ΤΑΡ: Οδηγός απόκτησης γης και αποζημίωσης

Ο υπεύθυνος πολίτης είναι και ενημερωμένος, σε αυτό το πλαίσιο όλοι μας καλούμαστε να μάθουμε ποιος είναι αυτός ο Διαδριατικός Αγωγός Φυσικού Αερίου (Trans Adriatic Pipeline) ή εν συντομία ΤΑΡ, που πολύ σύντομα θα μπει στη ζωή μας. Για την ενημέρωση πολιτών και αρχών εκδόθηκε οδηγός απόκτησης γης και αποζημίωσης. Πρόκειται για έντυπο περίπου 40 σελίδων που παρέχει αναλυτικές πληροφορίες για τη διάρκεια του έργου και την κατασκευή του, τις επιπτώσεις του έργου στη γη, τις γενικές αρχές αποζημίωσης που θα τηρηθούν, πως θα γίνουν οι αποζημιώσεις για τα επηρεαζόμενα γεωτεμάχια στην Ελλάδα και πολλά άλλα. 

Ο Διαδριατικός Αγωγός είναι ένα έργο κατασκευής αγωγού φυσικού αερίου ο οποίος θα μεταφέρει φυσικό αέριο από την περιοχή τη Κασπίας στην Ευρώπη, όπως αναφέρεται στην επίσημη ιστοσελίδα του αγωγού (www.tap-ag.gr). Θα διασυνδεθεί με τον αγωγό φυσικού αερίου Ανατολίας (TANAP) στα ελληνοτουρκικά σύνορα και θα διέρχεται από τη Βόρεια Ελλάδα, την Αλβανία και την Αδριατική Θάλασσα προτού καταλήξει στις ακτές της Νότιας Ιταλίας όπου θα συνδεθεί στο ιταλικό δίκτυο φυσικού αερίου. Το έργο βρίσκεται επί του παρόντος στη φάση της υλοποίησης και έχουν αρχίσει οι προετοιμασίες για την κατασκευή του αγωγού, η οποία αναμένεται να ξεκινήσει το 2016. Όταν ολοκληρωθεί η κατασκευή του, ο TAP θα παρέχει την πιο άμεση, λογική και οικονομικά αποδοτική οδό μεταφοράς φυσικού αερίου που θα ανοίξει τον ζωτικής σημασίας Νότιο Διάδρομο Φυσικού Αερίου, θα έχει μήκος 4.000 χλμ. και θα εκτείνεται από την Κασπία Θάλασσα μέχρι την Ευρώπη.

Η διαδρομή του TAP θα έχει μήκος περίπου 870 χλμ. Το μεγαλύτερο υψόμετρο από το οποίο θα περάσει ο TAP θα είναι τα 1.800 μέτρα στα αλβανικά όρη, ενώ το βαθύτερο σημείο που θα υποδεχθεί το υποθαλάσσιο τμήμα θα είναι τα 820 μέτρα στην Αδριατική Θάλασσα. Το τμήμα του αγωγού που θα διέρχεται από την Ελλάδα θα έχει μήκος περίπου 545 χιλιόμετρα. Πρόκειται για το μεγαλύτερο σε μήκος τμήμα του TAP. Θα ξεκινάει από τους Κήπους κοντά στα ελληνοτουρκικά σύνορα και θα καταλήγει στα σύνορα με την Αλβανία, νοτιοδυτικά της Ιεροπηγής. Το έργο του TAP στην Ελλάδα προβλέπει, εκτός από την τοποθέτηση του ίδιου του αγωγού, την κατασκευή ενός σταθμού συμπίεσης κοντά στους Κήπους με μεταφορική ικανότητα 10 δισ. κ.μ. και ενός δεύτερου σταθμού κοντά στις Σέρρες σε περίπτωση μελλοντικής αναβάθμισης της μεταφορικής ικανότητας του αγωγού σε 20 δισ. κ.μ. Κατά μήκος της διαδρομής του ελληνικού τμήματος του αγωγού θα κατασκευαστούν 23 βαλβιδοστάσια.

Έχοντας υπόψη τους το ενδεχόμενο κάλυψης αυξημένων αναγκών στο μέλλον, οι κατασκευαστές του TAP σχεδίασαν τον αγωγό με ευελιξία ώστε να είναι σε θέση να μεταφέρει μελλοντικά μεγαλύτερο όγκο φυσικού αερίου. Η αρχική μεταφορική ικανότητα του TAP, η οποία ανέρχεται σε 10 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα (κ.μ.) φυσικού αερίου τον χρόνο, επαρκεί για την κάλυψη της ενέργειας που καταναλώνουν περίπου επτά εκατομμύρια νοικοκυριά στην Ευρώπη. Στο μέλλον, η μεταφορική ικανότητα του αγωγού θα μπορεί να επεκταθεί σε περισσότερα από 20 δισ. κ.μ. με την προσθήκη δύο ακόμη σταθμών συμπίεσης, επιτρέποντας έτσι τη μεταφορά επιπρόσθετων ποσοτήτων ενέργειας από την ευρύτερη περιοχή της Κασπίας. Ο αγωγός θα διαθέτει ακόμη δυνατότητα «φυσικής αντιστροφής ροής», θα μπορεί, δηλαδή, να διοχετεύει φυσικό αέριο από την Ιταλία προς τη Νοτιοανατολική Ευρώπη σε περίπτωση διακοπής της ροής ή σε περίπτωση που απαιτείται μεγαλύτερη μεταφορική ικανότητα για τον εφοδιασμό της περιοχής με πρόσθετες ποσότητες φυσικού αερίου.

Στον οδηγό απόκτησης γης και αποζημίωσης του ΤΑΡ επισημαίνεται ότι για την κατασκευή του αγωγού θα χρειαστεί προσωρινή δέσμευση μιας ζώνης εργασίας πλάτους 38 μέτρων. Προσωρινές εγκαταστάσεις θα είναι αναγκαίες καθ΄ όλη τη διάρκεια της κατασκευής: 17 χώροι αποθήκευσης κατά μήκος της διαδρομής του αγωγού και 8 εργοτάξια κατά μήκος της διαδρομής του αγωγού. Μόνιμη δέσμευση γης θα είναι αναγκαία για τους σταθμούς συμπίεσης στους Κήπους και τις Σέρρες, καθώς και για περίπου 23 βαλβιδοστάσια. 

Στις γενικές αρχές αποζημίωσης της γης στον οδηγό που εκδόθηκε, επισημαίνεται μεταξύ άλλων, ότι η στρατηγική του ΤΑΡ για την πρόσβαση, απόκτηση και δουλεία της γης βασίζεται στις εξής αρχές: αποζημίωση για τη γη και τις καλλιέργειες βάσει της αξίας πλήρους αποκατάστασης πριν την έναρξη εργασιών κατασκευής. Η αξία πλήρους αποκατάστασης υπολογίζεται με βάση την αγοραία αξία και περιλαμβάνει όλα τα σχετικά έξοδα συναλλαγών. Οι εκτάσεις που είναι απαραίτητες για τις μόνιμες υπέργειες εγκαταστάσεις, θα αγοραστούν από τους ιδιοκτήτες με στόχο να αποζημιωθούν για την απώλεια γης και να διατηρήσουν το υπάρχουν επίπεδο διαβίωσης. Οι εκτάσεις που είναι απαραίτητες για προσωρινές εγκαταστάσεις, συμπεριλαμβανομένης της ζώνης εργασίας του αγωγού και των προσωρινών εγκαταστάσεων θα χρησιμοποιηθούν από τον ΤΑΡ μόνο κατά τη διάρκεια της κατασκευής του αγωγού. Θα μισθωθούν από τον ΤΑΡ και θα επιστραφούν στους ιδιοκτήτες μετά την ολοκλήρωση της κατασκευής και την πλήρη αποκατάστασή τους. Η κατασκευή του αγωγού έχει προκαλέσει ποικίλες αντιδράσεις κυρίως στην Καβάλα για τη διαδρομή που θα ακολουθήσει. Πέρα όμως από τη διαδρομή του, η τοπική κοινωνία θέλει να αξιοποιήσει όλα τα οφέλη που φέρνει στην περιοχή μας. Αυτό είχε επισημάνει προσωπικά ο περιφερειάρχης ΑΜΘ Γιώργος Παυλίδης, στον πρέσβη του Αζερμπαϊτζάν στην Αθήνα Ραχμάν Μουσταφάγιεβ, κατά την επίσκεψη του δεύτερου στην περιοχή μας, τον Οκτώβριο του 2014. Ο κ. Παυλίδης είχε επισημάνει τη σημασία που έχει για την Ελλάδα και ειδικότερα την περιοχή μας το έργο, λέγοντας ότι είναι ένας γεωστρατηγικός αγωγός που αφορά όλη την Ευρώπη. «Είναι ένας σημαντικός αγωγός, καμία στιγμή δεν πρέπει να παραβλέπουμε τη στρατηγική του σημασία, χωρίς ταυτόχρονα να απαξιώνουμε οτιδήποτε επιβαρύνει την περιοχή. Ο αγωγός σε πρώτη φάση περνάει transit, όμως σε δεύτερη φάση, όπως συζητήσαμε και με τον πρέσβη, είναι ο αγωγός εκείνος που μπορεί να παρέχει φθηνό φυσικό αέριο στην ευρύτερη περιοχή της ΑΜΘ και είναι κάτι το οποίο είναι υλοποιήσιμο», τόνισε. Ο κ. Παυλίδης υπενθύμισε παρουσία του διπλωμάτη, ότι η περιφέρεια ΑΜΘ έχει θέσει ως όρους και προς την κυβέρνηση της χώρα της,  ο αγωγός να μην περάσει από τα Τενάγη των Φιλίππων, να έχει τις μικρότερες δυνατές επιβαρύνσεις, να γίνουν διορθώσεις και να υπάρχουν ανταποδοτικά οφέλη για την περιοχή. «Η ελληνική κυβέρνηση οφείλει και, αυτό είναι κόκκινη γραμμή για το μέλλον, να δημιουργήσει Εταιρία Παροχής Αερίου(ΕΠΑ) για να έχουμε φυσικό αέριο για οικιακή χρήση. Ταυτόχρονα είναι μία ευκαιρία να έχουμε αναβάπτιση των θέσεων με το Αζερμπαϊτζάν η οποία είναι μία χώρα μεγάλων δυνατοτήτων». 

Οι διεκδικήσεις της περιφέρειας ΑΜΘ δεν περιορίζονται στα παραπάνω, καθώς διεκδικεί τη δημιουργία τουλάχιστον έξι σημείων λήψης φυσικού αερίου, αλλά και Εταιρείας Παροχής Αερίου (ΕΠΑ, ενόψει της κατασκευής του Διαδριατικού Αγωγού (TAP), ενώ παράλληλα ζητά την εξασφάλιση ανταποδοτικών τελών, για τις τοπικές κοινωνίες, κατά τα ισχύοντα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Τα παραπάνω επισημάνθηκαν το Δεκέμβριο του 2014, στη διάρκεια συνάντησης, μεταξύ του περιφερειάρχη, Γεώργιου Παυλίδη και του υφυπουργού Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής (ΥΠΕΚΑ), Ασημάκη Παπαγεωργίου. 

Η συνάντηση έλαβε χώρα ενόψει της επικείμενης συνάντησης των εκπροσώπων του ΥΠΕΚΑ και του TAP, σχετικά με τις εξελίξεις και την πορεία προς την υλοποίηση του έργου. Αναλυτικότερα, ο κ.Παυλίδης ζήτησε η διέλευση τού αερίου μέσω του TAP να μην είναι transit. Οι προτεινόμενες νέες αναμονές λήψης αερίου ζήτησε να χωροθετηθούν, στους Κήπους για τον Βόρειο Έβρο, στην Αλεξανδρούπολη, την Κομοτηνή, την Ξάνθη, την Καβάλα και τις Κρηνίδες, στο ύψος του Δήμου Δοξάτου για τη Δράμα, ώστε να γίνει δυνατή η χρήση αερίου εκ του αγωγού ΤΑP για οικιακή θέρμανση από όλους τους κατοίκους της Περιφέρειας  Όσον αφορά τση δημιουργία Εταιρείας Παροχής Αερίου στην Περιφέρεια επισήμανε ότι αυτή επιβάλλεται, προκειμένου η διέλευση των ενεργειακών αγωγών να ωφελήσει άμεσα τις τοπικές κοινωνίες, με την τροφοδότηση των νοικοκυριών τους με φυσικό αέριο. Σε ό,τι αφορά στην εξασφάλιση ανταποδοτικών τελών για τις τοπικές κοινωνίες, υπενθύμισε ότι αυτά επιβάλλονται σχεδόν σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως στην Γερμανία, στην Αυστρία, στο Βελγίο, στην Πολωνία, στη Σλοβακία, στη Βουλγαρία, στη Ρωσία και στην Ουκρανία, οι οποίες συνάπτουν συμβάσεις και ορίζουν τέλη διέλευσης με βάση την απόσταση και τη μέτρηση ποσότητας σε κάθε σημείο εισόδου και εξόδου. 

Το 2016 αναμένεται να μπει στη ζωή μας ο αγωγός, γι’ αυτό η τοπική κοινωνία οφείλει να ενημερωθεί για τις αλλαγές που θα επιφέρει. Με αυτό τον τρόπο θα διεκδικήσει αυτά που της οφείλονται και θα προλάβει τις όποιες επιπτώσεις.