Ευρήματα Καραθεοδωρή ταξίδεψαν από την Κωνσταντινούπολη στην Κομοτηνή

Ταξίδεψαν από την Κωνσταντινούπολη στην Κομοτηνή και εδώ και λίγες μέρες κοσμούν τις προθήκες του μοναδικού μουσείου Καραθεοδωρή στην Ελλάδα. Τέσσερα βιβλία που ανήκαν στον Στέφανο Καραθεοδωρή, μέλος της οικογένειας, των φημισμένων Θρακών λόγιων Καραθεοδωρήδων, αποκτήθηκαν μέσω δημοπρασίας και βρίσκεται πλέον στην πόλη μας. 

Ο συμπολίτης μας Βασίλης Κέκκερης απέκτησε τα τέσσερα βιβλία μέσω δημοπρασίας και χωρίς δεύτερη σκέψη τα δώρισε στο μουσείο προκειμένου να εκτεθούν στην αίθουσα Στ. Καραθεοδωρή, που τελεί υπό διαμόρφωση, καθώς όλο και περισσότερα αξιόλογα ευρήματα έρχονται στο φως της δημοσιότητας, αποκαλύπτοντας το έργο της οικογένειας Καραθεοδωρή. Ο Βασίλης Κέκκερης, μετείχε στη δημοπρασία και δεν είναι η πρώτη φορά που κάνει κάτι τέτοιο, σχολίασε ο μαθηματικός Σάκης Λιπορδέζης, παρουσιάζοντας τα τέσσερα βιβλία και λέγοντας χαρακτηριστικά «τι καλύτερο παράδειγμα για εμάς να συμβαίνουν αυτά τα ωραία γεγονότα. Πραγματικά είναι μία πολύ ευτυχής συγκυρία και είμαστε περήφανοι που υπάρχουν τέτοιοι άνθρωποι να τιμούν αυτές τις ευγενικές προσπάθειες». 

Στο πρώτο μέρος του πρώτου βιβλίου ο Δημόκριτος μιλάει για τα Άβδηρα, στο δεύτερο ο αναγνώστης διαβάζει για τον Ιπποκράτη εν Αβδήροις και την ανατομική σε ζώα των Αβδήρων και στο τρίτο αναγνώστης διαβάζει τον Ευριπίδη εν Αβδήροις. Είναι γραμμένο από Γερμανό φιλόσοφο Βίλαντ, είναι βιβλίο του 1827 αλλά η πρώτη του έκδοση ανάγεται πολύ παλαιότερα. Το δεύτερο βιβλίο είναι έκθεση των πεπραγμένων σε σχολεία της Χίου την περίοδο 1891-1893. Σε αυτό περιγράφεται όλο το πρόγραμμα διδασκαλίας των σχολείων της Χίου σε κάθε μάθημα τι θα διδαχθούν αναλυτικά, τα αναγνωστικά, τα κείμενα. 

Ουσιαστικά είναι ένα πληροφοριακό βιβλίο για την εκπαίδευση στο νησί. Το τρίτο βιβλίο αναφέρεται στους Κρητικούς γάμους. Είναι ένα βιβλίο για τις παραδόσεις και τα έθιμα στους γάμους της Κρήτης. Είναι ένα παλιό βιβλίο, που το χάρισε η Σμαράγδα Καραθεοδωρή, κόρη του Στέφανου Καραθεοδωρή, στον ανιψιό της Κώστα Καραθεοδωρή, τον μεγάλο μαθηματικό, με ιδιόγραφη αφιέρωση. Το τέταρτο βιβλίο είναι ένα παλιό βιβλίο βοτανικής καθηγητού πανεπιστημίου των Αθηνών χαρισμένο στον Κωνσταντίνο Καραθεοδωρή, με ιδιόγραφη αφιέρωση επίσης. 

Πάντως η απόκτηση των παραπάνω τεσσάρων βιβλίων έδειξε ότι η ιστορία επαναλαμβάνεται. Σύμφωνα με όσα είπε ο Σάκης Λιπορδέζης «Η βιβλιοθήκη του Καραθεοδωρή σκορπίστηκε. Κατά την επανάσταση τα βιβλία του μεταφέρονται στην Χίο με πλοίο. Στη διαδρομή δύο κιβώτια από τα βιβλία του καίγονται. Παραλαμβάνει ένα μέρος από τα υπόλοιπα βιβλία. Μέσα σε αυτά τα γεγονότα της επαναστάσεως, διωγμούς και τους πολέμου χάνονται τα βιβλία και ψάχνει από αυτούς που τα πήρανε να τα ξανά αγοράσει και όχι μόνο τα δικά του αλλά και του πατριάρχη του Κύριλλου. Το 1824 ο Στέφανος Καραθεοδωρή προσπαθεί να εξαγοράσει ξανά τα βιβλία της βιβλιοθήκης του που είχαν διασκορπιστεί. 

Τα έψαχνε στις αγορές για να τα αγοράσει ξανά. Σήμερα το 2013 γίνονται τα ίδια πράγματα, δηλαδή μαζεύονται τα βιβλία της βιβλιοθήκης του και εξαγοράζονται. Σε αυτή την δημοπρασία πουλιόταν 31 βιβλία της βιβλιοθήκης Στεφάνου Καραθεοδωρή και φυσικά ήταν αδύνατον να τα αγοράσουμε. Μερικά ξεπέρασαν και τις 5.000 ευρώ. Κάτι ανάλογο θα συμβεί και στο μέλλον για τα βιβλία του Κωνσταντίνου Καραθεοδωρή που μπορεί για ένα μόνο, ειδικά αυτό που έγραψε για την πυραμίδα του Χέοπος όταν έκανε έρευνες, να ξεπεράσει τις 100 και 200 χιλιάδες ευρώ». Πάντως ο κ. Λιπορδέζης δεν παρέλειψε να εκφράσει και το παράπονό του λέγοντας πως «δυστυχώς η πολιτεία δεν μερίμνησε να βρει έναν τρόπο να τα έχει στην κατοχή της».  

Να σημειωθεί ότι τα τέσσερα βιβλία θα ψηφιοποιηθούν προκειμένου το περιεχόμενό τους να γίνει κτήμα στο ευρύ κοινό, αφού τα πρωτότυπα θα εκτίθενται στο μουσείο Καραθεοδωρή στην Κομοτηνή.

Δήμητρα Συμεωνίδου