Άχρηστο χωρίς δίκτυα διανομής νερού το φράγμα Ιασίου

Την πραγματικότητα της ορθής λειτουργίας του φράγματος Ιασίου Ροδόπης σηματοδοτεί μία πρόσφατη απόφαση του υπουργείου Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, που αφορά στα δίκτυα διανομής του νερού του φράγματος, χωρίς τα οποία ουσιαστικά το έργο, όταν αυτό επιτελούς κατασκευαστεί, θα είναι άχρηστο. Το 2002 θεμελιώθηκε το φράγμα Ιασίου και έπρεπε να ολοκληρωθεί το 2005, αλλά επτά χρόνια αργότερα παραμένει ημιτελές. Συγκεκριμένα ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου ανέρχονταν στα 24.064.564 ευρώ και αναμένονταν να παραδοθεί στις 10 Νοεμβρίου 2005. Το φράγμα Ιασίου είναι χωμάτινο/λιθόρριπτο φράγμα με κεντρικό αργιλικό πυρήνα σε φάση κατασκευής. 

Το φράγμα βρίσκεται στο νομό Ροδόπης επί του χ. Ιασίου, παραπόταμου του π. Φιλιουρή, ενώ μετά την κατασκευή των αρδευτικών δικτύων προβλέπεται η ενίσχυση των εισροών στον ταμιευτήρα με εκτροπή υδάτων της διπλανής λεκάνης του χ. Ποντικορέματος μέσω φράγματος ύψους 18 μέτρων και συνδετήριας σήραγγας. Η κατασκευή του έργου ξεκίνησε από την ‘Αλέξανδρος ΑΤΕΒΕ’.  

Το έργο όταν ξεκίνησε ήταν ενταγμένο στο Γ? Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης, αλλά δεν ολοκληρώθηκε στα χρονικά όρια του προγράμματος. Αποτέλεσμα ήταν ένα μέρος της σύμβασης να μείνει σε εκκρεμότητα γιατί δεν μπορούσε να αντλήσει χρηματοδότηση από εκεί. Αυτό σήμαινε πρακτικά ότι έπρεπε να ενταχθεί ένα τμήμα του στο Δ? Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης γνωστό ως ΕΣΠΑ. Πρόσφατα ένα μέρος του έργου ύψους 4 εκ. εντάχθηκε στο πρόγραμμα του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης «Α. Μπαλτατζής.

Όμως υπολείπονταν ένα ποσό 3,5 εκατομμυρίων ευρώ, που έπρεπε να εξευρεθεί από εθνικούς πόρους για την οριστική αποπεράτωση του φράγματος. Αυτή η χρηματοδότηση εξασφαλίστηκε από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και έμενε να ξεκαθαριστεί και από Ελεγκτικό Συνέδριο ποιες εργασίες είναι αυτές που μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο συμπληρωματικής σύμβασης και ποιες είναι αυτές που πρέπει να δημοπρατηθούν εκ νέου από τις επιπρόσθετες εργασίες που απαιτούνται για την ολοκλήρωση.

Το Ελεγκτικό Συνέδριο έδωσε την απάντησή του, όπως έκανε γνωστό μιλώντας πρόσφατα σε ημερίδα της Ένωσης Επαγγελματιών και Βιοτεχνών Σαπών, ο αντιπεριφερειάρχης Ροδόπης Παύλος Δαμιανίδης, που επιβεβαίωσε ότι το θέμα έχει ξεμπλοκάρει. Πάντως είναι απαραίτητο ένα τμήμα του έργου να δημοπρατηθεί ξανά, αλλά ο αντιπεριφερειάρχης εμφανίστηκε βέβαιος ότι σε μία διετία το φράγμα θα είναι κατασκευασμένο. Όμως παρατήρηση στη συνέχεια μία άλλη εμπλοκή, καθώς όπως είπε είναι απροσδιόριστο χρονικά το πότε θα γίνουν τα δίκτυα διανομής.

Πρόσφατα, με απόφαση του Ιουλίου 2013, το υπουργείο Περιβάλλοντος Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής προχώρησε στην ανανέωση της ισχύος και τροποποίηση των περιβαλλοντικών όρων του έργου: «Φράγμα Ιασίου Ν. Ροδόπης» που εγκρίθηκαν με την υπ΄ αρ. 61985/10-2-1999 Κοινή Υπουργική Απόφαση και ανανεώθηκαν και τροποποιήθηκαν με την υπ΄ αρ. 129896/7-9-2010 Κοινή Υπουργική Απόφαση. ΙΙ) Έγκριση Περιβαλλοντικών Όρων του έργου: «Δίκτυα διανομής νερού φράγματος Ιασίου Ν. Ροδόπης». ΙΙΙ) Κωδικοποίηση των περιβαλλοντικών όρων των ως άνω έργων σε ενιαία Υπουργική Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων.

Το έργο αφορά στην κατασκευή υπόγειου σωληνωτού αρδευτικού δικτύου σε έκταση 21.000 στρεμμάτων περίπου, η οποία ανήκει στα αγροκτήματα Αρριανών, Ιασίου, Εβρένου και Λυκείου. Η περιοχή σήμερα καλλιεργείται στο μεγαλύτερο τμήμα της με ξηρικές καλλιέργειες. Η άρδευση όσων εκτάσεων αρδεύονται γίνεται από στραγγιστικές τάφρους, είτε από φυσικά ρέματα ή τέλος από μεμονωμένες γεωτρήσεις. Λόγω της έλλειψης σύγχρονου αρδευτικού δικτύου και επάρκειας παροχών, η άρδευση γίνεται με ανεπαρκείς ποσότητες νερού με αποτέλεσμα οι αποδόσεις των αρδευόμενων καλλιεργειών να υπολείπονται κατά πολύ των αποδόσεων των κανονικά αρδευόμενων εκμεταλλεύσεων. 

Σκοπός του έργου είναι η ορθολογική διαχείριση των υδάτινων πόρων της περιοχής, η εκμετάλλευση των πλημμυρικών απορροών του Ξηρορρέματος και η εφαρμογή σύγχρονων μεθόδων άρδευσης με παράλληλη ορθολογική χρήση φυτοφαρμάκων, που θα έχει ως αποτέλεσμα αφενός τη βελτίωση της ποιότητας των εδαφών και την αύξηση του όγκου παραγωγής και κατά συνέπεια του γεωργικού εισοδήματος και αφετέρου τη συγκράτηση του αγροτικού πληθυσμού της περιοχής.