Έθιμα της Ανατολικής Θράκης, από όπου έχουν τις ρίζες τους οι κάτοικοι των οικισμών Αιγείρου και Μεσούνης, αναβίωσαν και έφεραν θύμησες, ζωντάνεψαν ήθη και έθιμα, κάνοντας κοινωνούς και τα μικρά παιδιά της περιοχής Ρεπορτάζ Δήμητρα Συμεωνίδου
Την παραμονή των Χριστουγέννων κάθε σπίτι έπρεπε να έχει 9 φαγητά, για να έχει το τραπέζι πολλά φαγητά σε όλη τη διάρκεια της χρονιάς. Υπάρχει επίσης και η ερμηνεία ότι τα 9 φαγητά συμβολίζουν τα μέρη που επισκέφθηκαν ο Χριστός, η Παναγία και ο Ιωσήφ κατά το διωγμό του Ηρώδη. Στο τραπέζι αφήνουν λίγο από όλα τα φαγητά για τις ?ψυχές? και τα βάζουν κάτω από τα εικονίσματα, για να τα ευλογήσει ο Χριστός.
Κατά μία άλλη εκδοχή τα 9 φαγητά ήταν:
Η πίτα (για να γίνουν τα στάρια λαμπερά)
Το μέλι (για να κουβαλούν τα μέλη της οικογένειας πάρα πολλά πράγματα σε όλη τη διάρκεια της χρονιάς, όπως οι μέλισσες)
Το κρασί (για να ?απλώσει? η οικογένεια σαν κληματαριά)
Το σαραγλί (για να φερόμαστε πάντα ?γλυκά? στους φίλους)
Το καρπούζι (για να? ναι γλυκιά σαν καρπούζι η παραγωγή)
Το πεπόνι (για να μιλούν οι συγχωριανοί με γλυκά λόγια για την οικογένεια)
Το μήλο (για να έχουν τα μέλη της οικογένειας κόκκινα μάγουλα)
Το σκόρδο (για να προστατεύονται από τα τσιμπήματα των εντόμων)
Το κρεμμύδι (για να έχουν οι λεχώνες πολύ γάλα)
Κατά μία άλλη εκδοχή τα 9 φαγητά είναι λαδερά και συνήθως ξερή τροφή όπως χαλβάς, ελιές, άζυμη πίττα, λάχανο, πιπεριές, μελιτζάνες, ντομάτες, τουρσί και αλατοπίπερο. Σε πολλά χωριά, ο νοικοκύρης ασήμωνε το τραπέζι βάζοντας ένα ποσό κάτω από τη μεσάλα δηλαδή το τραπεζομάντιλο. Τα χρήματα τα έπαιρνε όποιος ξέστρωνε το τραπέζι, συνήθως τα παιδιά.
ΤΑ ΕΝΝΙΑ ΦΑΓΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟ ΧΡΙΣΤΟΨΩΜΟ
Ένα Χριστουγεννιάτικο έθιμο της Ανατολικής Θράκης, από όπου έχουν τις ρίζες τους οι κάτοικοι των οικισμών Αιγείρου και Μεσούνης, αναβίωσε και έφερε θύμησες, ζωντάνεψε ήθη και έθιμα, κάνοντας κοινωνούς και τα μικρά παιδιά. Την περασμένη Κυριακή το βράδυ στην Αίγειρο αναβίωσε το έθιμο από τα παιδιά του χορευτικού τμήματος του πολιτιστικού συλλόγου, ενώ το ίδιο έπραξαν και οι γυναίκες της Μεσσούνης, κρατώντας ψηλά την σημαία της παράδοσης. Η πρόεδρος της τοπικής κοινότητας Άννα Πατρωνίδου που συμμετείχε στην αναβίωση μίλησε στον «Χ» για τη σημασία του «το έθιμο των εννιά φαγητών γινόταν το απόγευμα της παραμονής Χριστουγέννων. Η νοικοκυρά έφτιαχνε το Χριστόψωμο. Τα εννιά φαγητά συμβολίζουν τους εννιά μήνες που για κάποιους κυοφορούσε η Παναγία, ενώ για κάποιους άλλους συμβολίζουν τα χωριά που πέρασαν ο Χριστός με την Παναγία και τον Ιωσήφ για να αποφύγουν τον Ηρώδη. Στα παλιά τα χρόνια τα εννιά φαγητά ήταν οτιδήποτε, αλλά το κάθε ένα συμβόλιζε και κάτι. Για παράδειγμα το κρεμμύδι συμβόλισε το γάλα της μητέρας. Πάντως στο τραπέζι είχε πάνω εννιά φαγητά. Το βράδυ θύμιαζαν με υνί ή κεραμίδα. Τα πάντα, στάβλους, κοτέτσια κλπ, και μετά ο μικρότερος της οικογένειας έλεγε την προσευχή και όλοι φιλούσαν το χέρι της Παναγίας, το οποίο είχαν πάνω στο Χριστόψωμο, από τον μεγαλύτερο προς τον μικρότερο, και έκοβαν το Χριστόψωμο στο κεφάλι του μικρότερου. Το πρώτο κομμάτι το έβαζαν στο εικόνισμα και πρόσεχαν μην τους πέσει κανένα ψίχουλο, γιατί θεωρείται γρουσουζιά.
ΤΟ ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑΤΙΚΟ ΕΘΙΜΟ ΤΗΣ ΣΟΥΡΒΑΣ
Μαζί με το Χριστουγεννιάτικο έθιμο των εννέα φαγητών οι κάτοικοι της Αιγείρου θυμήθηκαν και αναβίωσαν και ένα έθιμο της Πρωτοχρονιάς. Το έθιμο της Σούρβας «είναι ουσιαστικά το ποδαρικό», μας εξηγεί η κ. Πατρωνίδου, ωστόσο, όπως επισημαίνει, «σε κάποια μέρη της Θράκης το έκαναν και από το βράδυ. Εγώ το θυμάμαι ανήμερα. Είχαν μια βέργα σούρβας και πήγαιναν από σπίτι σε σπίτι και έλεγαν ένα τραγούδι. Σε κάθε χωριό έλεγαν διαφορετικό τραγούδι. Έβαζαν τα παιδιά να ανακατέψουν τα κάρβουνα ώστε να φύγουν τα κακά δαιμόνια». Σούρβα λέγονται τα κάλαντα της παραμονής της Πρωτοχρονιάς. Τα παιδιά έλεγαν τα κάλαντα περιμένοντας ως φιλοδώρημα καρπούς (μεταξύ των οποίων και σούρβα, τους καρπούς της σουρβιάς) και κρατούσαν στο χέρι τους τη σουρβάκα, ένα ξύλο από σούρβα, για να χτυπούν τις πόρτες, να τους ανοίξουν.
Σε άλλες περιοχές παρακαλούσαν και παρακινούσαν τις νοικοκυρές να τους δώσουν για φιλοδώρημα ψαχνό κομματάκι χοιρινό και όχι κρέας που θα ήταν σαν γαϊδουρινό πετσί: ?Σούρβα μπάμπου τσι,τσι,τσι, κι όχι τσγκατζιόλας του πιτσί?. Η σουρβίνα ήταν μια ξύλινη σούβλα συνήθως από ξύλο κρανιάς ή κυδωνιάς, ξεφλουδισμένη και πελεκημένη με σουβλερή μύτη στην επάνω μεριά για να τρυπούν και να περνούν σ΄ αυτή τα κομματάκια του χοιρινού και τα λουκάνικα που τους έδιναν για αντίδωρο στα κάλαντα τους. Κάτω, στο χοντρότερο μέρος, σχεδίαζαν τη χειρολαβή με σκαλιστές ζωγραφιές, σχέδια και γράμματα.
Κατά μία άλλη εκδοχή τα 9 φαγητά ήταν:
Η πίτα (για να γίνουν τα στάρια λαμπερά)
Το μέλι (για να κουβαλούν τα μέλη της οικογένειας πάρα πολλά πράγματα σε όλη τη διάρκεια της χρονιάς, όπως οι μέλισσες)
Το κρασί (για να ?απλώσει? η οικογένεια σαν κληματαριά)
Το σαραγλί (για να φερόμαστε πάντα ?γλυκά? στους φίλους)
Το καρπούζι (για να? ναι γλυκιά σαν καρπούζι η παραγωγή)
Το πεπόνι (για να μιλούν οι συγχωριανοί με γλυκά λόγια για την οικογένεια)
Το μήλο (για να έχουν τα μέλη της οικογένειας κόκκινα μάγουλα)
Το σκόρδο (για να προστατεύονται από τα τσιμπήματα των εντόμων)
Το κρεμμύδι (για να έχουν οι λεχώνες πολύ γάλα)
Κατά μία άλλη εκδοχή τα 9 φαγητά είναι λαδερά και συνήθως ξερή τροφή όπως χαλβάς, ελιές, άζυμη πίττα, λάχανο, πιπεριές, μελιτζάνες, ντομάτες, τουρσί και αλατοπίπερο. Σε πολλά χωριά, ο νοικοκύρης ασήμωνε το τραπέζι βάζοντας ένα ποσό κάτω από τη μεσάλα δηλαδή το τραπεζομάντιλο. Τα χρήματα τα έπαιρνε όποιος ξέστρωνε το τραπέζι, συνήθως τα παιδιά.
ΤΑ ΕΝΝΙΑ ΦΑΓΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟ ΧΡΙΣΤΟΨΩΜΟ
Ένα Χριστουγεννιάτικο έθιμο της Ανατολικής Θράκης, από όπου έχουν τις ρίζες τους οι κάτοικοι των οικισμών Αιγείρου και Μεσούνης, αναβίωσε και έφερε θύμησες, ζωντάνεψε ήθη και έθιμα, κάνοντας κοινωνούς και τα μικρά παιδιά. Την περασμένη Κυριακή το βράδυ στην Αίγειρο αναβίωσε το έθιμο από τα παιδιά του χορευτικού τμήματος του πολιτιστικού συλλόγου, ενώ το ίδιο έπραξαν και οι γυναίκες της Μεσσούνης, κρατώντας ψηλά την σημαία της παράδοσης. Η πρόεδρος της τοπικής κοινότητας Άννα Πατρωνίδου που συμμετείχε στην αναβίωση μίλησε στον «Χ» για τη σημασία του «το έθιμο των εννιά φαγητών γινόταν το απόγευμα της παραμονής Χριστουγέννων. Η νοικοκυρά έφτιαχνε το Χριστόψωμο. Τα εννιά φαγητά συμβολίζουν τους εννιά μήνες που για κάποιους κυοφορούσε η Παναγία, ενώ για κάποιους άλλους συμβολίζουν τα χωριά που πέρασαν ο Χριστός με την Παναγία και τον Ιωσήφ για να αποφύγουν τον Ηρώδη. Στα παλιά τα χρόνια τα εννιά φαγητά ήταν οτιδήποτε, αλλά το κάθε ένα συμβόλιζε και κάτι. Για παράδειγμα το κρεμμύδι συμβόλισε το γάλα της μητέρας. Πάντως στο τραπέζι είχε πάνω εννιά φαγητά. Το βράδυ θύμιαζαν με υνί ή κεραμίδα. Τα πάντα, στάβλους, κοτέτσια κλπ, και μετά ο μικρότερος της οικογένειας έλεγε την προσευχή και όλοι φιλούσαν το χέρι της Παναγίας, το οποίο είχαν πάνω στο Χριστόψωμο, από τον μεγαλύτερο προς τον μικρότερο, και έκοβαν το Χριστόψωμο στο κεφάλι του μικρότερου. Το πρώτο κομμάτι το έβαζαν στο εικόνισμα και πρόσεχαν μην τους πέσει κανένα ψίχουλο, γιατί θεωρείται γρουσουζιά.
ΤΟ ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑΤΙΚΟ ΕΘΙΜΟ ΤΗΣ ΣΟΥΡΒΑΣ
Μαζί με το Χριστουγεννιάτικο έθιμο των εννέα φαγητών οι κάτοικοι της Αιγείρου θυμήθηκαν και αναβίωσαν και ένα έθιμο της Πρωτοχρονιάς. Το έθιμο της Σούρβας «είναι ουσιαστικά το ποδαρικό», μας εξηγεί η κ. Πατρωνίδου, ωστόσο, όπως επισημαίνει, «σε κάποια μέρη της Θράκης το έκαναν και από το βράδυ. Εγώ το θυμάμαι ανήμερα. Είχαν μια βέργα σούρβας και πήγαιναν από σπίτι σε σπίτι και έλεγαν ένα τραγούδι. Σε κάθε χωριό έλεγαν διαφορετικό τραγούδι. Έβαζαν τα παιδιά να ανακατέψουν τα κάρβουνα ώστε να φύγουν τα κακά δαιμόνια». Σούρβα λέγονται τα κάλαντα της παραμονής της Πρωτοχρονιάς. Τα παιδιά έλεγαν τα κάλαντα περιμένοντας ως φιλοδώρημα καρπούς (μεταξύ των οποίων και σούρβα, τους καρπούς της σουρβιάς) και κρατούσαν στο χέρι τους τη σουρβάκα, ένα ξύλο από σούρβα, για να χτυπούν τις πόρτες, να τους ανοίξουν.
Σε άλλες περιοχές παρακαλούσαν και παρακινούσαν τις νοικοκυρές να τους δώσουν για φιλοδώρημα ψαχνό κομματάκι χοιρινό και όχι κρέας που θα ήταν σαν γαϊδουρινό πετσί: ?Σούρβα μπάμπου τσι,τσι,τσι, κι όχι τσγκατζιόλας του πιτσί?. Η σουρβίνα ήταν μια ξύλινη σούβλα συνήθως από ξύλο κρανιάς ή κυδωνιάς, ξεφλουδισμένη και πελεκημένη με σουβλερή μύτη στην επάνω μεριά για να τρυπούν και να περνούν σ΄ αυτή τα κομματάκια του χοιρινού και τα λουκάνικα που τους έδιναν για αντίδωρο στα κάλαντα τους. Κάτω, στο χοντρότερο μέρος, σχεδίαζαν τη χειρολαβή με σκαλιστές ζωγραφιές, σχέδια και γράμματα.
Ακολουθήστε το xronos.gr στο Google News
