ΤΑΡ: Αλλαγές όδευσης σε Αμφιτρίτη, Κόσμιο, Νέστο και Ν. Καρβάλη

Υπέρ των αλλαγών όδευσης του αγωγού ΤΑΡ στις περιοχές  της Αμφιτρίτης Έβρου, του Κοσμίου Ροδόπης, Νέστου και Νέας Καρβάλης Καβάλας, γνωμοδότησε το περιφερειακό συμβούλιο της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, στη συνεδρίαση του το βράδυ της Τετάρτης 24 Ιουνίου. Η θετική γνωμοδότηση συνοδεύεται με την επισήμανση ότι θα πρέπει να αποφευχθεί η διέλευση από τα Τενάγη Φιλίππων. Υπέρ της πρότασης τάχθηκε η πλειοψηφούσα παράταξη του Γιώργου Παυλίδη Περιφερειακή Αναγέννηση, ο Βασίλης Τραϊφόρος, επικεφαλής της παράταξης Γνώση και Συνεργασία, καθώς και η Ριζοσπαστική Αυτοδιοίκηση ΑΜΘ του Κώστα Μορφίδη. Κατά ψήφισαν η Λαϊκή Συσπείρωση του Χρήστου Τρέλλη και η Οικολογία Αλληλεγγύη της Κατερίνας Γεροστεργίου. Παρών ψήφισε η Ελληνική Αυγή. 

Το θέμα εισηγήθηκε υπάλληλος της Διεύθυνσης Αναπτυξιακού Προγραμματισμού Περιβάλλοντος και Υποδομών ΑΜΘ, καταλήγοντας ότι η υπηρεσία γνωμοδοτεί θετικά, υπό προϋποθέσεις. Ειδικότερα όπως έγινε γνωστό κατά τη συζήτηση, στο πλαίσιο της διαδικασίας τροποποίησης της έγκρισης Περιβαλλοντικών όρων που αφορά στην εγκατάσταση και λειτουργία του Ελληνικού τμήματος του Διαδριατικού Αγωγού Φυσικού Αερίου Υψηλής Πίεσης, το οποίο εκτείνεται υπογείως σε μήκος 543 περίπου χλμ, από την περιοχή των Κήπων, Έβρου προς τη Νέα Μεσημβρία, Ν. Θεσσαλονίκης και φτάνει στα Ελληνοαλβανικά σύνορα στην περιοχή Ιεροπηγής, Ν. Καστοριάς, διαβιβάστηκε φάκελος τροποποίησης, καθώς και συμπληρωματικό τεύχος επί του φακέλου τροποποίησης. 

Ο υπάλληλος υπενθύμισε ότι το περιφερειακό συμβούλιο ΑΜΘ με απόφαση του (29-10-2013) γνωμοδότησε κατά της έγκρισης των Περιβαλλοντικών Όρων  επί της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) του έργου. Όμως στην συνέχεια η Μελέτη Περιβαλλοντικών και Κοινωνικών Επιπτώσεων(ΜΠΚΕ) του έργου έλαβε απόφαση έγκρισης περιβαλλοντικών όρων από την Ειδική Υπηρεσία Περιβάλλοντος του υπουργείου Περιβάλλοντος Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής. Σύμφωνα με τον φάκελο τροποποίησης που έχει διαβιβαστεί, ο αναθεωρημένος σχεδιασμός του έργου προβλέπει ότι η κατασκευή του έργου αναμένεται να ξεκινήσει στα μέσα του 2016, ενώ η ροή του αερίου στις αρχές του 2020.

Η μελέτη τροποποίησης ενσωματώνει 7 μεγάλες και περίπου 110 μικρές αλλαγές στην όδευση του αγωγού στο ελληνικό τμήμα, όπως αυτή παρουσιάστηκε στη ΜΠΕ. Μεγάλες αλλαγές της όδευσης θεωρούνται αυτές που εκτείνονται εκτός του διαδρόμου των 500m, ο οποίος μελετήθηκε κατά την αρχική ΜΠΕ και οι αλλαγές αυτές υπόκεινται σε λεπτομερή διερεύνηση, σε επίπεδο ίδιο με εκείνο  της υπόλοιπης όδευσης του αγωγού στη ΜΠΕ, έτσι ώστε να εξασφαλιστεί ότι οι ενδεχόμενες επιπτώσεις στο περιβάλλον, την κοινωνία-οικονομία και την πολιτιστική κληρονομιά που συνδέονται με αυτές, εντοπίζονται και αντιμετωπίζονται κατάλληλα. Οι μεγάλες αλλαγές της όδευσης που μελετώνται στον φάκελο τροποποίησης  είναι οι ακόλουθες στην ΑΜΘ: Αλλαγή της όδευσης στην περιοχή της Αμφιτρίτης, αλλαγή της όδευσης στην περιοχή του Κοσμίου, αλλαγή της όδευσης στην περιοχή του Νέστου, αλλαγή της όδευσης στην περιοχή της Νέας Καρβάλης.

Ειδικότερα στην περιοχή της Αμφιτρίτης η προτεινόμενη αλλαγή σχεδιάστηκε έτσι ώστε να λάβει υπόψη τα σχέδια για την κατασκευή ενός νέου Κέντρου Αποκατάστασης και Αποθεραπεία που αναγείρεται  στα βόρεια της όδευσης του αγωγού και να τηρήσει μεγαλύτερη απόσταση ασφαλείας από αυτό. Παράλληλα η προτεινόμενη αλλαγή στο Κόσμιο προτάθηκε από την τοπική αυτοδιοίκηση και άλλους ενδιαφερόμενους, που υποστήριζαν ότι ο αγωγός ΤΑΡ θα εμπόδιζε ακόμα περισσότερο την ανάπτυξη της περιοχής, λαμβάνοντας υπόψη και τις επιπτώσεις από την παρουσία του υφιστάμενου αγωγού του ΔΕΣΦΑ και της οδικής υποδομής. Το συνολικό μήκος της νέας όδευσης είναι 17.324m. Η προτεινόμενη αλλαγή στην περιοχή του Νέστου βρίσκεται νότια-νοτιοανατολικά σε σχέση με την όδευση της μελέτης. Η αλλαγή της όδευσης διέρχεται παράλληλα από υφιστάμενο κανάλι και χαλικόστρωτο δρόμο σε μη-ιδιωτική γη. Προτάθηκε από τον Δήμο του Νέστου και την τεχνική υπηρεσία του με σκοπό την ελαχιστοποίηση της διέλευσης από ιδιωτική γη και την ενδεχόμενη ζημιά στα ευαίσθητα αρδευτικά συστήματα που είναι εγκατεστημένα εκεί. 

Το συνολικό μήκος της νέας όδευσης είναι 14.878m, ελαφρώς μεγαλύτερο (κατά 700m) από την όδευση της μελέτης. Τέλος όσον αφορά στη Νέα Καρβάλη η προτεινόμενη αλλαγή προτάθηκε από την τοπική κοινότητα (βασισμένη σε πρόταση του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας - Τμήματος Ανατολικής Μακεδονίας) με στόχο την απομάκρυνση του αγωγού από την κοινότητα της Νέας Καρβάλης, η οποία είναι ήδη επιβαρυμένη από τα υφιστάμενα έργα υποδομής (αγωγό φυσικού αερίου, εγκαταστάσεις αποθήκευσης καυσίμων, Εγνατία Οδός). Το συνολικό μήκος της νέας όδευσης είναι 4.960m, περίπου 1160m μεγαλύτερο από την όδευση της μελέτης. 

Η όδευση του αγωγού για την περιοχή των Τεναγών, σύμφωνα με τον φάκελο τροποποίησης δεν έχει αλλάξει σε σχέση με την εγκεκριμένη ΑΕΠΟ(Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων) του αγωγού. Επισημαίνεται ότι η όδευση του αγωγού για την περιοχή Τεναγών Ν. Καβάλας,  είχε τροποποιηθεί  και  είχε συμπεριληφθεί στην έγκριση της ΑΕΠΟ, στην οποία και  αναφέρεται ότι: «Ειδικότερα στην περιοχή των Τεναγών, Ν. Καβάλας, ο αγωγός TAP θα ακολουθήσει τη βόρεια εναλλακτική όδευση, σύμφωνα με το συμπληρωματικό τεύχος μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Η όδευση αυτή αρχίζει στη Χ.Θ. 193, βόρεια του οικισμού Νέος Ζυγός, ακολουθεί διαδρομή νοτίως των Φιλίππων και των Κρηνιδών και εισέρχεται στο ΝΑ τμήμα του Αρχαιολογικού χώρου των Φιλίππων, διατρέχοντας σχεδόν παράλληλα το νότιο όριο της Αρχαιολογικής Ζώνης (εκτός των ζωνών προστασίας Α και Β) και στη συνέχεια ακολουθεί ΒΔ κατεύθυνση. Η βόρεια εναλλακτική όδευση βρίσκεται εκτός Τεναγών (εκτός εδαφών τύρφης), ακολουθώντας κυρίως υφιστάμενους αγροτικούς δρόμους, αρδευτικά κανάλια και κατά μήκος της οριογραμμής αγροτεμαχίων, στην πεδιάδα των Φιλίππων». Με την παραπάνω εγκεκριμένη χάραξη ο αγωγός περνά από ένα τμήμα περίπου 6,8 χιλιομ. από την ζώνη 2 (ανόργανα εδάφη) σύμφωνα με τον χάρτη οριοθέτησης των Τεναγών που εκπονήθηκε από το Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικής Έρευνας. Η όδευση του αγωγού για την περιοχή της Δράμας  είχε και αυτή τροποποιηθεί πριν την έγκρισή της ΑΕΠΟ, ως προς την απόσταση του από τις ζώνες των Τεναγών Φιλίππων (στην ΠΕ Δράμας), αφού μετακινήθηκε από 1,50 έως 3 χλμ βορειότερα. Επίσης από την όδευση αυτή προκύπτει ότι από τα 20χλμ. αγωγού που προτείνεται να διέλθουν από τη Δράμα, το μεγαλύτερο μέρος (περίπου 13χλμ) διέρχεται από δρόμους (αγροτικούς και μη) και τεχνικά. 

Σημειώνεται ότι το 2013  το περιφερειακό συμβούλιο γνωμοδότησε κατά της έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων επί της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων του έργου, απόφαση η οποία και επαναβεβαιώθηκε, με νέα, στην συζήτηση που πραγματοποιήθηκε  μετά την έγκριση της ΑΕΠΟ από το υπουργείο. Τότε είχε αποφασιστεί μάλιστα η Περιφέρεια ΑΜΘ να αναλάβει το κόστος της νομικής στήριξης απέναντι στο συλλογικό όργανο που θα κινηθεί για προσφυγή στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Να υπάρξει εναλλακτική πρόταση και η πρόταση αυτή  να προβλέπει όδευση του ΤΑΡ εκτός των Τεναγών καθώς και γης υψηλής παραγωγικότητας.

Φορείς της περιοχής παρά το γεγονός των βελτιώσεων που προκύπτουν από τις προτεινόμενες τροποποιήσεις της όδευσης  εξακολουθούν να εμμένουν στις αρχικές τους απόψεις αιτούμενοι να γίνουν αποδεκτές όλες οι αλλαγές που είχαν ζητηθεί, καθώς και να μην θιγεί γη υψηλής παραγωγικότητας. H Επιτροπή ΠΕΧΩΠ Καβάλας εκφράζοντας θετικά άποψη για τις αλλαγές της όδευσης στην περιοχή Νέστου και Ν.Καρβάλης επισημαίνει ότι εξακολουθεί ο αγωγός να διέρχεται από γη υψηλής παραγωγικότητας στην περιοχή του πρώην δήμου Φιλίππων (Ζυγού-Κρυονερίου-Κρηνίδων) και προτείνει να αναζητηθούν εναλλακτικές λύσεις.  Επιπλέον ο δήμος Δοξάτου Δράμας δε συναινεί με την όδευση του αγωγού υποβάλλοντας αρνητικό υπόμνημα στη Διεύθυνση Αναπτυξιακού Προγραμματισμού Περιβάλλοντος και Υποδομών.

Παρόλα αυτά, τα συμπεράσματα της Διεύθυνσης Αναπτυξιακού Προγραμματισμού Περιβάλλοντος και Υποδομών είναι ότι «οι προτεινόμενες τροποποιήσεις δεν προκαλούν επιπλέον επιπτώσεις στο  περιβάλλον - φυσικό, βιολογικό, κοινωνικοοικονομικό και πολιτιστική κληρονομιά – σε σύγκριση με το έργο όπως περιγράφεται στη ΜΠΚΕ, καθώς οι όποιες επιπτώσεις εντοπίστηκαν είναι είτε ασήμαντες, είτε μικρής σημασίας. Μετά  τα παραπάνω, και δεδομένου ότι οι προτεινόμενες αλλαγές στην όδευση του αγωγού για την Περιφέρεια ΑΜΘ, βελτιώνουν την αρχική χάραξη και δεν προκαλούν επιπλέον επιπτώσεις στο περιβάλλον, η υπηρεσία μας εκφράζει θετική άποψη για τις αλλαγές που προτάθηκαν από την μελέτη τροποποίησης». «Γιατί έχει αλλάξει η θέση της υπηρεσίας, εφόσον δεν έχει αλλάξει η όδευση και οι φορείς παραμένουν αμετακίνητοι;» αναρωτήθηκε στη διάρκεια της συζήτησης ο Χρήστος Τρέλλης. Ο ίδιος ζήτησε από το περιφερειακό συμβούλιο να γνωμοδοτήσει αρνητικά τονίζοντας ότι «δεν πρέπει να υπάρχει καμιά αυταπάτη, στο πλαίσιο της απελευθερωμένης αγοράς, δεν μπορεί να υπάρχει κανένα ενεργειακός σχεδιασμός που θα διασφαλίζει τη λαϊκή ευημερία και τα λαϊκά συμφέροντα». 

«Ο ΤΑΡ είναι τετελεσμένο γεγονός», τόνισε από την πλευρά του περιφερειάρχης Γιώργος Παυλίδης και,  πρόσθεσε ότι θα ακολουθήσουν και άλλοι αγωγοί όπως αυτό που υπεγράφη την περασμένη εβδομάδα, μεταξύ Ελλάδας και Ρωσίας. Ο Γιώργος Παυλίδης κάλεσε το περιφερειακό συμβούλιο να γνωμοδοτήσει υπέρ των αλλαγών σε Αμφιτρίτη, Κόσμιο, Νέστο και Νέα Καρβάλη, ενώ να επιμείνει στις θέσεις του, όσον αφορά στα Τενάγη. Αυτή ήταν και η απόφαση του περιφερειακού συμβουλίου, με τις ψήφους επίσης των παρατάξεων του Κώστα Μορφίδη και του  Βασίλη Τραϊφόρου. 

Στον αντίποδα καταψήφισε η Κατερίνα Γεροστεργίου επισημαίνοντας ότι στενεύουν τα περιθώρια αντίδρασης φορέων και τοπικής κοινωνίας και γι΄αυτό θα πρέπει όλοι να επαγρυπνούν. Τέλος η Ελληνική Αυγή υποστήριξε ότι ο αγωγός ΤΑΡ καθιστά ενεργειακό δορυφόρο της Τουρκίας την Ελλάδα, γι΄αυτό και ψήφισε παρών.