηλαδή των λαών της Ανατολικής Μεσογείου. Υπάρχει διαφορετική προσέγγιση του θείου, που οφείλεται σε μεγάλο βαθμό και στην πολιτική σκοπιμότητα». 

Ο μπεκτασισμός και ο αλεβιτισμός, σύμφωνα με τον κ. Μπαντάουι «αποτελούν υποομάδες του σιιτικού Ισλάμ. Στους αλεβίτες υπάρχει μία πολυπολιτισμική και πολυθρησκευτική αντίληψη του θείου, ενώ στα ιδιαίτερά τους έχουν τους τεκέδες ή τις στοές. Η κορυφή τους είναι ένα κλειστό τάγμα στο οποίο ανήκουν τα μεγάλα πνεύματα ή μυαλά που καθοδηγούν και καθορίζουν τη φιλοσοφία, την πνευματικότητα και την προοπτική παράλληλα με μία τελετουργία μύησης των μελών και εξέλιξής τους μέσα στην πνευματική σκάλα». Η πλειοψηφία των μουσουλμάνων της Θράκης και της Βαλκανικής με έμφαση την Αλβανία ανήκουν στο σιιτικό Ισλάμ με τη μορφή των μπεκτασήδων ή αλεβιτών και αυτό ήταν συνέπεια της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Αυτό τουλάχιστον υποστήριξε ο ισλαμολόγος Χασάν Μπαντάουι

Αναφερόμενος στο στόχο της επιστημονικής διημερίδας στην Κομοτηνή, όπου συμμετέχει ως ομιλητής, αυτός είναι «η ενεργοποίηση του ανθρώπινου νου της περιοχής της Θράκης ότι η ιστορία διδάσκει και δεν διδάσκεται και ότι είμαστε γεννημένοι για να τα βρούμε και όχι να τα βροντούμε και υπάρχουν πολλά παραδείγματα μέσα από τις θρησκείες, επίσημες και ανεπίσημες ότι μπορούμε να τα βρούμε». Άλλωστε τα παραδείγματα είναι πρόσφατα, τόνισε ο κ. Μπαντάου, αναφέροντας τα εξής «στη Βοσνία ενώ χριστιανοί και μουσουλμάνοι συνυπήρχαν και συνπαντεύρονταν, ξαφνικά με επίκληση του ίδιου θεού, επένδυση στη διχόνοια. Όλα τα δεινά της ανθρωπότητας έχουν γίνει στο όνομα του θεού. Ζούμε την εποχή της παγκοσμιοποίησης με τη στραβή έννοια, γιατί αυτοί που την ενεργοποιούν τη χρησιμοποιούν όχι για την εξέλιξη της ανθρωπότητας και την υπέρβαση των συνόρων θρησκευτικών, φυλετικών  ή ιδεολογικών, αλλά για την επιβολή της δικής τους ταυτότητας. Το πιο εύκολο χαρτί είναι η θρησκεία. Η θρησκεία ήταν κυρίαρχο στοιχείο της ταυτότητας του Μεσαίωνα και γι’ αυτό ο Μεσαίωνας δικαίως χαρακτηρίζεται ως σκοτεινός αιώνας, γιατί τότε η θρησκεία αποτέλεσε εργαλείο επιβολής. Σήμερα γυρίζουμε στο μεσαίωνα από το τέλος προς την αρχή, παίζοντας με το ίδιο εργαλείο που χρησιμοποιήθηκε στο μεσαίωνα, τη θρησκεία, με τις ίδιες αποτυχημένες συνέπειες». Όσο για τη Θράκη. 

Η επανάληψη της ιστορίας είναι απόδειξη της αποτυχίας του ανθρώπου, εύχομαι οι ιθύνοντες σε πνευματικό και πολιτικό επίπεδο να μάθουν από την ιστορία και το παράδειγμα της Βοσνίας ή του Κοσσόβου, ζωντανά μηνύματα για να μην επαναλαμβάνουμε το ίδιο δυσάρεστο φαινόμενο «Τη Θράκη κακώς την αναφέρουμε ως ευπαθή περιοχή. 

Μερικοί χαίρονται να χρησιμοποιούν αυτές της αρνητικές έννοιες. Η Θράκη όμως απέδειξε σε σχέση με την υπόλοιπη βαλκανική ότι έχει τις αντοχές και μπορεί να τα βρει. Η κοινή συλλογική συνείδηση πιστεύει ότι μπορούμε να συνυπάρχουμε και να λειτουργούμε συμπληρωματικά. Άλλωστε όποιος προκαλεί διχόνοια λερώνει τις αξίες της θρησκείας που πιστεύει».

Οι εργασίες της διημερίδας θα πραγματοποιηθούν το Σάββατο 8 Ιουνίου του 2013 από τις 18 00 έως τις 21 00 και την Κυριακή 9 Ιουνίου του 2013 από τις 10 00 έως τις 15 00, στο Αμφιθέατρο της Παλαιάς Νομικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου, οδός Παν. Τσαλδάρη 1, στην Κομοτηνή.

Δήμος Μπακιρτζάκης