Απαντήσεις στο γιατί η ναζιστική ιδεολογία επιβιώνει σήμερα

Η διημερίδα του τμήματος Ιστορίας και Εθνολογίας, η δεύτερη επιστημονική συνάντηση του τμήματος για τη διδακτική της ιστορίας, πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή, 13 και το Σάββατο 14 Δεκεμβρίου 2013 στην Κομοτηνή. Την έναρξη της πρώτης απογευματινής συνεδρίας έκανε  ο πρόεδρος της οργανωτικής επιτροπής, λέκτορας, Άγγελος Παληκίδης και ακολούθησαν οι χαιρετισμοί του προέδρου του Τ.Ι.Ε. και κοσμήτορα της Σχολής Κλασικών και Ανθρωπιστικών Σπουδών καθηγητή Κωνσταντίνου Χατζόπουλου και της προέδρου του Τμήματος Ελληνικής Φιλολογίας καθηγήτριας Ζωής Γαβριηλίδου. Ακολούθησαν οι εισηγήσεις έγκριτων ερευνητών και πανεπιστημιακών δασκάλων που προσέγγισαν πολύπλευρα το ναζιστικό φαινόμενο, εστιάζοντας κυρίως στους τρόπους που το διαχειρίστηκαν τα κράτη και οι κοινωνίες στη μεταπολεμική Ευρώπη αλλά και στις μορφές με τις οποίες η ναζιστική ιδεολογία επιβιώνει σήμερα. 

Ειδικότερα, ο Στράτος Δορδανάς,  λέκτορας ιστορίας στο Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών & Ανατολικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας αναφέρθηκε στην ιδεολογική συνάφεια της ελληνικής ακροδεξιάς με το ναζιστικό παρελθόν. Ο Γιώργος Κόκκινος, καθηγητής Ιστορίας & Διδακτικής της Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου, προσέγγισε το ζήτημα της διαχείρισης του ναζιστικού φαινομένου στη Γερμανία εστιάζοντας στους τρόπους με τους οποίους ενεγράφη το επίμαχο και τραυματικό παρελθόν στην ιστοριογραφία, στη συλλογική μνήμη και στην κυρίαρχη ιδεολογία. Ο Δημήτρης Μαυροσκούφης, καθηγητής Διδακτικής Μεθοδολογίας & Ιστορίας της Εκπαίδευσης στο Τμήμα Φιλοσοφίας & Παιδαγωγικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, ανέλυσε τις στρεβλώσεις και τις αποσιωπήσεις που παρατηρούνται στην ιστορική εκπαίδευση όσον αφορά σε συγκρουσιακά ιστορικά φαινόμενα, όπως ο Ναζισμός, και πρότεινε τρόπους παιδαγωγικής αξιοποίησής τους. Τέλος, ο Άγγελος Παληκίδης μίλησε για τους τρόπους με τους οποίους προσεγγίζεται ο ναζισμός στα εγχειρίδια Ιστορίας των τριών σχολικών βαθμίδων. 

Η πρωινή συνεδρία του Σαββάτου άνοιξε με τις παρουσιάσεις τριών διδακτικών σεναρίων για το ναζισμό και το ολοκαύτωμα που εκπόνησαν οι φοιτήτριες του Τ.Ι.Ε. Μολλά Νικολέτα, Παπαρρήγα Σοφία, Πάπατζη Μαρία, Χατσαδουριάν Κατερίνα, Καραβάτου Ζωή, Νινούδη Μάρθα, Τσιομπανούδη Ξανθή, Μπαλάτσιου Κωνσταντίνα και Χατζημόσχου Μαρία-Στέλα. Ακολούθησε η εισήγηση του Αντώνη Καζάκου, υπεύθυνου εκπαιδευτικών προγραμμάτων του Ιδρύματος της Βουλής των Ελλήνων για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία, ο οποίος αναφέρθηκε στην προσπάθεια του Ιδρύματος να παράγει ψηφιακό εκπαιδευτικό υλικό που να μπορεί να αξιοποιηθεί στα σχολεία, ενώ παρουσίασε ενδεικτικά ορισμένες διδακτικές προτάσεις. Στη συνέχεια η Πολυξένη Ελευθερίου, υπ. διδάκτωρ Διδακτικής Μεθοδολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, αναφέρθηκε στους τρόπους με τους οποίους προσεγγίζεται το Ολοκαύτωμα των Ελλήνων Εβραίων στη δημόσια ιστορία σήμερα και ειδικότερα στο διαδίκτυο. Τη συνεδρία έκλεισε η εισήγηση του Βασίλη Ριτζαλέου, καθηγητή Δ.Ε. και μεταδιδακτορικού ερευνητή του Τ.Ι.Ε., ο οποίος φώτισε τοπικές όψεις του σχεδίου εκτοπισμού των Εβραίων της Κομοτηνής. Και οι δυο θεωρητικές συνεδρίες ολοκληρώθηκαν με πολλές ερωτήσεις και παρεμβάσεις από το ακροατήριο, το οποίο συνέβαλε τα μέγιστα στην ανάπτυξη γόνιμου προβληματισμού.

Μετά από σύντομο διάλειμμα, οι φοιτητές και φοιτήτριες κατευθύνθηκαν σε αίθουσες του Τ.Ι.Ε., όπου και πραγματοποιήθηκαν τρία παράλληλα βιωματικά παιδαγωγικά εργαστήρια, τα οποία διηύθυναν οι κυρίες Βασιλική Σακκά, διδάκτωρ στην Εκπαίδευση Ενηλίκων και στην Ιστορία και σχολική σύμβουλος φιλολόγων Μεσσηνίας, Γεωργία Παπανδρέου, διδάκτωρ Διδακτικής της Ιστορίας και εκπαιδευτικός Π.Ε., και Κατερίνα Μπρεντάνου, θεατρολόγος και σχολική σύμβουλος φιλολόγων Πειραιά. Στα εργαστήρια αυτά οι φοιτητές είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν ενεργητικά  διδακτικά σενάρια για το ναζισμό και να μυηθούν στις σύγχρονες μεθόδους με τις οποίες είναι δυνατό να αξιοποιήσουν στη διδασκαλία πολυτροπικό εκπαιδευτικό υλικό (φωτογραφίες, μουσική, ταινίες, ντοκιμαντέρ, αφίσες, προφορικές μαρτυρίες κτλ.). Η διαδικασία ολοκληρώθηκε με ολομέλεια των τριών εργαστηριακών ομάδων στην οποία έγινε εκτεταμένη συζήτηση και αντηλλάγησαν απόψεις με συντονιστή τον κ. Δημήτρη Μαυροσκούφη. Το απόγευμα της ίδιας ημέρας τα βιωματικά εργαστήρια επαναλήφθηκαν, αυτή το φορά για τους εκπαιδευτικούς της περιφέρειας με τη συνεργασία του συμβούλου φιλολόγων Ροδόπης κ. Δημήτρη Βλάχου.

Καθ’ όλη τη διάρκεια των εργασιών της διημερίδας λειτουργούσε γραμματεία από εθελοντές φοιτητές και φοιτήτριές μας. Δυο εβδομάδες πριν, είχε δημιουργηθεί ηλεκτρονική διεύθυνση και ιστότοπος ειδικά για τη διημερίδα, ο οποίος εμπλουτιζόταν διαρκώς με πληροφορίες και εκπαιδευτικό υλικό. Στον ιστότοπο αυτό τις προσεχείς ημέρες θα αναρτηθούν, όπως ζητήθηκε από πολλούς συνέδρους, εκπαιδευτικό υλικό και φωτογραφίες http://diimeridatie.blogspot.gr  Οι εθελοντές εργάστηκαν με ζήλο και υπευθυνότητα για πολλές ημέρες και γι? αυτό μνημονεύονται ονομαστικά: Ζήσης Λούσιος, Σοφία Γρηγοριάδου, Σοφία Καραγιαννίδου, Χατίπ Γαμζέ,  Σωτηρία Μπαλτίδου, Δήμητρα Παλακίδου, Γιάννης Μπαγκατζούνης, Χαρά Σαλονικιού, Νικολέττα Μιχαηλίδου, Γεωργία Καραγιάννη, Πασχάλης Αλταντζής και Θοδωρής Χαρίτογλου.

Καταλήγοντας, η διημερίδα πέτυχε τους σκοπούς για τους οποίους πραγματοποιήθηκε και ελπίδα των διοργανωτών είναι ότι ανταποκρίθηκε στις απαιτήσεις όσων την παρακολούθησαν. Η προσέλευση που σημειώθηκε ξεπέρασε τις προσδοκίες. Στις θεωρητικές συνεδρίες ενεγράφησαν 298 φοιτητές και εκπαιδευτικοί και τα βιωματικά εργαστήρια παρακολούθησαν 105 φοιτητές και 72 εκπαιδευτικοί.