Από τη δεκαετία του ?50 ζητούσαν κάθετο άξονα

Την εκπλήρωση ενός ονείρου δεκαετιών για εκπροσώπους παραγωγικών φορέων σηματοδότησε η διάνοιξη του ελληνοβουλγαρικού κάθετου άξονα Κομοτηνή – Νυμφαία ? Μακάζα, αφού η ιστορία του ανάγεται στη δεκαετία του ’50. Τα τεκμήρια που φέρνει στο φως της δημοσιότητας ο «Χ» μας μεταφέρουν στην Ελλάδα και τη Ροδόπη του 1950, όταν ο αείμνηστος τότε πρόεδρος του Εμποροβιομηχανικού Επιμελητηρίου Ροδόπης Γιώργος Μανούδης αρθρογραφούσε σε πανελλήνιες ημερήσιες οικονομικές εφημερίδες και απέστειλλε επιστολές στα αρμόδια υπουργεία αναφερόμενος στο πρόβλημα της επαναλειτουργίας του τελωνείου της Νυμφαίας. 

Οι εμπορικές σχέσεις των δύο χωρών τείνουν την εποχή εκείνη να αναπτυχθούν σε τομείς όπως το ξύλο, τα οικοδομικά υλικά ακόμα και το θαλάσσιο αλάτι και οι άνθρωποι του επιχειρείν αναζητούν δίοδο μέσω της οροσειράς της Ροδόπης και ιδιαίτερα μέσω Νυμφαίας αφού η πρόσβαση που παρέχει το συγκεκριμένο σημείο μειώνει σημαντικά τις αποστάσεις μεταξύ Ελλάδας ? Βουλγαρίας. 

Όταν ακόμα το ελληνικό κράτος καλούνταν «Βασίλειο της Ελλάδας» και συγκεκριμένα τον Σεπτέμβριο του 1966 είναι το πρώτο τεκμήριο, μία επιστολή που υπογράφει στην καθαρεύουσα ο τότε πρόεδρος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Ροδόπης Γιώργος Μανούδης και στην οποία σημειώνονται τα εξής: «Το πρόβλημα της επαναλειτουργίας του τελωνείου της Νυμφαίας, επί των ελληνοβουλγαρικών συνόρων, απασχολεί ζωηρότατα τους κατοίκους της Θράκης, διότι αποτελεί, πρόβλημα οικονομικής ανάπτυξης των κατοίκων της, πρώτου μεγέθους. Είναι στενά συνδεδεμένη η εξέλιξη της οικονομίας μας με την οικονομία της προς βορρά γειτονική χώρα και οι επιπτώσεις θα είναι και γενικότερης σημασίας επί της εν γένει εθνικής οικονομίας, αλλά και της ιδιαιτέρας οικονομίας της Θράκης τεράστια.

Ήδη η βουλγαρική αγορά δι? επισήμου οργανισμού της μας ζήτησε θαλάσσιο άλας σε ποσότητα 60.000 τόνων που μετατρέπεται σε απασχόληση 2.500 εργατών, οι οποίοι σήμερα μεταναστεύουν στην Γερμανία και ερημώνουν την Θράκη από εργατικά χέρια εκτός του ότι δημιουργείται και πρόβλημα συνθέσεως του πληθυσμού, ο οποίος υπέστη ήδη τρομακτικές παραλλαγές (έφυγαν ήδη 9.000 εργάτες στην Γερμανία) και ως και άλλοτε κατά την παραμονή σας στο υπουργείο των Εξωτερικών σας απασχολήσαμε, το θέμα κατέσθη έκτοτε λίαν κρίσιμο. Εισάγει σήμερα η ανοικοδομούμενη Θράκη, τεράστιες ποσότητες ξυλείας και υλικά οικοδομών (σίδερα, μπετόν κλπ), πληρώνοντας 20% επί πλέον του πραγματικού του κόστους, διότι βρίσκεται υποχρεωμένη να ακολουθήσει οδό αναμετακομίσεως από τους τόπους παραγωγής των εντός της Βουλγαρίας μέχρι τη Θράκης η οποία απέχει σήμερα 450 χιλιόμετρα, αντί των 138 όσα είναι δια μέσου της Νυμφαίας.

Αλλά την επίλυση του θέματος τούτου και υμείς κατέχετε και μας υποσχεθήκατε κατά τη ημέρα της αναχωρήσεως στην Σόφια, προς υπογραφή της ελληνοβουλγαρικής εμπορικής συμφωνίας στο υπουργείο Εξωτερικών συστήσαντες τον υπογράφοντα να σας αναμένει κατά την επιστροφή σας εκ Σόφιας. Ήδη επικαλούμεθα τα φιλοθρακικά σας αισθήματα που προσωπικώς έχουμε διαπιστώσεις από πολλών ήδη ετών και σας παρακαλούμε θερμά όπως δώσετε τη λύση που δικαιούμεθα και που δικαιολογημένα ο θρακικός λαός δικαιούται να αναμένει από υμάς. Σύμφωνος επί του προκειμένου είναι ο πρόεδρος της Βουλής Δημήτριος Παπασπύρου ο οποίος επεσκέφθη επί τόπου τη Νυμφαία και οι υπουργοί Συντονισμού Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, Δημοσίων Έργων Κ. Μαρής και Βιομηχανίας Ι. Γκλαβάνης». Κομοτηνή, 12 Σεπτεμβρίου 1966, ο πρόεδρος Γεώργιος Μανούδης.

Με τον τίτλο «Αι ελληνοβουλγαρικαί εμπορικαί διαπραγματεύσεις» πολύ νωρίτερα από το 1966 και συγκεκριμένα το 1953 ο Γεώργιος Μανούδης αρθρογραφεί σχολιάζοντας την επικαιρότητα που ήθελε τότε αντιπροσωπεία του Εμπορικού Επιμελητηρίου της Σόφιας να έρχεται σε επαφή με το Εμπορικό Επιμελητήριο της Αθήνας. Οι επαφές αυτές δίνουν το έναυσμα στον αρθρογράφο να μιλήσει για τα οφέλη δημιουργίας τελωνείου στη Νυμφαίας, αφού όπως υποστηρίζει «καμία άλλη αρτηρία δε μπορεί να δώσει τόσο χαμηλό κόστος μεταφοράς στα ελληνικά εξαγώγιμα προϊόντα προς τη Βουλγαρία, όπως επίσης και στα εισαγόμενα από τη Βουλγαρία προς την Ελλάδα προιόντα». Σε άλλο σημείο του άρθρου τονίζει ότι «θα αξιοποιηθεί και η παραγωγή των ιχθυοτροφείων Βιστωνίδας, μέσω της εξαγωγής σαζανιών, μίας ποικιλίας ψαριών, προσφιλών στη βουλγαρική αγορά και όχι τόσο επιθυμητών στην Ελλάδα. 

Οι ζωέμποροι επίσης, που προπολεμικώς ήταν οι καλοί τακτικοί πελάτες της βουλγαρικής ζωοπαραγωγής θα αναπτύξουν αξιόλογες εργασίες και θα απασχολήσουν πλήθη εργατών». «Ουδεμία περιοχή της Ελλάδας δε βρίσκεται σε τόσο προνομιούχα θέση, όπως ο Νομός Ροδόπης», κατέληγε το άρθρο του 1953 αποκαλύπτοντας ανθρώπους χωρίς προκαταλήψεις και με ανοιχτούς ορίζοντες.  

Με κάθε ευκαιρία και από κάθε θέση ο Γεώργιος Μανούδης επανέφερε το θέμα της λειτουργίας τελωνείου στη Νυμφαία. Και ο «Χ» τον Ιούλιο του 1976 είχε δημοσιεύσει υπόμνημά του ως προέδρου του Θρακικού Πνευματικού Κέντρου προς τον πρόεδρο της Κυβέρνησης Κ. Καραμανλή.

Έστω και έξι δεκαετίες μετά ο δρόμος, στον οποίον κάποιοι είδαν προοπτικές, άνοιξε. Φυσικά σε άλλη εποχή με διαφορετικά τα δεδομένα και με έκδηλη την δυσπιστία των παραγωγικών φορέων για τα οφέλη ή τη ζημία που θα προκαλέσει αυτός. 

Δήμητρα Συμεωνιδου