Απειλείται η τελευταία «γλυκιά» λίμνη της Β. Ελλάδας

Στη διατήρηση, συνετή χρήση και ορθή διαχείριση των φυσικών πόρων του νομού Ροδόπης, αφορά μεταξύ άλλων το έργο «Προστασίας και ανόρθωσης υδατικών και δασικών πόρων του νομού Ροδόπης». Η πρώτη ημερίδα του έργου πραγματοποιήθηκε χθες το πρωί στην Κομοτηνή από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση Μακεδονίας-Θράκης, σε συνεργασία με το Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας/Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων-Υγροτόπων.  Οι κύριοι άξονές του αφορούν στην ανάπτυξη υποδομής χωρικών δεδομένων σε επίπεδο Περιφέρειας, στην εγκατάσταση δικτύου μετεωρολογικών και υδρομετρικών σταθμών, στην προστασία και αποκατάσταση του οικοσυστήματος της λίμνης Ισμαρίδας και στην εγκατάσταση και ανόρθωση προστατευτικών δασών στον νομό Ροδόπης. 

Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΓΛΥΚΙΑ ΛΙΜΝΗ 

ΤΗΣ Β. ΕΛΛΑΔΑΣ 

Η Ισμαρίδα είναι ίσως η τελευταία γλυκιά λίμνη της Βόρειας Ελλάδας, όλες οι άλλες ή έχουν αποξηρανθεί ή αλλοιωθεί. Σε αυτό το συμπέρασμα καταλήγει ο προϊστάμενος του τμήματος Περιβαλλοντικού και Χωροταξικού Σχεδιασμού Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, Αναστάσιος Παπαγιαννάκης, ο οποίος παρουσίασε τη μελέτη διαχείρισης και ανάδειξης του καλαμιώνα της λίμνης Ισμαρίδας.  Η μελέτη είναι ένα κομμάτι μέσα στο γενικότερο έργο του ενιαίου οικονομικού χώρου, που αφορά στην ανόρθωση και διαχείριση των υδατικών και δασικών πόρων του νομού Ροδόπης. Το συγκεκριμένο έργο αφορά παρεμβάσεις στον ευτροφισμό της λίμνης, δηλαδή την προσπάθεια να μην καλυφθεί όλη η ελεύθερη υδάτινη επιφάνεια της λίμνης από την βλάστηση. Αυτό γίνεται, καθώς η λίμνη Ισμαρίδα, με όλο τον υγροβιότοπο και το υγροτοπικό τοπίο, αποτελεί χώρο που προστατεύεται και από την εθνική νομοθεσία και από διεθνείς συμβάσεις, η χαρακτηριστικότερη από τις οποίες είναι η συνθήκη Ραμσάρ.  

ΜΟΝΑΔΙΚΗ ΣΕ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΤΗ ΘΡΑΚΗ 

Η λίμνη Ισμαρίδα βρίσκεται στα νότια του νομού Ροδόπης, ανατολικά της λίμνης Βιστωνίδας και σε απόσταση 3 χλμ. από τη θάλασσα, συγκεκριμένα από τον όρμο Ανοικτό. Είναι η μοναδική σε ολόκληρη τη Θράκη η οποία έχει εξ' ολοκλήρου γλυκό νερό και έχει προσδιοριστεί ανάμεσα στους 11 ελληνικούς υγροτόπους διεθνούς σημασίας που προστατεύονται από τη διεθνή σύμβαση Ραμσάρ. Αποτελείται από τη λίμνη γλυκού νερού Ισμαρίδα, που περικλείεται από καλαμώνες, παράκτιες λιμνοθάλασσες και αλμυρόβαλτους.

Ανάμεσα στα πολλά προστατευόμενα και σπάνια είδη της περιοχής είναι η λεπτομύτα που χαρακτηρίζεται ως το πιο σπάνιο πουλί στον κόσμο. Οι κυριότερες απειλές για την λεπτομύτα είναι σίγουρα η καταστροφή των βιότοπών της είτε από ρύπανση είτε για εκμετάλλευση και το παράνομο κυνήγι.  Απειλή δέχεται η λίμνη από τη βλάστηση η οποία διαρκώς αυξάνεται, με το βόρειο και ανατολικό κομμάτι της, να έχουν σχεδόν καλυφθεί, είπε ο κ. Παπαγιαννάκης, αναφερόμενος στα μέτρα που λαμβάνονται από τις αρμόδιες υπηρεσίες, ώστε να περιοριστεί το φαινόμενο. Με τη μελέτη διαχείρισης και ανάδειξης του καλαμιώνα της λίμνης Ισμαρίδας, που βρίσκεται σε διαδικασία δημοπράτησης, θα αντιμετωπιστεί η επέκταση του καλαμώνα στην επιφάνεια της λίμνης, δίνοντας ανάσα στα είδη που ευδοκιμούν σε αυτή. «Θα ανοίξουμε κανάλια περίπου τεσσάρων χιλιομέτρων σε μήκος και έξι μέτρων σε  στην επιφάνεια. Θα έχουμε και εκβάθυνση πάνω από ένα μέτρο κάτω από την επιφάνεια του νερού. Θα φύγουν όλα τα ριζικά συστήματα των καλαμώνων και θα δημιουργηθούν περίπου ανά 100 μέτρα ανοίγματα, περίπου στο ένα στρέμμα». Το σημαντικό στη λίμνη Ισμαρίδα,  είναι οι αποικίες πουλιών αλλά και η πανίδα.  Στη λίμνη ευδοκιμούν νεροχελώνες, φίδια, βίδρες, και έχουν καταγραφεί 233 είδη πουλιών από τα οποία πάνω από 180 φωλιάζουν, κάνοντας όλο τον κύκλο της ζωής τους στην λίμνη. Τα είδη αυτά απειλούνται από τη βλάστηση και αυτός είναι ο λόγος που κρίνεται απαραίτητη η μείωση της, με μέτρα που δε θα την επηρεάσουν την πανίδα. Εκτός των άλλων η παρέμβαση αποσκοπεί και στην τουριστική ανόρθωση της περιοχής. 

ΑΚΑΛΥΠΤΑ ΠΕΡΙΠΟΥ 380.000 ΣΤΡΕΜΜΑΤΑ ΔΑΣΟΥΣ

Στο καυτό ζήτημα των πλημμυρών και πως θωρακίζεται η Ροδόπη, αναφέρθηκε ο Λευτέρης Τηγανούριας, δασολόγος, προϊστάμενος του τμήματος Εκτέλεσης Δασοτεχνικών Έργων στη Ροδόπη. Μίλησε για τις διευθετήσεις σε δύο ορεινές λεκάνες δύο χειμάρρων που εκβάλουν στον Κομψάτο, ο οποίος με τη σειρά του προκαλεί τα γνωστά πλυμμυρικά φαινόμενα στη λίμνη Βιστωνίδα. Οι επεμβάσεις γίνονται στις περιοχές Κρυστάλλη και Πόα, σε μια έκταση περίπου 1.500 στρεμμάτων, όπου «κάνουμε φυτεία με μαύρη πεύκη, κατασκευάζουμε φρακτοθέματα με ψηλακακία και δημιουργούμε τις προϋποθέσεις σταδιακά, ώστε να διευθετηθεί  σιγά-σιγά η λεκάνη, με στόχο την απόσβεση των χειμαρρωδών φαινομένων». Στόχος αυτής της διαδικασίας, είναι  να μην παράγονται φερτά υλικά και τελικά να μη δημιουργούνται πλημμυρικά φαινόμενα. Μέχρι στιγμής, έχουν φυτευτεί 121.000 μαύρη πεύκη και 165.00 ψηλακακία σε φραχτοθέματα. Επίσης έχουν περιφραχτεί δύο τμήματα των δύο λεκανών απορροής ξεχωριστά. Πάντως, ακόμα και αυτά τα μέτρα, δεν μπορούν να σταματήσουν τις πλυμμύρες, καθώς η γενεσιουργός αιτία του προβλήματος, εντοπίζεται στις ορεινές λεκάνες. Σύμφωνα με τον κ. Τηγανούρια περίπου 380.000 στρέμματα δάσους, είναι σχεδόν «γυμνά». Αυτές οι εκτάσεις, είναι πεδίο ανάπτυξης των δασών μας, που καταστράφηκαν στο παρελθόν, είτε από την υπερβόσκηση είτε από άλλες αιτίες, ανέφερε. 

ΔΙΚΤΥΟ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΥΔΡΟΜΕΤΡΙΚΩΝ ΣΤΑΘΜΩΝ 

Για την εγκατάσταση δικτύου μετεωρολογικών και υδρομετρικών σταθμών στο νομό Ροδόπης, μίλησε τέλος ο Γιώργος Καμπάς, αναπληρωτής προϊστάμενος τη Διεύθυνσης Υδάτων Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. Η Διεύθυνση Υδάτων έχει εγκαταστήσει ένα πλήρες δίκτυο μετεωρολογικών – στάθμηγραφικών και μετεωρολογικών σταθμών με σκοπό να καλυφθεί σχεδόν η συνολική επιφάνεια του νομού. Συγκεκριμένα έχουν εγκατασταθεί τέσσερις ορεινοί μετεωρολογικοί σταθμοί και τέσσερις πεδινοί, έξι  σταθμηγράφοι σε διάφορους χείμαρρους και ποτάμια και επίσης παλαιότερα έξι γεωτρήσεις με τα πιεζόμετρα τους. Σ’ αυτές τις γεωτρήσεις έχουν εγκατασταθεί όργανα που μετρούν την στάθμη του νερού και διάφορες ποιοτικές παραμέτρους. Ο σκοπός αυτών των επεμβάσεων είναι η παρακολούθηση της συμπεριφοράς του υδροφόρου ορίζοντας. Αφορούν την προστασία αλλά και την καταγραφή ποιοτικών χαρακτηριστικών. «Για παράδειγμα στα υπόγεια ύδατα, να γνωρίζουμε πως συμπεριφέρεται ο υπόγειος υδροφόρος ορίζοντας, να προλαβαίνουμε φαινόμενα υφαλμύρωσης των υδάτων. Το σύστημα αυτό βοηθά  και στην καταγραφή ιστορικών δεδομένων σχετικά με τα πλυμμυρικά φαινόμενα». Τα στοιχεία και οι μετρήσεις που συλλέγονται, είναι προσβάσιμα μέσω on-line συστήματος, από τον οποιοδήποτε. 

Όλγα Τσιούλφα