«Σύντομα η Ευρώπη θα παρακαλάει την Τουρκία να μπει στην ΕΕ»

«Εάν δεν υπάρξει ριζική αντιμετώπιση των μεταναστευτικών ροών, σύντομα η Ευρώπη θα παρακαλάει την Τουρκία να μπει στην ΕΕ». Αυτό τόνισε ο ομότιμος καθηγητής Γρηγόρης-Ευάγγελος Καλαβρός, σχολιάζοντας τη συμφωνία μεταξύ ΕΕ και Τουρκίας στη διαχείριση του μεταναστατευτικού και προσφυγικού ζητήματος. Ως καθηγητής του Ευρωπαϊκού Κοινοτικού Δικαίου και Ιδιωτικού Διεθνούς Δικαίου σχολίασε αρνητικά τη στάση της Ελλάδας στη συνάντηση κορυφής και μίλησε για τις συνέπειες.

Με κίνητρο τη διαδικασία προς είσοδο Τούρκων υπηκόων χωρίς βίζα στην ΕΕ, οικονομική στήριξη και «ξεπάγωμα» της προενταξιακής διαδικασίας, οι «28» επιδιώκουν συνεργασία με την Τουρκία για περιορισμό των προσφυγικών ροών με ενισχυμένη φύλαξη συνόρων και αποτελεσματικές διαδικασίες επαναπροώθησης. To σχέδιο προϋποθέτει κινήσεις της Άγκυρας: Η Τουρκία πρώτα θα πρέπει να προχωρήσει σε δράση, πριν η ΕΕ παραχωρήσει «ανταλλάγματα». Το σημείο αυτό σημειώνεται στις αποφάσεις της Συνόδου που ενέκρινε το Σχέδιο Δράσης την Πέμπτη και υπογράμμισαν ακόμη σαφέστερα οι ηγέτες στις δηλώσεις τους μετά τη Σύνοδο.

Το ύψος της οικονομικής στήριξης που θα δοθεί στην Τουρκία για τους πρόσφυγες (κυρίως από τη Συρία) που έχει δεχθεί δεν έχει καθοριστεί, όμως στόχος είναι να κυμαίνεται στην περιοχή των 3 δισ. ευρώ. Το ύψος και η αποστολή της θα εξαρτηθεί, και αυτό, από τις κινήσεις της τουρκικής πλευράς. Τα άλλα δύο ανταλλάγματα που υπόσχεται η ΕΕ στην Άγκυρα είναι «η επιτάχυνση της ολοκλήρωσης του οδικού χάρτη για απελευθέρωση της βίζα» και να δοθεί «νέα ενέργεια στη διαδικασία ένταξης με στόχο την επίτευξη προόδου στις διαπραγματεύσεις». Το πρώτο, η βίζα, συνδέεται ρητά στο κείμενο συμπερασμάτων με το άμεσο μέτρο της εφαρμογής των συμφωνιών για επαναπροωθήσεις μεταναστών που περνούν στην ευρωπαϊκή επικράτεια από την Τουρκία. «Η πρόοδος θα αξιολογηθεί την άνοιξη του 2016» σημειώνει η Σύνοδος. 

Το δεύτερο, η αναζωογόνηση της ενταξιακής διαδικασίας, υπογραμμίζεται ότι θα γίνει «σε συμφωνία με το πλαίσιο διαπραγματεύσεων και τα σχετικά συμπεράσματα του Συμβουλίου». Το τελευταίο σημείο είναι έμμεση αλλά σαφής αναφορά στο Κυπριακό. Πριν τη Σύνοδο, ευρωπαϊκές κυβερνήσεις (όπως, μεταξύ άλλων, το Βερολίνο) επανέλαβαν πως οι ενταξιακές συνομιλίες πρέπει να θεωρούνται «ανοικτού αποτελέσματος», δηλαδή δεν είναι μονόδρομος για ένταξη.

Λέγοντας πως το προσφυγικό είναι μέγα ζήτημα και ένα σύνθετο πρόβλημα, ο κ. Καλαβρός τόνισε πως «έχει διάσταση ανθρωπιστική, διεθνή, δεν είναι ελληνικό πρόβλημα μολονότι η Ελλάδα και η Ιταλία είναι οι δύο πύλες εισόδου, δεν είναι όμως τα μόνα κράτη τα οποία εμπλέκονται. Αυτοί οι οποίοι προερχόμενοι από την Τουρκία μπαίνουν στην Ελλάδα ή από τη Β. Αφρική ιδιαίτερα από το Μαρόκο και τη Λιβύη κυρίως που φθάνουν στη χώρα, δεν μένουν εδώ. Θα ήταν ευχής έργον εάν η δική μας οικονομία μπορούσε να απορροφήσει αυτό το ρεύμα. Δεν είναι εθνικό αλλά ευρωπαϊκό ζήτημα και διεθνές», τόνισε. 

Οι αποφάσεις που ελήφθησαν καταρχήν είναι προς τη σωστή κατεύθυνση, καθώς όπως σχολίασε ο κ. Καλαβρός ενεργοποιείται η Ένωση με συγκεκριμένα μέτρα, ωστόσο «πρέπει να λάβει υπόψη της και τις εθνικές ευαισθησίες. Δηλαδή εάν είχαμε έναν άλλο γείτονα ο οποίος είχε δώσει δείγματα καλής συμπεριφοράς σε ζητήματα γειτονίας στο Αιγαίο που είναι και η πύλη, ίσως μία κοινή στάση στην αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος θα ήταν εφικτή, άρα η οποιαδήποτε ευρωπαϊκή πολιτική θα πρέπει να λάβει υπόψη τις εθνικές ευαισθησίες που είναι βάσιμες και πρέπει να υπάρχουν και εναλλακτικές, να υπάρχει εναλλακτική λύση να δημιουργηθεί μία βάση υποδοχής μέσα στην Τουρκία. Εκείνο που με προβληματίζει λίγο είναι ότι η χώρα μας επηρεαζόμενη από τις ευαισθησίες τις εθνικές, αφήνει χώρο να αναλάβει ρόλο στο προσφυγικό, έναντι στο οποίο υπάρχει μεγάλη ευαισθησία ευρωπαϊκή, η Τουρκία. Είμαι σίγουρος όπως έχει γίνει και στο παρελθόν ότι θα αξιοποιήσει αυτό το ρόλο. Και δε θα εκπλαγώ καθόλου, εάν δεν υπάρξει ριζική αντιμετώπιση των μεταναστευτικών ροών, με λύση του συριακού προβλήματος, σύντομα η Ευρώπη να παρακαλάει την Τουρκία να μπει στην ΕΕ». 

Ο κ. Καλαβρός σχολίασε πως η εξωτερική πολιτική της Ελλάδας διακατέχεται από ένα φοβικό σύνδρομο μετά την ήττα του Ελληνοτουρκικού Πολέμου (1897), ωστόσο θα πρέπει να πάψει να φοβάται και να έχει περισσότερη τόλμη μέσα στο ευρωπαϊκό πλαίσιο, το οποίο εξάλλου περιέχει δίχτυ ασφαλείας. «Να απαλλαγεί από το φοβικό σύνδρομο και να αντιμετωπίσει με τόλμη, κάτι που είναι δυνατό ακόμα και τη σημερινή εποχή που θεωρούμε ότι όλοι μας δείχνουν και μας κοιτάζουν λόγω της κρίσης. Εδώ συζητάμε για εθνικά ζητήματα και συμφέροντα που είναι πέρα και έξω από την οικονομική κρίση και πρέπει η Ελλάδα με τόλμη και αυτοπεποίθηση να έχει μία συγκροτημένη πολιτική στο πως θα είναι παρούσα στην ευρωπαϊκή λύση του προσφυγικού ζητήματος».  

Το σημαντικότερο όλων για τον ομότιμο καθηγητή είναι η συμμετοχή της Ελλάδας στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων. Συμμετοχή με συγκροτημένη πολιτική που θα υπηρετεί και τα εθνικά συμφέροντα και το ρόλο του παίκτη στο παιχνίδι, διότι τα επόμενα χρόνια το προσφυγικό θα κυριαρχεί στην Ευρώπη.

Όλγα Τσιούλφα