Άνοδος της ακροδεξιάς το σύμπτωμα της κρίσης στην Ευρώπη

Ιανουάριος –Ιούνιος 2014 είναι το διάστημα που η Ελλάδα θα εκτελέσει χρέη στην προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και η σχετική τελετή ανάληψης έγινε χθες στην  πρωτεύουσα. Για πέμπτη φορά από την ένταξη της η Ελλάδα ανέλαβε την προεδρία και στη διάρκεια της θητείας της θα διεξαχθούν 14 υπουργικές σύνοδοι στην Αθήνα, 35 συνεδριάσεις υψηλού επιπέδου, 57 συναντήσεις ομάδων εργασίας και 33 συνέδρια ή σεμινάρια. Η προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ουσιαστικά είναι μια ευθύνη προς την λειτουργία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η προεδρία είναι κυλιόμενη και η κάτοχος χώρα αλλάζει κάθε έξι μήνες. Δεν υπάρχει μόνο ένας πρόεδρος, την ευθύνη την λαμβάνει η κυβέρνηση της κατόχου χώρας η οποία επιτρέπει στη χώρα να επηρεάσει την πολιτική της ΕΕ κατά τη διάρκεια της θητείας της. Παρόλο που αλλάζει κάθε έξι μήνες, από το 2007 κάθε τρεις προεδρίες συνεργάζονται για ένα κοινό πολιτικό πρόγραμμα. Τι σηματοδοτεί όμως η νέα θητεία της χώρας για το μέλλον. Την απάντηση κλήθηκαν να δώσουν στο «Χ» οι καθηγητές του ΔΠΘ Γιώργος Κατρούγκαλος και Διονύσης Χιόνης. Άνοδο της ακροδεξιάς εάν η Ευρώπη δεν αλλάξει ρότα προέβλεψαν οι δύο ακαδημαϊκοί καθηγητές.  

«Ελάχιστα πράγματα πέρα από τον συμβολισμό ότι κάθε έξι μήνες, για να επιβεβαιωθεί τάχα ο ισότιμος χαρακτήρας των κρατών μελών της ΕΕ, σηματοδοτεί η ανάληψη της προεδρίας από την Ελλάδα». Αυτή ήταν η απάντηση του συνταγματολόγου Γιώργου Κατρούγκαλου.

Χρέη οικοδεσπότη σπουδαίων προσωπικοτήτων θα εκτελέσει η Ελλάδα για τους επόμενους μήνες, όμως δεν μπορεί να επιβάλλει την ατζέντα, ανέφερε ο συνταγματολόγος.  «Είναι σημαντικό να φιλοξενείς έστω και για τυπικούς λόγους επιβεβαίωσης της ισοτιμίας σου, να μην σε αντιμετωπίζουν σαν το Αφγανιστάν της Ευρώπης. Αυτό όμως δεν ισοδυναμεί με καμία ουσιαστική δυνατότητα επιβολής της ατζέντας ούτε ενός κρυφού μπόνους. Ανέκαθεν θα μπορούσαμε να θέσουμε τα ζητήματα χωρίς να το έχουμε θέσει.  Δεν μας διευκολύνει σε κάτι η προεδρεία πέρα από την ευγένεια που κάποιος θα έχει προς τον οικοδεσπότη του» εξήγησε.  

Οι πρώτες τρεις προεδρίες της Ελλάδα ήταν επί Ανδρέα Παπανδρέου, ενώ η τελευταία επί Κώστα Σημίτη το 2003. «Φαίνεται ότι μόνο στις πρώτες υπήρχαν ορισμένα κέρδη, όσα κέρδη μπορεί βέβαια να έχει κανείς στο εσωτερικό ενός τέτοιου μεγάλου οργανισμού όπως η ΕΕ. Οι συμμαχίες δεν φτιάχνονται στα συμβούλια αλλά από πριν. Το τελευταίο διάστημα λέμε «ναι» σε όλα, οπότε τη σημασία έχει αν είμαστε πρόεδροι ή όχι;  Αν θέλαμε να έχουμε έναν μοχλό για να προωθήσουμε τα εθνικά μας συμφέροντα, δηλαδή έναν σύμμαχο απέναντι στην τρόικα, θα έπρεπε να έχουμε επιταχύνει την έλευση της  επιτροπής  του ευρωπαϊκού κοινοβουλίου που φαίνεται ότι ασκεί κάποια κριτική σε αυτά που κάνει η τρόικα στη χώρα μας. Αντίθετα, αναβλήθηκε αυτή η επίσκεψη γιατί η κυβέρνηση θεώρησε ότι η κριτική στις ενέργειες της τρόικα θα ήταν αντιπαραγωγική στην προσπάθεια που κάνει να εμφανίσει στις επόμενες εκλογές το δίλλημα ότι κρίνεται το ευρωπαϊκό μέλλον της χώρας». 

Η κατάσταση αυτή έχει συνέπειες στις κοινωνίες που στρέφονται στην ακροδεξιά. «Αυτό είναι το σύμπτωμα», είπε ο συνταγματολόγος υποστηρίζοντας ότι, η δημοκρατία στην Ευρώπη έχει πάψει να λειτουργεί από τότε που η Γερμανία υπαγορεύει ό,τι θέλει και η αλληλεγγύη είναι ουσιαστικά ανέκδοτο. Αποτέλεσμα αυτών των φαινομένων είναι η δραστηριοποίηση και η άνοδος της επιρροής των ακροδεξιών κομμάτων. «Είναι άλλο αυτό που λέμε ευρωσκεπτικισμός που θέλει να επαναφέρει το κοινωνικό κράτος στην Ευρώπη και, άλλο η κριτική που θέλει να φέρει μίσος, διχόνοια ανάμεσα στους λαούς. Δεν είναι το ίδιο ακόμη και αν βάζουν ορισμένοι την ίδια ταμπέλα». 

Ευκαιρία για την Ελλάδα να θέσει ζητήματα ανάταξης της οικονομίας γιατί η προεδρεία της συμπίπτει με τις Ευρωεκλογές, σχολίασε από την πλευρά του  ο οικονομολόγος του ΔΠΘ Διονύσης Χιόνης. 

Σύμφωνα με τον ίδιο στην ΕΕ το κεντρικό ζητούμενο είναι η αντιμετώπιση της ύφεσης και η δημιουργία δομών μέσα στην Ευρώπη που θα μπορέσουν να βοηθήσουν τις χώρες που πλήττονται από την ύφεση. «Ζητάμε εμείς αυτό το σχέδιο Μάρσαλ το οποίο το ακούμε τώρα 3 χρόνια και δε το βλέπουμε. Ζητάμε την στήριξη στο χρέος, εφόσον είμαστε μία ενιαία οικονομική και νομισματική κοινότητα.  Θα μπορούσαμε να έχουμε ευρωομόλογα ή τέλος πάντων μία αμοιβαιότητα του βάρους του εξωτερικού χρέους, κάποια ρύθμιση του χρέους». 

Δεν είθισται η χώρα που έχει την προεδρία να δημιουργεί την ατζέντα όμως  αυτό δεν αποτελεί μόνο πρόβλημα της Ελλάδας, αλλά είναι ζήτημα λειτουργίας των οργάνων πρόσθεσε ο καθηγητής. «Δικό μας θέμα μπορεί να είναι η οικονομική κρίση αλλά ευρωπαϊκό είναι η άνοδος των ευρωσκεπτικιστών. Υπάρχει παντού όπως και στη Γαλλία όπου το ακροδεξιό κόμμα της Λεπέν «χτυπάει» πάρα πολλές έδρες στις επόμενες ευρωεκλογές. Αυτό δεν προέρχεται από μία έμφυτη τάση στον γαλλικό ή ελληνικό λαό. Προέρχεται από το γεγονός ότι δεν υπάρχουν αποτελέσματα της ευρωπαϊκής πολιτικής που θα μπορέσουν να πείσουν για το ευρωπαϊκό όραμα. Να μπορέσουν να δώσουν απάντηση γιατί για τις τράπεζες υπήρξε ενιαία ευρωπαϊκή πολιτική και δεν υπάρχει για την ανεργία. Πληθαίνουν οι φωνές προς τα άκρα, όταν δε βλέπουν ότι η συστημική προσέγγιση μπορεί να οδηγήσει κάπου ή το θετικό αποτέλεσμα μπορούμε να το δούμε μετά από 150 χρόνια». 

Εάν η οικονομική πολιτική δεν αρχίσει να αποδίδει τότε στις ευρωκλογές τα αποτέλεσμα, «θα μας κάνουν να τρίβουμε τα μάτια μας» εκτίμησε ο κ. Χιόνης. Εξάλλου όπως είπε είμαι μία κατάσταση που άρχισε ήδη να προβληματίζει. «Δεν είναι έτοιμη η ΕΕ να αντιμετωπίσει αυτό το κλίμα της ευρωπαϊκής δυσαρέσκειας το οποίο θα καταγραφεί στις εκλογές. Αν εκφραστούν όλες αυτές οι ευρωσκεπτικιστικές δυνάμεις στο ευρωκοινοβούλιο, φοβάμαι ότι θα υπάρχει μία αδυναμία λήψης αποφάσεων για σοβαρά ευρωπαϊκά, θέματα που θα είναι πάνω στον άξονα της ευρωπαϊκής σύγκλισης». Όλες αυτές οι δυνάμεις σύμφωνα με τον καθηγητή θέλουν την ευρωπαϊκή απόκλιση και, όχι την ευρωπαϊκή σύγκλιση. «Αν έχουν συμμετοχή στη διαδικασία λήψης των αποφάσεων, φοβάμαι ότι θα παραλύσει ουσιαστικά η ΕΕ. Η Ελλάδα βρίσκεται στο κέντρο αυτού του προβληματισμού. Αν είναι σε μία χώρα αντιπροσωπευτικότατα τα αποτελέσματα της ευρωπαϊκής κρίσης αλλά και της αδυναμίας των ευρωπαϊκών θεσμών να βρουν λύσεις είναι η Ελλάδα. Ο πρωθυπουργός είπε ότι το ευρωπαϊκό οικοδόμημα έχει κάποια κατασκευαστικά προβλήματα. Τουλάχιστον γι’ αυτά πρέπει να δημιουργηθούν κάποιες προτάσεις για να επιλυθούν». 

Δήμος Μπακιρτζάκης