Από το 1844 διαιωνίζεται το πελατειακό κράτος στην Ελλάδα

Σε μείζον πρόβλημα της συνολικής λειτουργίας του ελληνικού κράτους ανάγεται η έλλειψη εμπιστοσύνης προς τον διοικητικό μηχανισμό και τον επαγγελματισμό των δημοσίων υπαλλήλων, ιδιαίτερα μάλιστα όταν οι πελατειακές πρακτικές φαίνεται ότι δεν έχουν εγκαταλειφθεί, αντίθετα διαιωνίζονται από το 1844. Στα συμπεράσματα αυτά, μεταξύ άλλων, κατέληξαν ορισμένες από τις εισηγήσεις και συζητήσεις, που διεξάγονται στο πλαίσιο του συνεδρίου «Αναδιοργάνωση της διοίκησης και του κράτους στη μετά το "μνημόνιο" εποχή», που ξεκίνησε την Πέμπτη και ολοκληρώνεται σήμερα στην Κομοτηνή. 

Το Ελληνικό Ινστιτούτο Διοικητικών Επιστημόνων βρίσκεται πίσω από τη διοργάνωση του συνεδρίου, σε συνεργασία με τον τομέα Δημοσίου Δικαίου και Πολιτικής Επιστήμης της Νομικής Σχολής, ενώ συμπράττει και ο Δήμος Κομοτηνής και η Περιφέρειας Αν. Μακεδονίας και Θράκης. Πριν από δύο χρόνια ο πρύτανης του ΔΠΘ Κώστας Ρέμελης στη λήξη του 4ου συνεδρίου που έγινε στη Θεσσαλονίκη ανακοίνωσε ότι το 5ο θα διεξαχθεί στην Κομοτηνή και έτσι ο τομέας δημοσίου δικαίου και πολιτικής επιστήμης της νομικής σχολής ανέλαβε να συνδιοργανώσει το συνέδριο. 

Επίκαιρες θεματικές ενότητες, όπως, «Μονιμότητα ή ευέλικτες μορφές απασχόλησης στη δημόσια διοίκηση; Λίγο πριν τη συνταγματική αναθεώρηση», «Έλεγχος της διοίκησης: κριτική αποτίμηση», «Μνημόνιο, διακυβέρνηση και διοικητική μεταρρύθμιση», «Αναδιοργάνωση δομών ως μνημονιακή υποχρέωση», «Νέα μεθοδολογία διοίκησης και διοικητική μεταρρύθμιση», «Οικονομική ανάπτυξη: επενδύσεις, επιχειρηματικότητα και δημόσιος τομέα», «Οικονομική κρίση και συνέπειες στα πεδία πολιτικής», «Πολιτική προσωπικού και εκσυγχρονισμός της διοίκησης», «Παιδεία και πολιτισμός: σχεδιασμός και εφαρμογή πολιτικών», «Τοπική αυτοδιοίκηση, επιχειρηματικότητα και ανθρώπινο δυναμικό στη μετα – μνημόνιο εποχή», «Κανονιστική μεταρρύθμιση, δημοκρατική διακυβέρνηση και ηλεκτρονική δημοκρατία», αναπτύχθηκαν από 70 επιστήμονες του κλάδου από πανεπιστήμια και όχι μόνο όλης της χώρας, ο επίτιμος αντιπρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας, η πάρεδρος του συμβουλίου της επικρατείας, ο γενικός επιθεωρητής δημόσιας διοίκησης, διοικητικοί επιστήμονες, συνταγματολόγοι. 

Η μεταρρυθμιστική άπνοια της Γ ́ Ελληνικής Δημοκρατίας, ήταν το θέμα που ανέπτυξε στο συνέδριο ο Αντώνης Μακρυδημήτρης, καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών, ο οποίος διαπιστώνει ότι μικρομεταρρυθμίσεις δε θεραπεύουν τα μεγάλα προβλήματα. Τα μεγάλα προβλήματα είναι «το πελατειακό κράτος και η έλλειψη ικανότητας και επαγγελματισμού στη διοίκηση. Έχεις κακής ποιότητας διοίκηση, όχι βέβαια σε όλες τις υπηρεσίες, αλλά σε πολλές υπηρεσίες, και έτσι έχεις μία διαρκή ζήτηση για μεταρρυθμίσεις η οποία οδηγεί σε πληθωρικούς νόμους οι οποίοι δεν αλλάζουν τα πράγματα.

Έχουμε μπλέξει σε έναν φαύλο κύκλο και έχουμε μία μεταρρυθμιστική υπερδοσολογία, που τις περισσότερες φορές αυτό δεν κάνει καλά τον ασθενή». Το ζήτημα, σύμφωνα με τον κ. Μακρυδημήτρη, είναι ότι «δεν καταφέραμε να έχουμε στην Ελλάδα ένα συνδυασμό δημοκρατίας και ποιοτικής σύγχρονης διοίκησης διότι η δημοκρατία μας λειτούργησε με γνώμονα την εξυπηρέτηση των φίλων. Έχουμε κάνει αλλαγές προς την κατεύθυνση της μείωσης του πελατειακού κράτους, δεν το έχουμε εξαφανίσει όμως. Είναι μία παθολογία της δημοκρατίας που ενώ έχει κάνει αλλαγές, οι αλλαγές αυτές τείνουν να είναι δευτερεύουσας σημασίας». 

Η έλλειψη εμπιστοσύνης προς τον διοικητικό μηχανισμό και τον επαγγελματισμό των δημοσίων υπαλλήλων, είναι επίσης σοβαρά ζητήματα, σύμφωνα με τον Θεόδωρο Τσέκο, επίκουρο καθηγητή ΑΤΕΙ Πελοποννήσου, που μίλησε κατά τη διάρκεια του συνεδρίου για τις «Στρατηγικές των «διοικητικών παρακάμψεων» ως μη ? μεταρρυθμίσεις». Όπως ανέφερε ο καθηγητής, «εδώ και μία 20ετία τουλάχιστον οι λογικές των μεταρρυθμίσεων εστιάζονται στο ότι η δημόσια διοίκηση είναι άχρηστη και πρέπει να παρακαμφθεί. Η παράκαμψη γίνεται με τρόπους αμφιλεγόμενους, με έντονα πολιτικοποιημένες διαδικασίες άρα κατ’ ουσία καταλήγουμε σε ένα επίπεδο χειρότερο από πριν.

 Για να μπορέσει κανείς να σπάσει αυτόν τον φαύλο κύκλο θα πρέπει η οπτική να αντιστραφεί να αναπτυχθεί και σε πολιτικό επίπεδο και στο επίπεδο της κοινωνίας μία εμπιστοσύνη στον επαγγελματισμό των δημοσίων υπαλλήλων». Πιο αναλυτικά υπάρχει ανάγκη να περιοριστεί ο αριθμός μετακλητών υπαλλήλων, γενικών και ειδικών γραμματέων, νομικών προσώπων, πρόεδρων, διοικητικών συμβουλίων κτλ  και να ενισχυθεί σημαντικά  η επιχειρησιακή ικανότητα του κυρίως κορμού της δημόσιας διοίκησης δηλαδή των γενικών διευθυντών, των διευθυντών και των τμηματαρχών. Γι? αυτό είναι σημαντικό να βρει εφαρμογή ένα αντικειμενικό σύστημα αξιολόγησης που να βασίζεται σε μετρήσεις απόδοσης και που θα επιτρέψει ακριβώς τους αποτελεσματικότερους να εξελίσσονται και να καταλαμβάνουν θέσεις ευθύνης. 

Η κατάρρευση στη δημόσια διοίκηση είναι ένα ερώτημα, αν μπορεί να συμβεί ή όχι, μία κατάρρευση που δε χρειάζεται να είναι απαραίτητα εκκωφαντική, αλλά σημαίνει χαμηλή ποιότητα, υποβάθμιση υπηρεσιών, μία απογοήτευση του κόσμου. Ένα παράδειγμα αποτελεί το πανεπιστήμιο Αθηνών όπου δε γίνονται μαθήματα τους τελευταίους μήνες. Το συνέδριο χαιρέτισε εκ μέρους του Δήμου Κομοτηνής, ο δημοτικός σύμβουλος, αντιπρόεδρος ΔΕΥΑΚ Νότης Χαραλαμπίδης. 

Δήμητρα Συμεωνίδου