Τη μνήμη του Αγίου Ευγενίου τίμησαν και φέτος τα Ποντιακά Σωματεία

Στις 24 Ιουνίου κάθε έτους οι Πόντιοι συγκεντρώνονται στα Πετρωτά Ροδόπης για να τιμήσουν τον Αγ. Ευγένιο, έναν άγιο το όνομα του οποίου συνδέθηκε άρρηκτα με την Τραπεζούντα του Πόντου, αλλά και με τον αγώνα για την επικράτηση του χριστιανισμού  έναντι των ειδώλων της παλιάς θρησκείας. Ο άγιος Ευγένιος έζησε στην Τραπεζούντα τον 3ο αι. μ.Χ. και μαρτύρησε για την πίστη του, μαζί με άλλους τρείς νέους,  τον Κανίδιο, τον Ουαλεριανό και τον Ακύλα. Με το μαρτύριο τους οι άγιοι και κυρίως ο Ευγένιος, και με την μετέπειτα θαυματουργή του δράση, έγιναν σύμβολα αντίδρασης στα δεσμά του ψεύδους και αφοσίωσης στην άληθεια του ενός  και μοναδικού Θεού. Τη μνήμη του Αγίου Ευγενίου τίμησαν και φέτος τα Ποντιακά Σωματεία του Νομού Ροδόπης. Συγκεκριμένα το απόγευμα της Κυριακής 26 Ιουνίου στο ιερό προσκύνημα του Αγίου Ευγενίου Ρωμανίας στα Πετρωτά Ροδόπης τελέστηκε μέγας πανηγυρικός εσπερινός με αρτοκλασία και θείο κήρυγμα, χοροστατούντος του μητροπολίτου Μαρωνείας και Κομοτηνής. Τη διακονία του θείου λόγου ανέλαβε ο αρχιμανδρίτης π. Παΐσιος Αζμανίδης, προϊστάμενος του καθεδρικού ναού Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, ο οποίος αναφέρθηκε σύντομα στο βίο του αγίου, καθώς και σε ιστορικά στοιχεία για την Τραπεζούντα, την Αρχοντοκυρά, όπως χαρακτήρισε, του Πόντου. Ιστορικά στοιχεία σχετικά με τον Άγιο Ευγένιο τον Τραπεζούντιο παραθέτει η Ειρήνη Χρυσοστομίδου, απόφοιτος τμήματος Ιστορίας- Εθνολογίας ΔΠΘ: "Ο πρώτος ναός του Αγίου Ευγενίου, που χτίστηκε προς τιμή του, βρισκόταν κοντά στο πατρικό του σπίτι. Η Μονή του Αγίου Ευγενίου υπήρξε κατά τη διάρκεια της Αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας ένας από τους σημαντικότερους ναούς της πόλης. Εσωτερικά και εξωτερικά ο ναός ήταν διακοσμημένος με τοιχογραφίες με αγιογραφικές παραστάσεις, αλλά και απεικονίσεις των Μεγάλων Κομνηνών της Τραπεζούντας. Η φήμη και η λατρεία του Αγίου Ευγενίου ήταν τόσο διαδεδομένη στην Τραπεζούντα, ώστε κατά τη διάρκεια της γιορτής του συγκεντρώνονταν χιλιάδες προσκυνητές. Στα πανηγύρια, που γίνονταν προς τιμή του Αγίου Ευγενίου, συμμετείχε όλος ο τοπικός πληθυσμός. 

Για το μαρτύριο και τα θαύματα του Αγίου Ευγενίου και των συναθλητών έχουν γράψει μεταξύ άλλων ο τραπεζούντιος πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Ιωάννης Ξιφιλίνος, ο λόγιος τραπεζούντιος Κωνσταντίνος Λουκίτης και ο μητροπολίτης Τραπεζούντος Ιωσήφ Λαζαρόπουλος. Εκτενής αναφορά στο μαρτύριο του και των συναθλητών του γίνεται  και στο  Αρχείο  του Πόντου. Ο μητροπολίτης Τραπεζούντας Χρύσανθος Φιλιππίδης, μετέπειτα αρχιεπίσκοπος Αθηνών, σημειώνει ότι «επείχεν ο άγιος την αυτήν θέσιν και τιμήν, ην είχεν εν Θεσσαλονίκη ο πολιούχος αυτής μεγαλομάρτυς Δημήτριος, ομοιάζων αυτώ κατά τα θαύματα, το ζωηρόν βλέμμα, την εκπεμπομένην εκ της όψεως αυτού γαλήνην και την ανάβλυσιν του μύρου εκ της μυρορόου σορού». (ότι δηλ οι πιστοί τον τιμούσαν και τον αγαπούσαν τόσο, όσο και  τον  Αγ. Δημήτριο στην Θεσσαλονίκη.) Ο ναός και η μονή του Αγίου Ευγενίου στην Τραπεζούντα ενισχύθηκε από τους βυζαντινούς αυτοκράτορες καθώς και τους αυτοκράτορες της Αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας.  Μάλιστα ο πρώτος αυτοκράτορας της Τραπεζούντας ο Αλέξιος Α΄ (1204-1222), αμέσως μόλις ίδρυσε την Αυτοκρατορία του, στέφθηκε συμβολικά στο ναό του Αγίου Ευγενίου. Στη μονή του Αγίου Ευγενίου πρωτολειτούργησε μάλιστα και η φημισμένη αστρονομική σχολή της Τραπεζούντας με αστρονόμους και μαθηματικούς όπως ο Κωνσταντίνος Λουκίτης, ο Γρηγόριος Χιονιάδης και ο ιερέας Μανουήλ. Σε μια εσωτερική αυτοκρατορική διαμάχη για την κατάληψη της εξουσίας, ο ναός καταστράφηκε το 1340, αποκαταστάθηκε όμως στα χρόνια του αυτοκράτορα Αλεξίου Γ΄(1349-1390). Ο ίδιος άλλωστε στέφθηκε στο ναό αυτό, ανήμερα της εορτής του Αγίου Ευγενίου στις 21 Ιανουαρίου 1349. Ακόμη και τα νομίσματα της Αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας είχαν τη μορφή του Αγίου Ευγενίου.

Μετά την άλωση της Τραπεζούντας το 1461, ο σουλτάνος Μωάμεθ Β΄ μετέτρεψε το ναό του Αγίου Ευγενίου σε τζαμί και πήρε το όνομα τέμενος της νέας ή πρώτης Παρασκευής, επειδή προσευχήθηκε εκεί ο σουλτάνος την πρώτη Παρασκευή μετά την άλωση της Τραπεζούντας. Η λαϊκή αφήγηση έχει διασώσει πλήθος θαυμάτων του Αγίου Ευγενίου που έσωσαν την πόλη της Τραπεζούντας από επιδρομές και ασθένειες, αλλά η ευεργετική του παρέμβαση διασώζεται και σε διηγήσεις θαυμάτων μεμονωμένων προσώπων. Το γεγονός αυτό των θαυμάτων ενδυνάμωσε την πίστη του και τη λατρεία των κατοίκων της Τραπεζούντας προς τον Άγιο Ευγένιο. Η γιορτή του Αγίου Ευγενίου εορταζόταν την 21η Ιανουαρίου ημέρα του μαρτυρίου του. Από τον 9ο αιώνα όμως, καθιερώθηκε να γιορτάζεται και η ημέρα των γενεθλίων του που είναι στις 24 Ιουνίου. Μετά την Γενοκτονία και τις διώξεις των Ελλήνων του Πόντου, όσοι κατάφεραν να φτάσουν στην Ελλάδα, κουβάλησαν μαζί τους και την αγάπη τους για τον πολιούχο της Τραπεζούντας.

Πέρασαν χρόνια ώσπου, μια ιδέα γεννήθηκε στο μυαλό ενος Ποντίου πολιτικού, του Μιχάλη Χαραλαμπίδη. Το 1988 με εισήγησή του στο Δεύτερο Παγκόσμιο Ποντιακό Συνέδριο πρότεινε τη δημιουργία μιας πόλης στα παράλια της Θράκης με την ονομασία Ρωμανία. Πρότεινε επίσης, να προστεθεί στο όνομα Θράκη και το όνομα Ρωμανία, έτσι ώστε η περιφέρεια να ονομάζεται Θράκης - Ρωμανίας.  Το καλοκαίρι του 1995 θεμελιώθηκε και ο ναός αυτός στον οποίο βρισκόμαστε σήμερα και φέρει το όνομα του Αγ. Ευγενίου, στο πλάισιο της υλοποίησης της ιδέας του Χαραλαμπίδη για την οικοδόμηση της Ρωμανίας. Το 1997, 204 βουλευτές υπέγραψαν την πρόταση νόμου για τη δημιουργία ενός οργανισμού για την υλοποίηση του εγχειρήματος, χωρίς όμως αποτέλεσμα. Ο άγιος έμεινε να ατενίζει την θάλασσα μόνος του, χωρίς την πόλη που του υποσχέθηκαν ότι θα φυλάει. Δεν τον εγκατέλειψε όμως η αγάπη του κόσμου! Γι?αυτό και κάθε χρόνο τέτοια μέρα, ο ναός πλημμυρίζει με κόσμο, ψαλμωδίες φτάνουν  ως τον ουρανό και ιερείς και πιστοί αποδίδουν σεβασμό και αγάπη στον Αγ. Ευγένιο τον Τραπεζούντιο.

Απολυτίκιο: Τραπεζοῦντος τὸν γόνον καὶ θερμὸν ἀντιλήπτορα, καὶ τοῦ πάντων Δεσπότου στρατιώτην περίδοξον, Εὐγένιον τὸν μέγαν Ἀθλητήν, τιμήσωμεν ἐν ὕμνοις οἱ πιστοί· ἀπὸ πάσης γὰρ λυτροῦται ἐπιφορᾶς, τοὺς πίστει ἀνακράζοντας· δόξα τῷ δεδωκότι σοι ἰσχύν, δόξα τῷ σὲ στεφανώσαντι, δόξα τῷ ἐνεργοῦντι διὰ σοῦ, πᾶσιν ἰάματα". 

Στην εκδήλωση μνήμης στο ναό των Πετρωτών Ροδόπης συμμετείχαν εκπρόσωποι του Συνδέσμου Ποντιακών Σωματείων της Περιφέρειας Αν. Μακεδονίας και Θράκης, ενώ κατά τη διάρκεια της ακολουθίας το εκκλησίασμα είχε την ευκαιρία να προσκυνήσει αντίγραφο της Παναγίας της Σουμελά, αλλά και την θαυματουργή εικόνα του Αγίου Ευγενίου.