Θάλεια Δραγώνα: Δεν είναι εύκολο να συζητιούνται θέματα βεβαρημένα από τις πληγές της ιστορίας?

«Ευχαριστώ πολύ τον ΧΡΟΝΟ που μου δίνει την ευκαιρία να μιλήσω για ένα διεθνές Συνέδριο που έγινε την προηγούμενη εβδομάδα στην Κωνσταντινούπολη με θέμα «Η Δυτική Θράκη από το παρελθόν στο παρόν» θα πει η Θάλεια Δραγώνα το πρόσωπο που δέχθηκε επικρίσεις και πυρά για την συμμετοχή της στο επίμαχο συνέδριο στην Τουρκία με ομιλητές πανεπιστημιακούς αλλά και γνωστούς μειονοτικούς Θρακολόγους που ψάχνουν βήματα στο εξωτερικό να  ρίξουν το δηλητήριό τους δημιουργώντας παραπλανητικά δεδομένα. Η  γνωστή καθηγήτρια πανεπιστημίου φιλοξενήθηκε χθες στο «Χ» κι έδωσε μια πλήρη διάσταση του τι συνέβη εκεί και ποια ήταν η δική της θέση  και της κ. Φραγκουδάκη σένα βουλγαρικό και τουρκικό επιστημονικό δυναμικό .

«Το Συνέδριο οργάνωσε στο Πανεπιστήμιο της Ιστανμπούλ, το παλαιότερο και μεγαλύτερο πανεπιστήμιο της Κωνσταντινούπολης, και ειδικότερα το «Ινστιτούτο Ατατούρκ» του οποίου πρόεδρος είναι ο καθηγητής  κ.Eraslan.  Κάποιοι γνωστοί κύκλοι, εδώ και χρόνια, επικριτικοί της δουλειάς που κάνουμε 17 χρόνια στη Θράκη, μας κατηγόρησαν για τη συμμετοχή μας. Αρχίζω λοιπόν με τη γαλλική ρήση « χαμένοι είναι οι απόντες». Η παρουσία είναι αυτή που δίνει την ευκαιρία στους συμμετέχοντες να εκφράσουν απόψεις και προβάλλουν τις θέσεις τους. 

Λίγα λόγια όμως και το περιεχόμενο του Συνεδρίου που ήταν διεπιστημονικό. Την πρώτη ημέρα κάλυψε θέματα από ιστορική γωνία. Θέματα που απασχόλησαν ήταν σχετικά με τη δημογραφία και δύο Βούλγαροι ιστορικοί μίλησαν για τον αστικό πληθυσμό του Διδυμότειχου από τον 15ο-17ο αιώνα και για τον οικιστικό ιστό της Θράκης τον 15ο αιώνα. Ένας άλλος Βούλγαρος κοινωνιολόγος από το Πανεπιστήμιο της Σόφιας μίλησε για τη βουλγαρική κατοχή της Θράκης τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, το όνειρο της Βουλγαρίας να βγει στο Αιγαίο και την αποτυχία του. Ο γνωστός ιστορικός Keith Lowry, καθηγητής στο Princeton και στο Πανεπιστήμιο Bahcesehir, έκανε μια εισήγηση με βάση το φωτογραφικό υλικό μνημείων του Βούλγαρου αρχαιολόγου Bogdan Filov του 1913. Η Nilufer Erdem με καταγωγή από τη Θράκη και εδώ και χρόνια στο Πανεπιστήμιο της Ιστανμπούλ μίλησε για τη δράση του Χαρίσειου Βαμβακά και δύο Τούρκοι ιστορικοί αναφέρθηκαν για τη Θράκη πριν τους Βαλκανικούς Πολέμους. 

Τη δεύτερη μέρα τέθηκαν από Τούρκους επιστήμονες ή επιστήμονες μέλη της μειονότητας στη Θράκη, μια σειρά από θέματα που αφορούσαν την εκλογή του Μουφτή, τη θρησκευτική αυτονομία, την πολιτική εκπροσώπηση, τα δικαιώματα της μειονότητας. Οι θέσεις ήταν οι γνωστές θέσεις που υποστηρίζει η μειονότητα και έτσι για μένα δεν αποτέλεσαν καμία έκπληξη. Τέθηκε η ανάγκη για ενδυνάμωση των γυναικών –κάτι με το οποίο συμφωνώ απολύτως και για το οποίο συμβάλει και το Πρόγραμμά μας με την ενίσχυση της ελληνομάθειας. 

Όσον αφορά τη συνεδρία που συμμετείχαμε η κυρία Φραγκουδάκη και εγώ το θέμα της ήταν η εκπαίδευση. Μιλήσαμε αφενός για την αδιέξοδη συνθήκη απομονωτισμού που καλλιεργεί το μειονοτικό σχολείο και την ανάγκη το δημόσιο σχολείο να σεβαστεί τη γλωσσική και τη θρησκευτική ταυτότητα των μαθητών, και φυσικά, για το «Πρόγραμμα Εκπαίδευσης των Παιδιών της Μουσουλμανικής Μειονότητας στη Θράκη». Η θέση μας για τον απομονωτισμό που καλλιεργεί το μειονοτικό σχολείο είναι γνωστή εδώ και χρόνια και η μειονότητα δεν συμφωνεί με αυτήν. Το δεκαπενταετές έργο του Προγράμματος για την ελληνομάθεια και την κοινωνική ένταξη έχει κατακτήσει την εμπιστοσύνη των παιδιών της μειονότητας και των γονιών τους και η παρουσίασή του έδειξε στο ακροατήριο τη δουλειά που έχει κάνει η Ελλάδα στο θέμα. 

Στην ίδια συνεδρία μίλησε και Kelaga Ahmet, μέλος της μειονότητας και τώρα επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Trakya στην Αδριανούπολη, για το θέμα της ΕΠΑΘ και τη ανάγκη να εδραιωθεί νομικά Τομέας Μειονοτικής Εκπαίδευσης στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Είναι ένα θέμα που με βρίσκει απόλυτα σύμφωνη και για το οποίο είχα παλέψει όταν ήμουν Ειδική Γραμματέας στο Υπουργείο Παιδείας. Το συνεδρία αυτή διηύθηνε η καθηγήτρια Gursoy από το Πανεπιστήμιο Marmara που είναι εγγονή του Τζελάλ Μπαγιάρ και πρόσθεσε τις παιδικές της αναμνήσεις από τον παππού της και τη βασιλική οικογένεια όταν ιδρύθηκε το Γυμνάσιο Λύκειο «Τζελάλ Μπαγιάρ» στην Κομοτηνή. 

Για την Κεμαλική εκπαιδευτική μεταρρύθμιση στον μεσοπόλεμο και τη σύγκριση ελληνικών και βουλγαρικών πολιτικών μίλησε και ο συνάδελφος Vemund Aarbakke από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, ο οποίος έχει ασχοληθεί με τη μειονοτική εκπαίδευση στη Θράκη. 

Όπως όλοι θα φαντάζονται, δεν υπήρχε σε συμφωνία απόψεων σε πλείστα όσα θέματα. Υπήρξαν ομιλητές με λόγο προβλεπόμενο και άλλοι πιο κριτικοί. Η ιστορική αφήγηση δεν είναι μία και παραλλάσσει ανάλογα με τον στόχο του αφηγητή, ακόμη και σε επιστημονικά πλαίσια. Αυτό όμως αποτελεί και τη βάση του διαλόγου. Η ομοφωνία δεν έχει ανάγκη από διάλογο. Δεν είναι εύκολη υπόθεση πουθενά στον κόσμο να συζητώνται θέματα που είναι βεβαρημένα από τις πληγές της ιστορίας. Εθνκιστικές θέσεις συχνά προβάλλονται αλλά δεν είναι δυνατόν να προχωρήσουμε χωρίς η αντιπαράθεση να τεθεί σε διάλογο, και μάλιστα σε ένα επιστημονικό περιβάλλον που κατά κανόνα το χαρακτηρίζει η πολιτισμένη ατμόσφαιρα. Για παράδειγμα στο Συνέδριο τέθηκε από τον Sebahattin Abdurrahman το θέμα της πολιτικής εκπροσώπησης της μειονότητας και το ΚΙΕΦ. Η δική μου θέση, και τη οποία εξέφρασα, είναι ότι ούτε τα συμφέροντα της μειονότητας ούτε της πλειονότητας υπηρετούνται μέσα από ξεχωριστούς θεσμούς και κόμματα. Έχει σημασία να συζητήσουμε τέτοια θέματα τα οποία εξάλλου έχουν απασχολήσει την πολιτική φιλοσοφία και τη συζήτηση γύρω από τον κοινοτισμό του Charles Taylor και τη θέση των καθολικών δικαιωμάτων του Rawls. 

Η παρουσία μας εκεί μας έδωσε την ευκαιρία να εκφράσουμε τις θέσεις μας ευθαρσώς, κάτι που εξάλλου πάντα κάνουμε, σε οποιοδήποτε πλαίσιο και αν βρεθούμε, και που μας κοστίζει τη δημοφιλία μας. Τελειώνω υπογραμμίζοντας τη σημασία να καλούνται επιστήμονες εκατέρωθεν. Θυμάμαι πριν λίγα χρόνια η Οικουμενική Ομοσπονδία Κωνσταντινουπολιτών είχα καλέσει τον καθηγητή Baskin Oran. Παρ? όλο που είναι μετριοπαθής, σίγουρα δεν άρεσε σε κάποιο μέρος του ακροατηρίου που εξέφρασε τις ενστάσεις του. Καλά έκανε η Οικουμενική Ομοσπονδία που τον κάλεσε; Η απάντησή μου είναι ότι έπραξε άριστα».