Ενοχοποιούνται έμποροι που μετακινήθηκαν κατά την γιορτή «Κουρμπάν Μπαϊράμ» για την εξάπλωση της ευλογιάς

Τους εμπόρους που μετακινήθηκαν σε εκτροφές προς αναζήτηση ζώων κατά την γιορτή «Κουρμπάν Μπαϊράμ» των μουσουλμάνων συμπολιτών μας, ενοχοποιούν οι κτηνιατρικές υπηρεσίες για την εξάπλωση της ασθένειας και στους νομούς Ροδόπης και Ξάνθης, σύμφωνα με τις  μέχρι τώρα ενδείξεις. Αυτό αναφέρει σε ανακοίνωση της, η Γενική Διεύθυνση Περιφερειακής Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής της ΑΜΘ, κάνοντας έναν απολογισμό για την υπόθεση της ευλογιάς. 

Στις  14 Αυγούστου επιβεβαιώθηκε το  πρώτο κρούσμα,  στο Πύθιο του Βόρειου Έβρου. Τα μέτρα που ελήφθησαν ήταν η θανάτωση των ζώων όπου εντοπίστηκε η νόσος. Η δημιουργία ζωνών προστασίας τριών χιλιομέτρων και  ζωνών επιτήρησης 10 χιλιομέτρων. Επίσης οι υπηρεσίες προχώρησαν σε κλινική επιτήρηση των εκτροφών που βρίσκονταν μέσα στις ζώνες και οποιαδήποτε άλλη περίπτωση κρίθηκε σκόπιμο. Απαγορεύτηκε  η μετακίνηση ζώντων ζώων, ζωοτροφών, χορτονομών και γενικά κάθε μετακίνηση ατόμων και υλικών που θα μπορούσε να μεταφέρει τον ιό της ευλογιάς. Επιβλήθηκε ο εγκλεισμός μέσα στις σταβλικές εγκαταστάσεις,   όλων των κοπαδιών αιγοπροβάτων που βρίσκονταν μέσα στις ζώνες. Απαγορεύτηκε η σφαγή αιγοπροβάτων στα σφαγεία των προσβεβλημένων περιφερειακών ενοτήτων. Απαγορεύτηκε η συλλογή του γάλακτος μέσα στην ζώνη προστασίας και δόθηκαν οδηγίες στις γαλακτοβιομηχανίες για τα μέτρα βιοασφάλειας για μετάβαση εκτός των ζωνών.  Έγινε επιδημιολογική έρευνα για τον προσδιορισμό προέλευσης της νόσου και την πιθανή διασπορά της. Απαγορεύτηκε η αγοραπωλησία ζώων και επίσκεψης εμπόρων στις εκμεταλλεύσεις  και γενικά κάθε προσώπου που δεν σχετίζεται άμεσα με την εκμετάλλευση 

Παρά τα μέτρα που λήφθηκαν η νόσος δεν έμεινε στο Πύθιο αλλά εξαπλώθηκε στο Β. Έβρο, και στη συνέχεια στα νότια του νομού, για να καταλήξει πολύ σύντομα στην υπόλοιπη Θράκη. Σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά,  αριθμός κρουσμάτων στο Βόρειο Έβρο έχει φθάσει τα 25, στο Νότιο Έβρο πέραν των αρχικών τριών κρουσμάτων , επιβεβαιώθηκε ένα ακόμα κρούσμα στο Δέλτα του ποταμού  Έβρου  και τέθηκε υπόνοια για ένα νέο  στο χωριό Λευκίμη. Επιβεβαιώθηκε στις 25 Οκτωβρίου η εμφάνιση της νόσου και στην Π.Ε Ξάνθης με μαζική εμφάνιση(ουσιαστικά σε μια εβδομάδα) οκτώ  κρουσμάτων σε 6 οικισμούς σε όλο το νότιο τμήμα του Νομού.  Λίγες ημέρες αργότερα, στις 5 Νοεμβρίου επιβεβαιώθηκε κρούσμα και στο νομό Ροδόπης στο χωριό Γλυφάδα. 

Το πώς μετακινήθηκε η ασθένεια αναρωτιούνται οι αρμόδιες υπηρεσίες και καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι δεν τηρήθηκαν τα μέτρα που ζητήθηκαν από τους κτηνοτρόφους. Όπως εκτιμάται από τις υπηρεσίες, η είσοδος της νόσου στη χώρα έγινε αρχικά από την Τουρκία, μέσω της παράνομης μετακίνησης ζώων ή ανθρώπων ή ακόμα και με τις μετακινήσεις της άγριας πανίδας(μηχανική μεταφορά). Η μετάδοση στον Νότιο Έβρο έγινε κατά πάσα πιθανότητα με μετακίνηση ατόμων. Στην Ξάνθη και Ροδόπη, οι μέχρι τώρα ενδείξεις ενοχοποιούν εμπόρους ζώων που μετακινήθηκαν σε εκτροφές προς αναζήτηση ζώων για «κουρμπάνι» κατά την γιορτή «Κουρμπάν Μπαϊράμ» των μουσουλμάνων συμπολιτών μας. 

Η μεγάλη συνέπεια της επιδημίας ευλογιάς είναι η απώλεια του ζωικού κεφαλαίου. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, μέχρι  και σήμερα  έχουν θανατωθεί τα εξής αιγοπρόβατα: Βόρειος Έβρος: 4.170, Νότιος Έβρος: 296, Ξάνθη: 2.565, Ροδόπη: 378

Όσον αφορά στο εκτιμώμενο κόστος, το συνολικό κόστος για αποζημίωση θανατωθέντων ζώων(μέχρι σήμερα) εκτιμάται ότι φθάνει  τα 600.000€ περίπου. Στο ποσό δεν συμπεριλαμβάνονται οι δευτερογενείς ζημιές που προκύπτουν από περιοριστικά μέτρα, στο εμπόριο,  στις μετακινήσεις ζώων, προϊόντων και ζωοτροφών και οι οποίες είναι πολλαπλάσιες. Δεν συμπεριλαμβάνονται επίσης τα ποσά που χορηγήθηκαν ή θα χορηγηθούν στους κτηνοτρόφους για τον εγκλεισμό των αιγοπροβάτων ούτε η δαπάνη που θα καταβληθεί σε ιδιώτες για τις διαδικασίες θανάτωσης και ταφής. 

Όσον αφορά στις δραστηριότητες που ανέλαβαν οι υπηρεσίες, τα τμήματα κτηνιατρικής των υπολοίπων Π.Ε, συνεχίζουν να υλοποιούν δράσεις διερεύνησης του ενδεχόμενου μετακίνησης ζώντων ζώων των ευαίσθητων ειδών   από τις προσβεβλημένες περιοχές σε εκμεταλλεύσεις της περιοχής τους. Επιτηρούν κλινικά τις αιγοπροβατοτροφικές εκμεταλλεύσεις και λαμβάνουν δείγματα  αίματος ή παθολογικού υλικού κατά περίπτωση. Παράλληλα ενημερώνουν και ελέγχουν κτηνοτρόφους και επαγγελματίες για την πιστή εφαρμογή των περιοριστικών μέτρων.   

Οι διαπιστώσεις των υπηρεσιών είναι ότι η νόσος στον Βόρειο Έβρο φαίνεται να εντοπίζεται κυρίως στις ήδη ορισθείσες ζώνες προστασίας ή επιτήρησης. Παρουσιάζεται ευνοϊκή εξέλιξη στις  περιοχές του Καναδά, Ορεστιάδας και Δικαίων.  Με το  κρούσμα του Ελληνοχωρίου διαγράφεται ένας μικρός κίνδυνος  να «ξεφύγει» από την αρχική περιοχή εμφάνισης .Στην Ξάνθη οι οικισμοί στους οποίους επιβεβαιώθηκαν οι εστίες ευλογιάς, περιλαμβάνουν δυστυχώς πολύ μεγάλο  αριθμό εκμεταλλεύσεων με ακόμη μεγαλύτερο αριθμό ζώων, σε πολύ κοντινές αποστάσεις η μία από την άλλη και αναπόφευκτα χρησιμοποιούν κοινούς βοσκοτόπους, οδούς διάβασης και σε πολλές περιπτώσεις και κοινά σημεία ποτίσματος. Στη Ροδόπη επί του παρόντος η νόσος εντοπίζεται σε μία σχετικά απομονωμένη περιοχή. 

Οι πιθανότητες  επέκτασης της νόσου και σε άλλες Περιφερειακές ενότητες , είναι πλέον πολύ μεγαλύτερες καθώς από τα κρούσματα της Ξάνθης έχουν περιληφθεί στις  ζώνες επιτήρησης και οικισμοί της Π.Ε Καβάλας . Παρουσιάστηκε σημαντική πρόοδος στην επίλυση βασικών ζητημάτων από τις περιφερειακές αρχές όπως η παραχώρηση οχημάτων για την μετακίνηση του προσωπικού των κτηνιατρικών υπηρεσιών, προσωπικού από άλλες υπηρεσίες  και γενικά την παροχή κάθε είδους βοήθειας. Η αντιμετώπιση επιζωοτιών  σε τέτοια κλίμακα   δεν είναι μόνο υπόθεση της κτηνιατρικής, αλλά υπόθεση όλων μας. Απαιτείται κινητοποίηση των κτηνιατρικών υπηρεσιών και γενικά όλου του κρατικού μηχανισμού. Επαγρύπνηση και συνεργασία των κτηνοτρόφων για την τήρηση όλων των μέτρων και έγκαιρη ειδοποίηση των αρμόδιων κτηνιατρικών αρχών. Συνδρομή από την αστυνομία, την πυροσβεστική, τους επαγγελματίες του χώρου. Άμεση κινητοποίηση των δήμων  και κάθε εμπλεκόμενης υπηρεσίας. 

Πάντως, η κατάσταση εξελίσσεται εδώ και τρείς μήνες και παρουσιάζεται  κόπωση του προσωπικού (δουλεύουν πέρα από κάθε έννοια δημοσιοϋπαλληλικού ωραρίου ακόμα και αργίες και η συνήθης ώρας διακοπής των δραστηριοτήτων είναι 6-7μμ). Αδυναμία μετακίνησης  του προσωπικού   λόγω των περιορισμών που υπάρχουν στις εκτός έδρας μετακινήσεις (60 ετησίως) άλλα και  στα υπηρεσιακά οχήματα σε χιλιόμετρα και καύσιμα. Δυσφορία των ίδιων των κτηνοτρόφων λόγω της μακράς διάρκειας εφαρμογής των μέτρων, των πολύ μεγάλων εξόδων στην διατήρηση και την  συνεχή διατροφή των κοπαδιών εντός των σταβλικών εγκαταστάσεων  κτηνιατρικές υπηρεσίες εξαιρετικά αποδυναμωμένες, λόγω της δραματικής μείωσης του προσωπικού αλλά και των διαθέσιμων υλικών  και μέσων, με αποτέλεσμα  το έργο της εκρίζωσης της νόσου να καθίσταται εξαιρετικά δύσκολο.

Όσον αφορά ειδικότερα στη Ροδόπη, «δυστυχώς τα κρούσματα που εντοπίστηκαν είναι πολλών ημερών και αυτό είναι ευθύνη των συγκεκριμένων κτηνοτρόφων που δεν ενημέρωσαν έγκαιρα», είπε ο αντιπεριφερειάρχης Ροδόπης Παύλος Δαμιανίδης. Το γεγονός αυτό μπορεί να σημαίνει ότι ήδη έχει εξαπλωθεί η ασθένεια. «Είναι ένα πρόβλημα το οποίο μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με μία απολύτως υπεύθυνη στάση από την πλευρά των κτηνοτρόφων. 

Ακόμη και ένας άνθρωπος μπορεί να μεταδώσει τον  ιό δηλαδή να τον πάρει από ένα ζώο και να τον μεταδώσει σε ένα άλλο οπότε θέλει πολύ μεγάλη υπευθυνότητα σχετικά με το ποιοι έρχονται σε επαφή με τα ζώα ,που πηγαίνουν αυτοί οι άνθρωποι μετά αν έρχονται σε επαφή με άλλα ζώα κτλ. Δυστυχώς δεν μπορεί να ληφθεί κάποιο δραστικό μέτρο από την πλευρά μας  πέραν των τυπικών μέτρων προστασίας της δημόσιας υγείας  και της εξάπλωσης της νόσου. Κυρίως είναι μεγάλη η ευθύνη και η υπευθυνότητα των ίδιων των κτηνοτρόφων», ανέφερε.  

Η ευλογιά προσβάλει πρόβατα και αίγες και δεν υπάρχει κανένας άλλος κίνδυνος για τα υπόλοιπα ζώα και ιδιαίτερα τον άνθρωπο, ξεκαθάρισε ο προϊστάμενος της κτηνιατρικής υπηρεσίας στην περιφέρεια ΑΜΘ Αχιλλέας Σαχμπατζίδης. «Ο άνθρωπος μπορεί μόνο μηχανικά να μεταφέρει την νόσο. Είτε πάνω στα ρούχα, είτε στα μαλλιά, είτε στο αυτοκίνητο. Το ίδιο ισχύει και για τα υπόλοιπα ζώα», ανέφερε. Πάντως ο ίδιος εκτίμησε ότι η ευλογιά θα ταλαιπωρήσει τουλάχιστον έως το τέλος της χρονιάς την περιοχή μας. «Μακάρι να βγω ψεύτης», είπε αλλά με τα σημερινά δεδομένα αυτό προβλέπεται.  Όσον αφορά στα θανατωμένα ζώα, μετά τη διαδικασία γίνεται η υγειονομική ταφή τους. «Ανοίγεται ένας τάφρος, τοποθετείται ένα στρώμα νάιλον, ένα στρώμα ασβέστη, ρίχνονται τα θανατωμένα ζώα. Ακολουθεί νέο στρώμα  ασβέστη, στρώμα από πτώματα κόκ. Στη συνέχεια κλείνουμε την τάφρο και απολυμαίνουμε το χώρο και τις εκμεταλλεύσεις». 

Έχοντας υπόψη όλα τα παραπάνω η διεύθυνση κτηνιατρικής της ΠΑΜΘ, σε συνεργασία με όλα τα τμήματα κτηνιατρικής,  διατύπωσε και απέστειλε νέες προτάσεις με συμπληρωματικά μέτρα, με την αμέριστη στήριξη και του περιφερειάρχη, στον υπουργό του υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων : 

Ενίσχυση των κτηνοτρόφων  που θα κρατήσουν τα κοπάδια τους στις σταβλικές εγκαταστάσεις , σε οποιαδήποτε περιοχή επιβληθούν παρόμοια περιοριστικά μέτρα, με αύξηση του καταβαλλόμενου τιμήματος σε 0,70 λεπτά ανά ζώο ανά ημέρα περιορισμού, καθώς θα αρχίσουν άμεσα όλοι οι τοκετοί και τα ζώα δεν θα βρίσκονται πλέον σε ξηρά περίοδο αλλά σε πλήρη παραγωγική διαδικασία.  

Ενίσχυση των κτηνιατρικών υπηρεσιών με εποχικό προσωπικό ακόμα και στρατιωτικούς κτηνιάτρους κατά την εμπειρία της γρίπης των πτηνών το 2005. Κατάργηση του ορίου  των  χιλιομέτρων και καυσίμων για τα υπηρεσιακά οχήματα που χρησιμοποιούνται για την εξάλειψη της νόσου. Άμεση έγκριση για κατ’ εξαίρεση υπερωριακή απασχόληση των υπαλλήλων που εμπλέκονται στην καταπολέμηση της νόσου.

Άμεση έγκριση για υπέρβαση του ορίου των 60 ημερών των εκτός έδρας μετακίνησης του προσωπικού των κτηνιατρικών υπηρεσιών της ΠΑΜΘ. Ολική ή περιορισμένη(κυνήγι χωρίς σκυλιά) απαγόρευση του κυνηγιού  στην περιοχή Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. Συμβολή της αστυνομίας στην εφαρμογή των περιοριστικών μέτρων που λαμβάνονται(π.χ επιτήρηση των κοπαδιών που πρέπει να παραμείνουν στις σταβλικές εγκαταστάσεις). Συνδρομή της αστυνομίας, της πυροσβεστικής και των διευθύνσεων τεχνικών υπηρεσιών για την λειτουργία των τάφρων απολύμανσης των διερχόμενων οχημάτων καθώς και στη δημιουργία νέων σημείων απολύμανσης.Συνδρομή των δήμων με το προσωπικό τους για την επιτήρηση των περιοριστικών μέτρων και την λειτουργία των απολυμαντικών σημείων. Να υπάρξει πρόβλεψη και συνεργασία με τον ΟΠΕΚΕΠΕ, για να μην υπάρξουν απώλειες δικαιωμάτων στους κτηνοτρόφους των οποίων τα ζώα θανατώθηκαν και δεν υπήρξε δική τους υπαιτιότητα.  

Να υπάρξει πρόβλεψη για συμπληρωματική ενίσχυση των κτηνοτρόφων που θα αντικαταστήσουν τα κοπάδια τους (ανασύσταση της εκτροφής) κυρίως με ζώα ελληνικών φυλών για ενίσχυση  της παραγωγής και εμπορίας της φέτας.

Όλγα Τσιούλφα