Ανάδειξη της Μαρώνειας με πιλότο το αρχαίο θέατρο

Η  Σαμοθράκη ήταν ο τελευταίος σταθμός του οδοιπορικού, όπως το χαρακτήρισε του σωματείου Διάζωμα ο πρόεδρος του Σταύρος Μπένος. Αρχαίο θέατρο Θάσου, αρχαίο θέατρο Φιλίππων,  αρχαίο θέατρο Αβδήρων και Μαρώνειας, καθώς και ο αρχαιολογικός χώρος της Σαμοθράκης ήταν οι σταθμοί επίσκεψης του κ. Μπένου «σε ένα οδοιπορικό που διασχίζει κατά μήκος όλη τη Μακεδονία και τη Θράκη», είπε με φόντο το σπουδαίο αρχαίο θέατρο της Μαρώνειας, στο οποίο βρέθηκε χθες το μεσημέρι. Συνοδεύονταν από τον περιφερειάρχη ΑΜΘ, από τους καθηγητές Πέτρο Θέμελη και Γιώργο Καραδέδο, το σκηνοθέτη του «Παρασκηνίου» Τ. Χατζόπουλο και τους αρχαιολόγους Χ. Καραδήμα και Ν. Καλλιντζή. «Έχουμε ζήσει συναρπαστικές στιγμές με τους αρχαιολόγους μας, με τους πολίτες και τις τοπικές αρχές σε κάθε τόπο», είπε ο κ. Μπένος.  Σκοπός της επίσκεψης ήταν η ενημέρωση για την πρόοδο των εργασιών στα αρχαία θέατρα και στους αρχαιολογικούς χώρους. 

Εξάλλου, όπως αναφέρεται και στην επίσημη ιστοσελίδα του σωματείου, «όσοι συμμετέχουμε στο Διάζωμα είμαστε αποφασισμένοι να κάνουμε πράξη την αγάπη μας για τα μνημεία και την πολιτιστική κληρονομιά. Επίκεντρο του ενδιαφέροντός μας είναι η ανάδειξη των αρχαίων θεάτρων, η εξεύρεση πόρων και η ένταξή τους στην καθημερινότητα μας. Ανοιχτό σε όλους, το Διάζωμα επιδιώκει να ανοίξει μια αγκαλιά για την προστασία των αρχαίων θεάτρων, αυτού του κορυφαίου επιτεύγματος της αρχαίας ελληνικής αρχιτεκτονικής, εκεί ακριβώς όπου συντελέσθηκε η έκρηξη των δημοκρατικών θεσμών και άνθισε η πολιτιστική και πνευματική δημιουργία». Για τα μέλη του σωματείου, τα αρχαία θέατρα αποτελούν μοναδικά δείγματα εξαιρετικής αρχιτεκτονικής. Κορυφαία επιτεύγματα του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού. Έργα τέχνης που κατασκευάσθηκαν για να φιλοξενήσουν έργα τέχνης. Οικοδομήματα που συγκεντρώνουν στη δομή, στα μέρη, αλλά και στις λεπτομέρειές τους την πρωτοτυπία, τη χάρη, την αγχίνοια, την έκφραση της δημοκρατίας και της συμμετοχής των πολιτών, δηλαδή ό,τι καλύτερο διαθέτει το ελληνικό πνεύμα. Κτίσματα που αιώνες τώρα διατηρούν ζωντανή και σύγχρονη τη χρηστικότητα και τη μοναδικότητα της μορφής τους. Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Σταύρος Μπένος περιοδεύει στην περιοχή μας για να επισκεφτεί τους αρχαιολογικούς χώρους, να ενημερωθεί για την πορεία των εργασιών καθώς και για έργα υποστηρικτικά με σκοπό την ανάδειξη του αρχαιολογικού πλούτου. Σε αυτή την περιοδεία διαπίστωσε, «τη φροντίδα πια που αναπτύσσεται σε κάθε τόπο σιγά-σιγά από όλες τις πλευρές και από όλες τις πτυχές γι΄αυτούς τους σπουδαίους χώρους». 

Πριν τη Μαρώνεια, ο Σταύρος Μπένος επισκέφτηκε το αρχαίο θέατρο των Αβδήρων. Στον αρχαιολογικό χώρο των Αβδήρων ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει τμήμα της κύριας πόλης των Αβδήρων,  αρχαϊκής, κλασσικής, ελληνιστικής και ρωμαϊκής περιόδου, το οποίο μέχρι σήμερα έχει αποκαλυφθεί και απλώνεται σε μια έκταση 3.000στρ. Ξεχωρίζουν οι οχυρωματικοί περίβολοι, μεταξύ των οποίων  είχε κατασκευαστεί το θέατρο, ενώ στα νοτιοδυτικά υψώνεται ο λόφος της ακρόπολης και στα βορειοδυτικά το αρχαϊκό, κλασικό και ελληνιστικό νεκροταφείο. 

Η ανασκαφική έρευνα στην περιοχή ξεκίνησε το 1950 από τον αρχαιολόγο Δημήτριο Λαζαρίδη.  Γίνονται σημαντικές προσπάθειες ώστε να αναδειχθεί ο χώρος, είπε στις δηλώσεις του ο κ. Μπένος σημειώνοντας χαρακτηριστικά ότι «εκεί γίνεται μία ερευνητική προσπάθεια και τώρα έχουμε το δεύτερο κύκλο της. Πασχίζουμε να δούμε τι γίνεται με το θέατρο αυτό, να δούμε σε ποια κατάσταση βρίσκεται και εκπονήσαμε και ένα σχέδιο για την επόμενη ημέρα. Θα συμβάλλει και το Διάζωμα με μία μελέτη. Θα δώσω στους αρχαιολόγους μας, αποτύπωση της περιοχής σε συνεργασία με το ΔΠΘ, με ακτίνες λέιζερ. Το σημαντικό είναι ότι προθυμοποιήθηκε με μία προγραμματική σύμβαση να βοηθήσει, πλάι στην Περιφέρεια, και ο δήμαρχος για τη συνέχιση των ανασκαφών αλλά και ο καθηγητής αρχαιολογίας Πέτρος Θέμελης. Ο κ. Θέμελης υποσχέθηκε στους αρχαιολόγους της περιοχής των Αβδήρων ότι θα έρθει ο ίδιος στην  επόμενη φάση των ανασκαφών». 

Να σημειωθεί πως η προγραμματική σύμβαση μεταξύ της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης και του πρώην υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού υπογράφθηκε στις 2 Απριλίου 2012 και αποτελεί στην ουσία συνέχεια της πρώτης προγραμματικής σύμβασης που είχε υπογραφθεί τον Σεπτέμβριο του 2010. Αντικείμενο της πρώτης σύμβασης ήταν η ολοκλήρωση της γεωφυσικής διασκόπησης και των τοπογραφικών εργασιών, οι οποίες είχαν ξεκινήσει το 2008 στο αρχαίο θέατρο Αβδήρων από τη ΙΘ΄ ΕΠΚΑ, καθώς και η διενέργεια δοκιμαστικών τομών. Αντικείμενο της δεύτερης προγραμματικής σύμβασης η οποία ακόμη βρίσκεται σε εξέλιξη είναι η συνέχιση της ανασκαφικής έρευνας. 

Ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται στο ποσό 50 χιλιάδων ευρώ.   Το έργο χρηματοδοτήθηκε εξ’ ολοκλήρου από την Περιφερειακή Ενότητα Ξάνθης και περιλαμβάνει δαπάνες που αφορούν κυρίως την πρόσληψη επιστημονικού και εργατικού προσωπικού, τοπογραφικές εργασίες, αγορά εξοπλισμού, φωτογραφήσεις, αλλά και το κόστος για την έρευνα και εκκαθάριση από ειδικό κλιμάκιο του στρατού, καθώς ένα μεγάλο τμήμα του χώρου χαρακτηρίστηκε ύποπτο για την ύπαρξη εκρηκτικών μηχανισμών με αποτέλεσμα να απαγορευθεί η χρήση του. Τη Δευτέρα 24 Δεκεμβρίου του 2012 υπεγράφη η τροποποίηση της προγραμματικής σύμβασης.   Η σύμβαση τροποποιήθηκε ως προς το περιεχόμενο, το αντικείμενο και τη λήξη ισχύος της. Αντικείμενο της σύμβασης είναι η συνέχιση της αρχαιολογικής έρευνας στο αρχαίο θέατρο των Αβδήρων. Η λήξη ισχύος της σύμβασης παρατάθηκε έως τις 2 Αυγούστου του 2013.

Η ανασκαφή ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2012 και ολοκληρώθηκε το Δεκέμβριο του 2012.  Απασχολήθηκαν δύο αρχαιολόγοι και οκτώ εργάτες. Λόγω του αποκλεισμού μίας μεγάλης έκτασης του θεάτρου από τον στρατό, η ανασκαφή περιορίστηκε στο βόρειο τμήμα του κοίλου και τα αποτελέσματά της ήταν πιο ενθαρρυντικά από ό, τι αυτά που είχε δώσει η ανασκαφή του 2010. Σε κάποιες από τις τομές αποκαλύφθηκαν στη σειρά και σε ακτινωτή διάταξη,  κυκλικές κατασκευές από μικρές λίθινες πλάκες, οι οποίες πιθανόν να στήριζαν κάποια ελαφριά ξύλινη κατασκευή, ενώ στο ανώτερο τμήμα του κοίλου αποκαλύφθηκαν πέντε κιβωτιόσχημοι τάφοι, γεγονός που μαρτυρεί ότι ένα τμήμα του θεάτρου, μετά την οριστική του εγκατάλειψη, καταλείφθηκε από παλαιοχριστιανικό νεκροταφείο. Βασικές ενέργειες που υπολείπονται έως την λήξη της προγραμματικής σύμβασης στις 30 Αυγούστου 2013 είναι οι σχεδιαστικές και τοπογραφικές αποτυπώσεις,  η εκκαθάριση του στρατού και η φωτογράφιση κινητών και ακίνητων ευρημάτων. 

Όσον  αφορά στο αρχαίο θέατρο Μαρώνειας, «εδώ έχει γίνει μία εξαιρετική δουλειά», διαπίστωσε ο κ. Μπένος. Το αρχαίο θέατρο της Μαρώνειας άνοιξε τις πύλες του για το κοινό 23 αιώνες μετά την τελευταία του παράσταση. Πρώτη «οικοδέσποινα» στη νέα θεατρική εποχή του ήταν μάλιστα η σπουδαία Λυδία Κονιόρδου, η οποία παρουσίασε στις 29 Αυγούστου του 2009, μονολόγους του Ευριπίδη, υπό τη σκηνοθετική καθοδήγηση του Θοδωρή Γκόνη και καταχειροκροτήθηκε. Με αυτόν τον τρόπο εγκαινιάστηκε το αποκατεστημένο θέατρο, οι εργασίες στο οποίο έγιναν από τη ΙΘ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων. «Μάλλον πρέπει να διερευνήσουμε κάτι που να δημιουργήσει κάτι πιο οργανωμένο, πιο συστηματικό και πιο νοηματικό και συμβολικό για την περιοχή, δηλαδή  εκδηλώσεις που να δίνουν και τον τόνο και το χρώμα όχι μόνο του θεάτρου και της αρχαίας πόλης αλλά και όλης της περιοχής», είπε ο κ. Μπένος. Ο ίδιος πρόσθεσε πως στόχος του σωματείου είναι να παρασύρει την πολιτεία, τα όργανα και τους θεσμούς ώστε να στρέψουν το ενδιαφέρον τους προς την περιφέρεια και να ανακαλύψουν το θησαυρό που κρύβει. Αυτό είναι το σκεπτικό και ο στόχος και για την πανέμορφη Μαρώνεια. «Το θέατρο απλώς είναι μία από τις πολλές ψηφίδες που διαθέτει η περιοχή, προφανώς πρέπει να υπάρξει μία πιο καθολική ματιά που να συνδυάζει όλα αυτά τα συγκριτικά πλεονεκτήματα σε ένα ενιαίο σχέδιο αναπτυξιακό», τόνισε ο κ. Μπένος.  

 Να σημειωθεί πως το 2009 ολοκληρώθηκαν στο μεγαλύτερο μέρος τους οι εργασίες αναστήλωσης του αρχαίου θεάτρου της Μαρώνειας, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο των έργων «Αρχαιολογικές Εργασίες Ανάπλασης Ανάδειξης Αρχαιολογικών Χώρων Ν.Δ. Ροδόπης. Αρχαιολογικός χώρος Μαρώνειας - Ισμάρου» του Π.Ε.Π. Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης (ποσό 1.573.000 €) και «Προστασία ? Ανάδειξη Αρχαίου Θεάτρου και Ρωμαϊκής Αγοράς Μαρώνειας» του Ε. Π. «Πολιτισμός» (ποσό 550.000 ?). Επιπλέον χρηματοδότηση ποσού ? 100.000 για το έργο «Εργασίες αναστήλωσης αρχαίου θεάτρου Μαρώνειας 2009» δόθηκε από το πρώην νομαρχιακό διαμέρισμα Ροδόπης. Ήδη έχει ενταχθεί στο Ε.Σ.Π.Α. η Β΄ φάση αποκατάστασης και ανάδειξης που περιλαμβάνει τη συνέχιση και ολοκλήρωση των εργασιών αποκατάστασης του αρχαίου θεάτρου της Μαρώνειας. Αναλυτικότερα οι εργασίες είναι οι εξής: 

Συντήρηση-έρευνα του πλινθόκτιστου τοίχου του ρωμαϊκού προσκηνίου. Κατασκευή και τοποθέτηση των υπολοίπων απαραίτητων λίθινων συμπληρωμάτων εδωλίων στο κοίλο.

Ανάδειξη της ελληνιστικής φάσης με τοποθέτηση των σωζόμενων προεδριών σε υποδομή από ανοξείδωτο χάλυβα στην κάτω απόληξη της κεντρικής κατεστραμμένης κερκίδας και διαμόρφωση ανοιγμάτων στα πέρατα και στο κέντρο του ημικυκλικού αγωγού της ορχήστρας με επικάλυψη από υαλοπίνακες. Καταγραφή, μελέτη και δημοσίευση του ανασκαφικού υλικού του θεάτρου, εκτύπωση εκπαιδευτικού προγράμματος για μαθητές των δύο πρώτων τάξεων του γυμνασίου.  

Ανάδειξη του περιβάλλοντος χώρου του αρχαίου θεάτρου (εξομάλυνση πρανούς δυτικής παρόδου μετά την ολοκλήρωση της έρευνας των τάφων, νέα είσοδος, η οποία θα εξυπηρετεί και ΑμεΑ, νέα περίφραξη, καθιστικά, πινακίδες, φυτεύσεις κ.α). Κατασκευή στεγάστρου προστασίας των διάσπαρτων αρχιτεκτονικών μελών του θεάτρου. 

Οι εργασίες της δεύτερης  φάσης είναι σε εξέλιξη, είπε στις δηλώσεις της, η Χρύσα Καραδήμα κάνοντας γνωστό ότι, «είμαστε σε μία φάση τώρα που ολοκληρώνονται οι εργασίες αναστήλωσης,  αποκατάστασης και ανάδειξης του αρχαίου θεάτρου. Αυτές έχουν να κάνουν με τη διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου με φυτεύσεις, τοποθέτηση πινακίδων, δημιουργίας χώρων εξυπηρέτησης του κοινού καθώς επίσης και ένα στέγαστρο για να διάσπαρτα μάρμαρα ώστε να μην βρίσκονται εκτεθειμένα. Ως προς το ίδιο το θέατρο θα ολοκληρωθεί η αποκατάσταση της ελληνιστικής περιόδου σε ένα τμήμα του, στο οποίο θα γίνει μία ενδεικτική τοποθέτηση των καθισμάτων των αρχόντων, θα γίνει η έρευνα και η συντήρηση του προσκηνίου, θα αποκατασταθεί το ρωμαϊκό προσκήνιο,  θα ερευνηθεί και θα αποκατασταθεί ο χώρος της δυτικής παρόδου», είπε η κ. Καραδήμα. 

Στην ανάδειξη του θεάτρου στοχεύει και η ασφαλτόστρωση του δρόμου που θα ξεκινά από την περιοχή του Πλατανίτη, θα διέρχεται από το αρχαίο θέατρο, θα συνεχίζει παραλιακά και θα καταλήγει στα Δίκελλα.  Γι? αυτό το έργο ολοκληρώνεται πολύ σύντομα η μελέτη, είπε ο περιφερειάρχης ΑΜΘ Άρης Γιαννακίδης ο οποίος υποδέχθηκε τον κ. Μπένο και την ομάδα του. Όταν γίνει πραγματικότητα αυτό το έργο, θα αποτελέσει ένα σημαντικό βήμα για την οδική διασύνδεση της παραλιακής ζώνης των νομών Έβρου-Ροδόπης και Ξάνθης. «Αυτό είναι το όνειρο μου», είπε ο κ. Γιαννακίδης και πρόσθεσε ότι, «έχει ενταχθεί στο πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων η εκπόνηση μελέτης για την προσπελασιμότητα από την περιοχή του Πλατανίτη μέχρι τα όρια νομού Έβρου, άρα λοιπόν θα διέρχεται και από το αρχαίο θέατρο όπου η βελτίωση και η ασφαλτόστρωση του συγκεκριμένου δρόμου θα διευκολύνει την πρόσβαση στην ευρύτερη περιοχή. 

Έχουμε ήδη συμφωνήσει με τους αρχαιολόγους, έχουμε πάρει τις αδειοδοτήσεις. Η μελέτη είναι σε καλό επίπεδο ωρίμανσης. Στόχος μας είναι σε ένα τρίμηνο να έχει ολοκληρωθεί με πλήρη και διασφαλισμένη χρηματοδότηση. Είναι συμβατό έργο με το περιβάλλον της περιοχής και στόχος μας είναι μέχρι το τέλος του έτους να έχει ενταχθεί στο περιφερειακό επιχειρησιακό πρόγραμμα και αν δεν υπάρχουν προβλήματα στο πρώτο εξάμηνο του επόμενου έτους να αρχίσει να δουλεύεται». Ο προϋπολογισμός της μελέτης είναι στο ένα εκατομμύριο ευρώ περίπου και ο προϋπολογισμός του έργου φτάνει περίπου τα 12 εκατομμύρια ευρώ. «Τα όρια του κράτους είναι πεπερασμένα, απέραντα είναι τα όρια της κοινωνίας των πολιτών» δήλωσε ο πρόεδρος του Διαζώματος Σταύρος Μπένος χαρακτηρίζοντας το Διάζωμα ένα κομμάτι της κοινωνίας που «πηγαίνει» στην πολιτεία αποκαλύπτοντας ότι αυτή τη στιγμή γίνονται, με πρωτοβουλία και χρήματα (έχουν συγκεντρωθεί γι? αυτό το σκοπό 38 εκ. ευρώ) του Διαζώματος, εργασίες σε πενήντα αρχαία θέατρα της χώρας.