Το τμήμα Ισλαμικών Σπουδών δεν αντικαθιστά την καταργηθείσα ΕΠΑΘ

Έντονες αντιδράσεις σε εκκλησιαστικούς, αλλά και εθνικιστικούς κύκλους έχει προκαλέσει η απόφαση της Αθήνας να προχωρήσει στην ίδρυση κατεύθυνσης Μουσουλμανικών / Ισλαμικών Σπουδών στο Τμήμα Θεολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Όπως αναφέρει ‘Το Βήμα της Κυριακής’, η συγκεκριμένη κίνηση που προωθείται με την συνεργασία των υπουργείων Παιδείας και Εξωτερικών, εντάσσεται στο πλαίσιο ενίσχυσης του οπλοστασίου της κυβέρνησης, ώστε να ικανοποιήσει πάγια αιτήματα της μουσουλμανικής μειονότητας της Θράκης, αλλά και να περιοριστεί η παρέμβαση της Άγκυρας, η οποία κατάφερνε διαχρονικά να δημιουργεί παράλληλες δομές εκπαίδευσης απομονώνοντας τους μειονοτικούς. Χαρακτηριστικό των αντιδράσεων που προκάλεσε η απόφαση είναι η αποστολή επιστολής διαμαρτυρίας από το Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας του ΑΠΘ προς τον υπουργό Παιδείας, τον πρύτανη του ΑΠΘ, αλλά και τον μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Άνθιμο. Ο τελευταίος, μάλιστα, μίλησε κατά της ίδρυσης του τμήματος σε κήρυγμά του, λέγοντας ότι «δεν θέλουμε Ισλάμ μες στο Πανεπιστήμιο, διότι εκεί... θα χυθεί αίμα».

Τι σηματοδοτεί όμως η ίδρυση κατεύθυνσης Μουσουλμανικών / Ισλαμικών Σπουδών για τη μειονότητα της Θράκης. Στο ερώτημα αυτό και όχι μόνο κλήθηκε να απαντήσει μέσω του ράδιο Χρόνος 87,5 ο Γιώργος Καλαντζής γενικός γραμματέας Θρησκευμάτων του υπουργείου Παιδείας, ο άνθρωπος που έχει ασχοληθεί επισταμένα τα τελευταία χρόνια με θέματα εκπαίδευσης και θρησκείας της μειονότητας στην περιοχή μας. 

-Είναι το αυτονόητο που θα έπρεπε να υπάρχει στα ελληνικά πανεπιστήμια εδώ και πολλές δεκαετίες. Αξίζει κάποιος και ιστορικά να δει ότι, ήδη επί Ελ. Βενιζέλου, είχε γίνει προσπάθεια να ιδρυθεί Ανώτατη Ισλαμική Σχολή στην Αθήνα. Αυτό είναι λογικό για μία χώρα που συνορεύει με ένα άλλο κράτος του οποίου η πλειοψηφία του πληθυσμού του είναι μουσουλμάνοι, για μία χώρα που διαθέτει Πατριαρχία σε μουσουλμανικές χώρες και στην ευρύτερη περιοχή μας το Ισλάμ είναι μια κυρίαρχη δύναμη. Είναι προφανές ότι αυτή η χώρα θα έπρεπε, θα όφειλε, για το δικό της καλό πρώτα απ? όλα, να έχει μια δομή που θα της προσφέρει την αναγκαία γνώση για την κατανόηση του Ισλάμ. Για να μπορέσεις να μάθεις τι γίνεται δίπλα σου, πρέπει να κατανοήσεις, αυτή είναι δουλειά της επιστήμης. 

Το γεγονός ότι τόσο καιρό η χώρα μας δεν είχε, ήταν κάτι που ζημίωνε και εξακολουθεί να ζημιώνει θεμελιώδη εθνικά της συμφέροντα. Εκτός αυτής της παραμέτρου, υπάρχουν άλλα δύο ζητήματα. Το πρώτο είναι ότι ο διάλογος Ορθοδοξίας και Ισλάμ διεξάγεται υπό την ευθύνη του Οικουμενικού Πατριαρχείου και είναι λογικό μια χώρα, όπως η δική μας, η οποία στηρίζει και αγαπά το Πατριαρχείο του γένους, να μπορεί να το υποστηρίξει και επιστημονικά αυτόν τον διάλογο και μάλιστα έχοντας και ως παράδειγμα το εκπληκτικό παράδειγμα της Θράκης, όπου συνυπάρχουν ειρηνικά χριστιανοί και μουσουλμάνοι επί δεκαετίες. Στην περίπτωση της Θράκης ουδέποτε μέσα σε αυτές τις δεκαετίες έχει εμφανιστεί κάποια ακραία τάση, όπως δυστυχώς έχει εμφανιστεί σε άλλη περιοχή. Και αυτό είναι κάτι που τιμά πρώτα την περιοχή βεβαίως, αλλά και τους μουσουλμάνους και τους χριστιανούς.

-Η ίδρυση τμήματος σημαίνει μεγάλες επενδύσεις οικονομικού χαρακτήρα, οι οποίες δεν υφίστανται. Υπάρχει η Θεολογική Σχολή που θα κάνει μια εισαγωγική κατεύθυνση, δηλαδή στο μηχανογραφικό θα φαίνεται εξαρχής ότι υπάρχει ένα τμήμα που εξειδικεύεται στο Ισλάμ. Θα είναι ένα κανονικό τμήμα 4ετούς φοίτησης με εισαγωγή μέσω πανελληνίων και όχι ξεχωριστές δομές όπου θα μπορεί να φοιτήσει ο οποιοσδήποτε ανεξαιρέτως θρησκεύματος. Οι Θεολογικές Σχολές, όπως έχει κρίνει και νομολογιακά το Συμβούλιο της Επικρατείας, δεν είναι κατηχητικές σχολές, αλλά προσφέρουν γνώση. Συνεπώς, ο οποιοσδήποτε αν θέλει να μάθει για το Ισλάμ θα μπορεί να φοιτήσει. Μια κανονική διαδικασία, όπως ταιριάζει σε μια σύγχρονη χώρα.

-Βεβαίως, οι φοιτητές θα παίρνουν πτυχίο μουσουλμανικών σπουδών, με εξειδίκευση σε θέματα Ισλαμικής Θεολογίας. Το πρόγραμμα σπουδών δεν το γνωρίζω αναλυτικά για να είμαι ειλικρινής, αλλά αυτό είναι ευθύνη του τμήματος. Και, βεβαίως, για να αποσαφηνίσω και κάτι άλλο, όπως συμβαίνει σε ένα πρόγραμμα σπουδών, υπάρχουν μαθήματα τα οποία εκφράζουν τον πυρήνα μιας θρησκείας. Αυτά, εφόσον έχει καθοριστεί από το τμήμα Θεολογίας, θα διδάσκονται από μουσουλμάνους θεολόγους, ενώ υπάρχουν μαθήματα που σχετίζονται με παιδαγωγικές και διδακτικές δυνατότητες. 

-Όχι, δεν έχει καμία σχέση με την ΕΠΑΘ, η οποία έχει να κάνει με δασκάλους. Για το θέμα της ΕΠΑΘ βρίσκεται μία άλλη συζήτηση σε εξέλιξη και υπάρχουν διάφορες σκέψεις για το πώς πρέπει να δώσουμε δύο κατευθύνσεις, η μία αφορά τους ήδη αποφοίτους της ΕΠΑΘ που είναι 3ετούς και 2ετούς φοίτησης και εκεί το ελληνικό κράτος οφείλει να πάρει μια σοβαρή πρωτοβουλία για την εξομοίωση τους και εργαζόμαστε προς αυτή την κατεύθυνση εδώ και αρκετούς μήνες για να βρούμε την καλύτερη λύση και για τους ανθρώπους και για το πρόγραμμα σπουδών και κυρίως για τα παιδιά που είναι ο τελικός αποδέκτης της υπηρεσίας. Και υπάρχει και η διάσταση από εδώ και πέρα, πως θα διαμορφώνεται ο δάσκαλος του μειονοτικού προγράμματος στα δημοτικά σχολεία, Βέβαια, οφείλω να πω ότι η επετηρίδα της ΕΠΑΘ είναι μεγάλη, όλοι γνωρίζουμε ότι διορισμοί δεν γίνονται. Το πρόβλημα δεν είναι εύκολα αντιμετωπίσιμο, αλλά οπωσδήποτε η χώρα μας πρέπει να δώσει μια σοβαρή λύση πάντα στην κατεύθυνση ισότητας, ίσης γνώσης και επιπλέον δεξιότητας και γνώσης που πρέπει να έχει εκείνος που θα μπει στο μειονοτικό πρόγραμμα των μειονοτικών σχολείων.

-Είμαστε μια δημοκρατική χώρα και είναι φυσικό να υπάρχουν και αντιδράσεις. Μπορώ να σας πω και αντίστοιχες αντιδράσεις και από άλλους στην Θράκη. Κάτι που είναι καινούργιο, κάτι που αλλάζει τα πράγματα, κάτι που δείχνει έναν δρόμο, είναι φυσικό να έχει και υποστηρικτές, να έχει ανθρώπους που αναρωτιούνται τι θα γίνει και να έχει και αντιπάλους. Το τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας έχει μια διαφορετική άποψη και πολύ καλά κάνει και εκφράζεται δημόσια, και αυτό είναι καλό ώστε να θυμόμαστε τι έχει πει ο καθένας και να κριθεί από αυτό. Σχετικά με τις δηλώσεις του μητροπολίτη Θεσσαλονίκης, ισχύει ό,τι είπα και πριν, ότι δηλαδή βεβαίως και έχουμε δημοκρατία και βεβαίως πρέπει να μιλούν δυνατά. Θα μου επιτρέψετε όμως να ακούσω με πολύ μεγαλύτερη προσοχή και σεβασμό αυτά που λένε οι μητροπολίτες της Θράκης και που ζουν στην Θράκη. Αυτοί είναι μαζί με τους μουσουλμάνους στην καθημερινότητά τους, δεν είναι κάτι μακρινό και άγνωστο. Και οι τέσσερις μητροπολίτες Θράκης έχουν εκφραστεί με μια εξαιρετική επιστολή –και από θεολογική περιεχόμενο αλλά και με όρους ανθρωπίνων δικαιωμάτων- σχετικά με την πρωτοβουλία αυτή του τμήματος Θεολογίας την οποία ενισχύουν και υποστηρίζουν πλήρως. Δεν καταλαβαίνω, γιατί πρέπει να δώσει κάποιος μεγαλύτερη βαρύτητα στην άποψη σύμφωνα με την οποία όσο πιο χωριστά τόσο πιο καλά και όχι στην άποψη που κηρύσσει τη λογική ότι είμαστε όλοι πολίτες αυτού του κράτους με ίσα δικαιώματα και υποχρεώσεις. 

-Ο νόμος των ιεροδιδασκάλων καταρχήν εφαρμόστηκε. Οι αποδέκτες της προσφερόμενης υπηρεσίας εκ μέρους του κράτους είναι εκείνοι που δικαιούνται να μιλήσουν και για να είμαι ειλικρινής αποφεύγω να μιλήσω πιο συγκεκριμένα, γιατί δε θέλω, ειδικά αυτή την περίοδο, να υπάρξει οποιαδήποτε συζήτηση περί του ποιος πετυχαίνει, ποιος δεν πετυχαίνει κ.λπ. Η συζήτηση για τους ιεροδιδασκάλους είναι ένα ζήτημα που αφορά το θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα των μουσουλμάνων συμπολιτών μας, να έχουν την επιλογή διδασκαλίας του ιερού Κορανίου στα δημόσια σχολεία, όπως έχουμε και εμείς για το μάθημα των θρησκευτικών. Αυτό το πράγμα το ελληνικό κράτος το προσφέρει. Είναι αλήθεια ότι υπήρξε συμμετοχή σε μερικές περιπτώσεις και εντυπωσιακά μεγάλη, αλλά αυτό έχει να κάνει με το γεγονός ότι δόθηκε το δικαίωμα. Από εκεί και πέρα το πράγμα και η διαδικασία έχει ακόμη ορισμένες αδυναμίες, όπως οτιδήποτε εμφανίζεται για πρώτη φορά, δεν έχουμε διδακτικά βιβλία για παράδειγμα, ενώ υπάρχουν και ζητήματα με τους χρόνους, γιατί πρέπει ένα σύστημα να αρχίζει να λειτουργεί με τη λογική ότι το Σεπτέμβριο αρχίζει η νέα σχολική χρονιά. 

Είναι αρκετά αυτά που πρέπει να δούμε, όμως έχουμε περάσει ένα ποτάμι με μεγάλη επιτυχία και αυτή η επιτυχία οφείλεται πρώτα και κύρια στους μουσουλμάνους συμπολίτες μας και στη σοβαρότητα με την οποία χειρίστηκαν αυτά τα ζητήματα, οι εκπαιδευτικοί μηχανισμοί και θεσμοί του κράτους ειδικά στην Θράκη, γιατί όλα αυτά δεν έγιναν από την Αθήνα. Όλα αυτά έγιναν από ανθρώπους που ζουν και αναπνέουν εκεί, βγαίνουν το απόγευμα, μιλούν, έχουν φίλους μουσουλμάνους.