Παγίδες θανάτου για σπάνια πτηνά της Βιστωνίδας

Σε παγίδες θανάτου για εκατοντάδες πουλιά της λίμνης Βιστωνίδας έχουν μετατραπεί τα δίχτυα που χρησιμοποιούνται για την προστασία των αλιευμάτων από τους κορμοράνους. Το θέαμα που συναντά κανείς πολύ κοντά στις εγκαταστάσεις του αλιευτικού συνεταιρισμού είναι στην κυριολεξία μακάβριο, όπου δεκάδες πτηνά βρίσκονται νεκρά και εγκλωβισμένα στα πράσινα δίχτυα σε κάθε σημείο των λεκανών διαχείμασης.

Όπως είναι γνωστό η λίμνη Βιστωνίδα φιλοξενεί αξιόλογη πανίδα. Υπάρχουν περίπου 260 είδη πουλιών. Από αυτά, τα 9 είδη είναι σπάνια ή απειλούμενα σε διεθνές επίπεδο. Σε αυτά περιλαμβάνονται η κοκκινόχηνα, η βαλτόπαπια και αετοί όπως ο θαλασσαετός, ο στικταετός και το κιρκινέζι. Ένα από τα σπανιότερα είδη πουλιών στον κόσμο, με πληθυσμό που δεν ξεπερνάει τις 13.000 άτομα παγκοσμίως, είναι το κεφαλούδι. Στην Ελλάδα το συναντάμε μόνο στη λίμνη Βιστωνίδα. 

Στα είδη πτηνών που αναπαράγονται εδώ, εντάσσονται ο κορμοράνος, ο νυχτοκόρακας, ο σταχτοτσικνιάς, ο κρυπτοτσικνιάς , ο λευκοτσικνιάς, ο καλαμοκανάς, η αβοκέτα και η χαλκοκουρούνα. Στα είδη που μεταναστεύοντας περνούν από εδώ, περιλαμβάνονται η χαλκόκοτα, ο ροδοπελεκάνος, και η λεπτομύτα. Eπίσης πολλά υδρόβια πουλιά παρατηρούνται στην λίμνη τον χειμώνα, όπως η καστανόπαπια, η βαρβάρα, η πρασινοκέφαλη, η Χουλιαρόπαπια, το σφυριχτάρι, το κιρκίρι , το γκισάρι, η σταχτόπαπια, η αβοκέτα, η καλημάνα, το φοινικόπτερο και η μαυροκέφαλη πάπια.

Τα πράσινα δίχτυα που βρίσκονται τοποθετημένα στις λεκάνες διαχείμασης του συνεταιρισμού, έχουν φυσικά την έγκριση του Φορέα Διαχείρισης Δέλτα Νέστου, Βιστωνίδας και Ισμαρίδας. Και χρησιμοποιούνται για την προστασία των ψαριών που χειμάζουν τους χειμερινούς μήνες στα κανάλια, από τους κορμοράνους, των οποίων ο πληθυσμός παρουσιάζει, τόσο στη χώρα μας, όσο και σε ολόκληρη την Ευρώπη δραματική αύξηση. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο πληθυσμός τους πανευρωπαϊκά ανέρχεται σε 3 εκ. αριθμός που προκαλεί σοβαρά προβλήματα στα φυσικά οικοσυστήματα. Η τοποθέτηση διχτυών αποτέλεσε η καλύτερη λύση και μάλιστα βραβεύτηκε. Την ίδια στιγμή χώρες όπως η Γαλλία προχωρούν με ειδικές μεθόδους στη θανάτωση ετησίως 40.000 κορμοράνων προκειμένου να περιοριστεί ο πληθυσμός τους. 

Το πέρασμα όμως των χρόνων σε συνδυασμό με το γεγονός ότι τα δίχτυα είναι εκτεθειμένα στις καιρικές συνθήκες είχε σαν αποτέλεσμα αυτά να διαβρωθούν. Οι τρύπες που δημιουργούνται σε διάφορα σημεία επιτρέπει σε διάφορα είδη πτηνών να εισέρχονται στις λεκάνες σε αναζήτηση τροφής, να εγκλωβίζονται εκεί και να πεθαίνουν. Το τελευταίο χρονικό διάστημα το φαινόμενο αυτό έχει λάβει διαστάσεις, όπως αποδεικνύουν οι εικόνες που συνέλαβε ο φωτογραφικός φακός του «Χ». Ενημερωμένος για το πρόβλημα ο Μάνος Κουτράκης πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου του Φορέα Διαχείρισης Δέλτα Νέστου, Βιστωνίδας και Ισμαρίδας, αναφέρθηκε στο αίτημα που κατατέθηκε μήνες πριν στον περιφερειάρχη Αν. Μακεδονίας και Θράκης για αντικατάσταση των διχτυών, προκειμένου να αποφευχθούν παρόμοια φαινόμενα. 

Η σχετική συνάντηση είχε λάβει χώρα στις 10 Οκτωβρίου 2011 στο κέντρο πληροφόρησης στο Πόρτο Λάγος. Τότε μέλη του αλιευτικού συνεταιρισμού Βιστωνίδας μίλησαν για τα προβλήματα που προκαλούν οι κορμοράνοι στις λεκάνες διαχείμασης, όπου οι αλιείς προφυλάσσουν τα ψάρια τους χειμερινούς μήνες από τον παγετό. Δρομολογήθηκε λύση στο διαχρονικό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι αλιείς 22 λιμνοθαλασσών της Περιφέρειας από τον ψαροφάγο κορμοράνο μέσα από τη σύνταξη μελέτης για τη χρηματοδότηση των διχτυών κάλυψης, μία πιλοτική πρωτοβουλία που εφαρμόζουν οι αλιείς της Βιστωνίδας. 

Τα παλιά δίχτυα όμως δεν αντικαταστάθηκαν με αποτέλεσμα ο εγκλωβισμός πτηνών να είναι καθημερινό φαινόμενο. Μάλιστα πολλές φορές κρίθηκε αναγκαία η αφαίρεσή τους από κάποια σημεία για να απεγκλωβιστούν ζωντανοί κύκνοι. «Στην συνάντηση που είχαμε με τον περιφερειάρχη είχε δεσμευτεί για την χρηματοδότηση της μελέτης σκοπιμότητας για την αντικατάσταση των διχτών, αλλά η μελέτη δεν ξεκίνησε ακόμα. Γίνεται προσπάθεια από την Διεύθυνση Εποπτεία Αλιείας Ξάνθης Διεύθυνση να χρηματοδοτηθεί άμεσα μέσω του επιχειρησιακού προγράμματος αλιείας», ανέφερε σχετικά ο κ. Κουτράκης. Παράλληλα δεν αποκλείστηκε και το ενδεχόμενο λαθροθηρίας στην περιοχή, αφού νεκρά πουλιά κείτονται και εκτός των διχτυών. Εφτά επόπτες δραστηριοποιούνται στις περιοχές Δέλτα Νέστου, Βόλβης, Βιστωνίδας και Ισμαρίδας καλύπτοντας μία τεράστια έκταση, επιδιώκοντας να περιορίσουν φαινόμενα λαθροθηρίας, παράνομης αλιείας και αμμοληψίας. Φυσικά υπάρχει συνεργασία με τη δασοφυλακή και τη θηροφυλακή. Τα παλιά οχήματα του Φορέα Διαχείρισης που χρονολογούνται από το 1994 δεν ανταποκρίνονται στις ανάγκες, αλλά έχει εγκριθεί η αγορά δύο οχημάτων που αναμένεται σύντομα να εξοπλίσουν τα δύο Κέντρα Πληροφόρησης του Φορέα. 

Παράκαμψη στο φράγμα Τοξοτών θα σώσει τα ψάρια 

Μέσω όμως του Επιχειρησιακού Προγράμματος Αλιείας ο Φορέας Διαχείρισης επιδιώκει να υλοποιήσει και την παράκαμψη στο φράγμα Τοξοτών, η οποία στην κυριολεξία θα σώσει τα ψάρια. Το φράγμα που χρονολογείται από τη δεκαετία του ‘60 εμποδίζει την κυκλοφορία ψαριών, εγκλωβίζονται και δημιουργούνται προβλήματα στην κίνησή τους. Στην Ελλάδα και στην περιοχή μας συνεχίζουν να κατασκευάζονται εμπόδια στις κοίτες των ποταμών χωρίς να εξετάζεται η δυνατότητα ελεύθερης κίνησης των ψαριών. Υπάρχουν πολλά είδη ψαριών σε όλη την Ευρώπη, όπως και στην Μεσόγειο, που πρέπει να μεταναστεύσουν από την θάλασσα προς τα εσωτερικά ύδατα και αντίστροφα. Είδη ψαριών που ακολουθούν τέτοιου είδους διαδρομή πορεία υπάρχουν και στην Ελλάδα και πιο συγκεκριμένα απαντούν και στον ποταμό Νέστο. 

Τα σημαντικότερα από αυτά είναι το Ευρωπαϊκό Χέλι και η Σαρδελομάνα ή Φρίσσα (Alosa fallax), είδη προστατευόμενα, που μετά την κατασκευή του φράγματος Τοξοτών, σταματούν την πορεία τους με αποτέλεσμα στις μέρες μας να εντοπίζονται πολύ σπάνια, παρά τις συχνές δειγματοληψίες που πραγματοποιούνται. Αλλά και άλλα είδη ψαριών συναντούν προβλήματα στην μετακίνησή τους, όπως ο Σύρτης και η Μπριάνα.

Αυτός είναι και ο λόγος που το Εργαστήριο Ιχθυοπανίδας Εσωτερικών Υδάτων του ΕΘΙΑΓΕ-ΙΝΑΛΕ (Ινστιτούτο Αλιευτικής Έρευνας) σε συνεργασία και με τον Φορέα Διαχείρισης του Εθνικού Πάρκου Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης (Δέλτα Νέστου-Βιστωνίδας-Ισμαρίδας), έχουν καταθέσει πρόταση για την κατασκευή περάσματος για τα ψάρια, που θα επιτρέπει την ελεύθερη επικοινωνία, μεταξύ των ανάντη και κατάντη του φράγματος τμημάτων του ποταμού. Η πρόταση αυτή, βασίζεται σε τεχνική μελέτη που συντάχθηκε από το ΙΝΑΛΕ και άλλους συνεργαζόμενους ειδικούς από Ιταλικό και Σουηδικό Πανεπιστήμιο.