"Μερικοί διανοούμενοι ή πολιτικοί ηγέτες πρέπει οπωσδήποτε να επιστρέψουν προς τα πίσω και να δουν ξανά τα δικαιώματα. Να διαπιστώσουν πως το πρόβλημα των δικαιωμάτων και των παγκόσμιων αξιών, των οικουμενικών αξιών ετέθη στον 18ο αιώνα, αφού σήμερα ομάδες ή κοινότητες ανθρώπων αντιπαρατίθενται μεταξύ τους", ανέφερε ο καθηγητής Franck Salaun Από το 2006 λειτουργεί το μεταπτυχιακό πρόγραμμα στο τμήμα Ελληνικής Φιλολογίας με πέντε κατευθύνσεις και μία εξ αυτών είναι η νεοελληνική φιλολογία. Με αφορμή το μάθημα του νεοελληνικού διαφωτισμού, κλήθηκε στην πόλη μας ο Γάλλος επιστήμονας Ρεπορτάζ Δήμητρα Συμεωνίδου
Γιατί να μας ενδιαφέρει ο Διαφωτισμός σήμερα; Την απάντηση δίνει ο καθηγητής του Πανεπιστημίου του Μονπελιέ κ. Franck Salaun. Βρέθηκε καλεσμένος στην Κομοτηνή. Συγκεκριμένα στο πλαίσιο του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών του τμήματος Ελληνικής Φιλολογίας και του μαθήματος ΝΕΦ 913 «Νεοελληνικός Διαφωτισμός» με διδάσκουσα την καθηγήτρια του τμήματος Βασιλική Κοντογιάννη, διοργανώθηκαν δύο μαθήματα-διαλέξεις του καθηγητή του Πανεπιστημίου του Μονπελιέ και ερευνητή για την Αναγέννηση, την κλασική εποχή και τον Διαφωτισμό κ. Franck Salaun, στις εγκαταστάσεις του τμήματος στην πανεπιστημιούπολη της Κομοτηνής.
Από το 2006 λειτουργεί το μεταπτυχιακό πρόγραμμα με πέντε κατευθύνσεις και μία εξ αυτών είναι η νεοελληνική φιλολογία. Με αφορμή το μάθημα του νεοελληνικού διαφωτισμού, κλήθηκε στην πόλη μας ο Γάλλος επιστήμονας. "Χάρη στο μεταπτυχιακό έχουμε την ευκαιρία να καλέσουμε καθηγητές από το εξωτερικό", έκανε γνωστό η κ. Κοντογιάννη και καλωσόρισε τον κ. Salaun, κάνοντας λόγο για μία ξεχωριστή προσωπικότητα για θέματα διαφωτισμού. Άλλωστε, όπως είπε "οι φοιτητές κερδίζουν από όλες αυτές τις διαλέξεις, γιατί είναι ένα μεγάλο άνοιγμα. Τα ανοίγματα προς τα έξω μας δίνουνε την ευκαιρία να εμπλουτίζουμε και το πρόγραμμα, αλλά και τους εαυτούς μας".
Στην πρώτη διάλεξη ο κ. Salaun έπλεξε το εγκώμιο της εγκυκλοπαίδειας, ενώ στη δεύτερη διάλεξη απάντησε στο ερώτημα "Γιατί να μας ενδιαφέρει ο Διαφωτισμός σήμερα". Ο Διαφωτισμός αποτελεί σημαντικό πνευματικό κίνημα, που τοποθετείται στα τέλη του 17ου αιώνα και αρχές του 18ου, τον οποίο οι ίδιοι οι Γάλλοι Διαφωτιστές απεκάλεσαν «Siècle des lumières», θεωρώντας εαυτούς ως φωτοδότες. Ο Διαφωτισμός παρατηρήθηκε αρχικά στη Γαλλία και αργότερα στις χώρες της Ευρώπης, αλλά και έξω απ' αυτή, προετοιμάζοντας παράλληλα το έδαφος για τη Γαλλική Επανάσταση. Οι διαφωτιστές πρέσβευαν τον ορθολογισμό και την πίστη στην πρόοδο, αξιώνοντας αλλαγές σε όλες τις πτυχές της ανθρώπινης δράσης, στους πολιτικοκοινωνικούς θεσμούς, την οικονομία, την εκπαίδευση και τη θρησκεία. Τάχθηκαν υπέρ της ατομικής ελευθερίας και ενάντια στην τυραννική διακυβέρνηση και την καταπίεση που ασκούσε η Εκκλησία. Βασικός φορέας των νέων ιδεών που έφερε ο Διαφωτισμός ήταν η ανερχόμενη αστική τάξη που μέχρι εκείνη την εποχή παρέμενε αποκλεισμένη από το σύστημα της απολυταρχίας. Ανάμεσα στους σημαντικούς εκφραστές του Διαφωτισμού τοποθετούνται ο Βολταίρος και ο Μοντεσκιέ. Οι Διαφωτιστές Ντενί Ντιντερό, Ζαν λε Ροντ ντ' Αλαμπέρ και Ζαν Ζακ Ρουσσώ συγκρότησαν το ιδεολογικό υπόβαθρο του Διαφωτισμού στην Εγκυκλοπαίδεια. Παράλληλα ο Ζαν Ζακ Ρουσσώ διατύπωνε τη θεωρία του Κοινωνικού Συμβολαίου, προτρέποντας σε μια Ευρώπη που θα υποστήριζε τα δικαιώματα του ανθρώπου.
Στη διάλεξή του στην Κομοτηνή ο Γάλλος καθηγητής προσπάθησε να συνδέσει τον Διαφωτισμό, με την σημερινή εποχή, που είναι μία εποχή αναταραχών. "Θα μπορούσαμε να σκεφτούμε ότι ο 18ος αιώνας είναι μακριά από εμάς. Αυτό είναι αλήθεια, όμως υπάρχει ένας αριθμός από θέματα στα οποία οι άνθρωποι εμβάθυναν εκείνη την εποχή και μπορούν να μας βοηθήσουν να καταλάβουμε μερικά σύγχρονα προβλήματα. Επιπλέον μερικοί διανοούμενοι ή πολιτικοί ηγέτες πρέπει οπωσδήποτε να επιστρέψουν προς τα πίσω και να δουν ξανά τα δικαιώματα. Να διαπιστώσουν πως το πρόβλημα των δικαιωμάτων και των παγκόσμιων αξιών, των οικουμενικών αξιών ετέθη στον 18ο αιώνα, αφού σήμερα ομάδες ή κοινότητες ανθρώπων αντιπαρατίθενται μεταξύ τους. Σε μερικές χώρες λένε ότι η θρησκεία είναι πολύ μεγάλη διαφορά, για να ακολουθήσουν τους ίδιους κανόνες με τους υπόλοιπους, για παράδειγμα ως προς τη θέση της γυναίκας ή ως προς τη θέση του παιδιού. Κατά τρόπο περίεργο το να περάσουμε μέσα από τον 18ο αιώνα, μπορεί να μας βοηθήσει να απαντήσουμε σε αυτήν την πρόσκληση, για παράδειγμα δείχνοντας ότι υπάρχουν φυσικά δικαιώματα, όσα πηγάζουν από την φύση. Σε μία χώρα μουσουλμανική ή χριστιανική, μία ομάδα που θέλει να προωθήσει τα δικαιώματα των γυναικών ή των μαύρων, συχνά μπαίνουν στον πειρασμό να διαιρεθούν, να διασπαστούν, για να υποστηρίξει ο καθένας τα αντίστοιχα δικαιώματα που υπερασπίζονται και αυτό να δίνει την εντύπωση ότι δεν υπάρχει τίποτα κοινό. Όμως υπάρχουν κοινά, κοινές αξίες".
Μία προτροπή του Γάλλου καθηγητή προς τους Ευρωπαίους και όχι μόνο ηγέτες του σήμερα, θα ήταν να ανατρέξουν στην εποχή του Διαφωτισμού "να ξεκινήσουμε και πάλι από το ερώτημα του συνόλου της κοινότητας, ξεκινώντας από την ευρωπαϊκή κοινότητα και διευρύνοντας στη συνέχεια, ώστε να βοηθήσουμε όλους αυτούς που θέλουν να αγωνιστούν για τα δικαιώματα, προασπίζοντας τα δικαιώματα".
Βασικά χαρακτηριστικά του Διαφωτισμού, είναι ότι η σκέψη και η αμφισβήτηση είναι αρετές, η ανεξιθρησκεία, η σοφία και η εξυπνάδα είναι αρετές, η δημοκρατία είναι το ιδανικό πολίτευμα και ότι όλοι οι άνθρωποι γεννήθηκαν και παραμένουν ίσοι και ελεύθεροι.
Από το 2006 λειτουργεί το μεταπτυχιακό πρόγραμμα με πέντε κατευθύνσεις και μία εξ αυτών είναι η νεοελληνική φιλολογία. Με αφορμή το μάθημα του νεοελληνικού διαφωτισμού, κλήθηκε στην πόλη μας ο Γάλλος επιστήμονας. "Χάρη στο μεταπτυχιακό έχουμε την ευκαιρία να καλέσουμε καθηγητές από το εξωτερικό", έκανε γνωστό η κ. Κοντογιάννη και καλωσόρισε τον κ. Salaun, κάνοντας λόγο για μία ξεχωριστή προσωπικότητα για θέματα διαφωτισμού. Άλλωστε, όπως είπε "οι φοιτητές κερδίζουν από όλες αυτές τις διαλέξεις, γιατί είναι ένα μεγάλο άνοιγμα. Τα ανοίγματα προς τα έξω μας δίνουνε την ευκαιρία να εμπλουτίζουμε και το πρόγραμμα, αλλά και τους εαυτούς μας".
Στην πρώτη διάλεξη ο κ. Salaun έπλεξε το εγκώμιο της εγκυκλοπαίδειας, ενώ στη δεύτερη διάλεξη απάντησε στο ερώτημα "Γιατί να μας ενδιαφέρει ο Διαφωτισμός σήμερα". Ο Διαφωτισμός αποτελεί σημαντικό πνευματικό κίνημα, που τοποθετείται στα τέλη του 17ου αιώνα και αρχές του 18ου, τον οποίο οι ίδιοι οι Γάλλοι Διαφωτιστές απεκάλεσαν «Siècle des lumières», θεωρώντας εαυτούς ως φωτοδότες. Ο Διαφωτισμός παρατηρήθηκε αρχικά στη Γαλλία και αργότερα στις χώρες της Ευρώπης, αλλά και έξω απ' αυτή, προετοιμάζοντας παράλληλα το έδαφος για τη Γαλλική Επανάσταση. Οι διαφωτιστές πρέσβευαν τον ορθολογισμό και την πίστη στην πρόοδο, αξιώνοντας αλλαγές σε όλες τις πτυχές της ανθρώπινης δράσης, στους πολιτικοκοινωνικούς θεσμούς, την οικονομία, την εκπαίδευση και τη θρησκεία. Τάχθηκαν υπέρ της ατομικής ελευθερίας και ενάντια στην τυραννική διακυβέρνηση και την καταπίεση που ασκούσε η Εκκλησία. Βασικός φορέας των νέων ιδεών που έφερε ο Διαφωτισμός ήταν η ανερχόμενη αστική τάξη που μέχρι εκείνη την εποχή παρέμενε αποκλεισμένη από το σύστημα της απολυταρχίας. Ανάμεσα στους σημαντικούς εκφραστές του Διαφωτισμού τοποθετούνται ο Βολταίρος και ο Μοντεσκιέ. Οι Διαφωτιστές Ντενί Ντιντερό, Ζαν λε Ροντ ντ' Αλαμπέρ και Ζαν Ζακ Ρουσσώ συγκρότησαν το ιδεολογικό υπόβαθρο του Διαφωτισμού στην Εγκυκλοπαίδεια. Παράλληλα ο Ζαν Ζακ Ρουσσώ διατύπωνε τη θεωρία του Κοινωνικού Συμβολαίου, προτρέποντας σε μια Ευρώπη που θα υποστήριζε τα δικαιώματα του ανθρώπου.
Στη διάλεξή του στην Κομοτηνή ο Γάλλος καθηγητής προσπάθησε να συνδέσει τον Διαφωτισμό, με την σημερινή εποχή, που είναι μία εποχή αναταραχών. "Θα μπορούσαμε να σκεφτούμε ότι ο 18ος αιώνας είναι μακριά από εμάς. Αυτό είναι αλήθεια, όμως υπάρχει ένας αριθμός από θέματα στα οποία οι άνθρωποι εμβάθυναν εκείνη την εποχή και μπορούν να μας βοηθήσουν να καταλάβουμε μερικά σύγχρονα προβλήματα. Επιπλέον μερικοί διανοούμενοι ή πολιτικοί ηγέτες πρέπει οπωσδήποτε να επιστρέψουν προς τα πίσω και να δουν ξανά τα δικαιώματα. Να διαπιστώσουν πως το πρόβλημα των δικαιωμάτων και των παγκόσμιων αξιών, των οικουμενικών αξιών ετέθη στον 18ο αιώνα, αφού σήμερα ομάδες ή κοινότητες ανθρώπων αντιπαρατίθενται μεταξύ τους. Σε μερικές χώρες λένε ότι η θρησκεία είναι πολύ μεγάλη διαφορά, για να ακολουθήσουν τους ίδιους κανόνες με τους υπόλοιπους, για παράδειγμα ως προς τη θέση της γυναίκας ή ως προς τη θέση του παιδιού. Κατά τρόπο περίεργο το να περάσουμε μέσα από τον 18ο αιώνα, μπορεί να μας βοηθήσει να απαντήσουμε σε αυτήν την πρόσκληση, για παράδειγμα δείχνοντας ότι υπάρχουν φυσικά δικαιώματα, όσα πηγάζουν από την φύση. Σε μία χώρα μουσουλμανική ή χριστιανική, μία ομάδα που θέλει να προωθήσει τα δικαιώματα των γυναικών ή των μαύρων, συχνά μπαίνουν στον πειρασμό να διαιρεθούν, να διασπαστούν, για να υποστηρίξει ο καθένας τα αντίστοιχα δικαιώματα που υπερασπίζονται και αυτό να δίνει την εντύπωση ότι δεν υπάρχει τίποτα κοινό. Όμως υπάρχουν κοινά, κοινές αξίες".
Μία προτροπή του Γάλλου καθηγητή προς τους Ευρωπαίους και όχι μόνο ηγέτες του σήμερα, θα ήταν να ανατρέξουν στην εποχή του Διαφωτισμού "να ξεκινήσουμε και πάλι από το ερώτημα του συνόλου της κοινότητας, ξεκινώντας από την ευρωπαϊκή κοινότητα και διευρύνοντας στη συνέχεια, ώστε να βοηθήσουμε όλους αυτούς που θέλουν να αγωνιστούν για τα δικαιώματα, προασπίζοντας τα δικαιώματα".
Βασικά χαρακτηριστικά του Διαφωτισμού, είναι ότι η σκέψη και η αμφισβήτηση είναι αρετές, η ανεξιθρησκεία, η σοφία και η εξυπνάδα είναι αρετές, η δημοκρατία είναι το ιδανικό πολίτευμα και ότι όλοι οι άνθρωποι γεννήθηκαν και παραμένουν ίσοι και ελεύθεροι.
Ακολουθήστε το xronos.gr στο Google News
