«Εξόρμηση» μικρών αντικαπνιστών

«Υγεία πάνω από όλα», «Ναι στη Ζωή, Όχι στο Κάπνισμα. Δική σου η επιλογή», είναι ορισμένα από τα συνθήματα μαθητών του 2ου δημοτικού σχολείου Κομοτηνής που συμμετείχε σε πιλοτικό πρόγραμμα πρόληψης του καπνίσματος σε δημοτικά σχολεία. Ο «Χ» εντόπισε τους μικρούς αντικαπνιστές έξω από το δημαρχείο Κομοτηνής όπου βρέθηκαν για να κολλήσουν στον πίνακα ανακοινώσεων, τα συνθήματά τους, τα οποία έφτιαξαν με τη βοήθεια του καθηγητή της πληροφορικής. Τα μηνύματα των μαθητών επεξεργάστηκαν στον υπολογιστή, πλαστικοποιήθηκαν και μοιράστηκαν στο δημαρχείο, στο κέντρο πρόληψης «Ορφέας» καθώς και στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση Ροδόπης.

Το πιλοτικό πρόγραμμα  πρόληψης του καπνίσματος εφαρμόστηκε κατά τη σχολική χρονιά 2012 – 2013 σε δημοτικά σχολεία της Ροδόπης. Συγκεκριμένα, συμμετείχαν η Ε΄ τάξη του 1ου, 2ου, 4ου, 8ου, 9ου, 11ου δημοτικού σχολείου Κομοτηνής, η Ε΄ τάξη του δημοτικού σχολείου Αιγείρου και η Δ΄ τάξη του 10ου δημοτικού σχολείου Κομοτηνής. Πρόκειται  για ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα πρόληψης και πρωτότυπο ερευνητικό υλικό, που επεξεργάστηκαν σε συνεργασία οι φορείς: Κέντρα Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Π.Ε. Θεσσαλονίκης («Δίκτυο Άλφα», «Ελπίδα», «Πυξίδα», «Σείριος»), Π.Ε. Ξάνθης «Έκφραση», Π.Ε. Ροδόπης «Ορφέας», ΕΚΤΕΠΝ, Θεαγένειο (4η ΔΥΠΕ), ΟΚΑΝΑ (Υπηρεσία Συντονισμού Κέντρων Πρόληψης Βόρειας Ελλάδας). Το θεωρητικό υπόβαθρο για το σχεδιασμό του εκπαιδευτικού υλικού βασίζεται σε θεωρητικά μοντέλα, που αναδεικνύουν το ρόλο της κοινωνικής επιρροής στην έναρξη του καπνίσματος. 

Το πρόγραμμα ολοκληρώνεται στο πλαίσιο 14 συναντήσεων, διάρκειας 2 διδακτικών ωρών η καθεμιά. Σκοπός του προγράμματος, μέσω βιωματικών δραστηριοτήτων, είναι να προλάβει την καπνιστική συνήθεια πριν ακόμη αναπτυχθεί στα παιδιά της προεφηβικής ηλικίας. Στο σχεδιασμό του προγράμματος έχει προβλεφθεί η αξιολόγησή του με τη διανομή ερωτηματολογίων στους μαθητές πριν και μετά την παρέμβαση. Το πρόγραμμα βρίσκεται σε εξέλιξη ως το τέλος της τρέχουσας σχολικής χρονιάς, δηλαδή μέχρι και την Παρασκευή,  με τη συμμετοχή (συμπεριλαμβανομένης και της ομάδας ελέγχου) 70 σχολείων και 2.233 μαθητών σε Θεσσαλονίκη (Κ.Π. «Δίκτυο Α» 12 σχολεία ? 330 μαθητές, Κ.Π. «Ελπίδα» 7 σχολεία ? 378 μαθητές, Κ.Π. «Πυξίδα» 15 σχολεία ? 478 μαθητές, Κ.Π. «Σείριος» 10 σχολεία ? 325 μαθητές), Ξάνθη (Κ.Π. «Έκφραση» 13 σχολεία ? 345 μαθητές) και Ροδόπη (Κ.Π. «Ορφέας» 13 σχολεία ? 377 μαθητές).

Περίπου τέσσερις μήνες ήταν η διάρκεια του προγράμματος, όπως έκανε γνωστό ο Νίκος Αντωνιάδης δάσκαλος του 2ου δημοτικού. Ο ίδιος μαζί με τους συναδέλφους του Πολύμνια Μαναβοπούλου και Στέφανο Πασάδη συνόδευσαν τους μαθητές στη μικρή περιοδεία τους, κατά την οποία διέδωσαν το μήνυμα κατά της κακής συνήθειας του καπνίσματος. «Ήταν πολύ καλό το πρόγραμμα, τα παιδιά είναι ευχαριστημένα. Τελειώνοντας το πρόγραμμα ο δάσκαλος της πληροφορικής Στέφανος Πασάδης είχε την ιδέα να δημιουργήσει την ώρα του μαθήματος του κάποιες αφίσες κατά του καπνίσματος μαζί με τα παιδιά. Έτσι πήγαμε στο κέντρο «Ορφέας», στο δήμο Κομοτηνής καθώς και στα γραφεία της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, να αφισοκολλήσουμε τα μηνύματα μας και να βάλουμε και εμείς ένα λιθαράκι στον αγώνα κατά των εξαρτήσεων  και ειδικά κατά του καπνίσματος. Λέμε «ναι» στη ζωή και «όχι» στις εξαρτήσεις γιατί δεν είναι μόνο το κάπνισμα. 

Ακόμα και στα παιδιά αυτή τη στιγμή μπορεί να είναι εξάρτηση ο υπολογιστής τους, μπορεί να είναι εξάρτηση κάποιος φίλος στον οποίο δεν μπορούν να αρνηθούν ό,τι και να τους ζητήσει, γιατί υπάρχουν εξαρτήσεις πολλών ειδών. Εμείς μέσα από αυτή την προσπάθεια προσπαθούμε να μάθουμε στα παιδιά να λένε όχι όπου χρειαστεί. Το πρόγραμμα ήταν τέτοιο ώστε να τους δώσουμε δύναμη και αυτοπεποίθηση να πιστεύουν στον εαυτό τους και να μείνουν έξω από ουσίες και από πράγματα που τους επηρεάζουν αρνητικά».  

Οι πρώτες εκτιμήσεις από τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι εφάρμοσαν το πρόγραμμα, μετά από σχετική εκπαίδευση και εποπτεία από τα κέντρα πρόληψης, είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικές. Συγκεκριμένα, διαπιστώνουν ότι το πρόγραμμα ανταποκρίνεται στους αρχικούς στόχους του και ιδιαίτερα στη βιωματική ευαισθητοποίηση των μαθητών για τις αρνητικές συνέπειες του καπνίσματος και της παθολογικής εξάρτησης, στην ενίσχυση της αυτοεκτίμησης, στην αντίσταση στις αρνητικές επιρροές, στην έκφραση των συναισθημάτων, στην ενίσχυση του ομαδικού πνεύματος στην τάξη καθώς και στην ενίσχυση της παιδαγωγικής σχέσης δασκάλου-μαθητών.

Την επόμενη σχολική χρονιά προγραμματίζεται να εφαρμοστεί η πλήρης εκδοχή του προγράμματος, το οποίο έχει ολιστικό χαρακτήρα και στοχεύει παράλληλα στην ευαισθητοποίηση του συλλόγου των εκπαιδευτικών και στην ενεργό εμπλοκή των γονέων. Οι εκπαιδευτικοί που συμμετείχαν στο Ν. Ροδόπης ήταν οι εξής :

Νίκος Αντωνιάδης, Δήμητρα Αρμέντζου, Ζαχαρούλα Θεοδωροπούλου, Χρυσόστομος Καμπάνταης,  Μαρία Κουκουτσέλου, Μαρία Λουκά, Πολύμνια Μαναβοπούλου, Αλέξανδρος Μιχαήλ, Ειρήνη Παρασίδου και  Κωνσταντία Σκορδά.

Όλγα Τσιούλφα