Στην Καρυδιά στηρίζουν τον τόπο τους

«Σήμερα πήγαμε σε ένα μουσείο, στο λαογραφικό μουσείο Καρυδιάς. Εκεί παρακολουθήσαμε το εκπαιδευτικό πρόγραμμα “Το πιο γλυκό ψωμί ήταν της γιαγιάς”, που απευθύνεται σε παιδιά δημοτικού, αφού αποτελεί πρακτική εφαρμογή της ενότητας της γλώσσας "Του κόσμου το ψωμί" που ήδη έχουμε κάνει μέσα στην τάξη. Σκοπός του προγράμματος είναι η κατανόηση της διαδικασίας που απαιτείται για να γίνει ένα σπιτικό, ζυμωτό ψωμί, ξεκινώντας από το όργωμα του χωραφιού και τη σπορά του σιταριού, το θερισμό, τ' αλώνισμα και το λίχνισμα, μέχρι το άλεσμα στο μύλο, το ζύμωμα και το φούρνισμα. Και όλα αυτά μέσα από την επαφή με αυθεντικά αντικείμενα που εκτίθενται στο μουσείο. Στο τέλος, αφού ζύμωσαν, δοκίμασαν και έτοιμο ζυμωτό ψωμί που είχαν ετοιμάσει οι υπεύθυνες κυρίες του προγράμματος». Αυτό είναι το μήνυμα της τάξης Γ1 του 3ου δημοτικού σχολείου Κομοτηνής, ένα από τα πολλά σχολεία που ξεναγήθηκαν στο λαογραφικό μουσείο Καρυδιάς, στο πλαίσιο του εκπαιδευτικού προγράμματος, που υλοποιεί δωρεάν ο τοπικός πολιτιστικός σύλλογος Καρυδιάς και Φίλων. 

Το λαογραφικό μουσείο δημιουργήθηκε με πρωτοβουλία του πολιτιστικού συλλόγου Καρυδιάς και Φίλων. Ως πρόσφυγες από την Αν. Θράκη, τη Μ. Ασία και τον Πόντο, οι κάτοικοι του οικισμού αποφάσισαν σχεδόν 20 χρόνια πριν, το 1996,  να «φυλακίσουν» τη λαογραφία του τόπου τους, σε έναν χώρο, στο κτίριο που στέγαζε το δημοτικό σχολείο του οικισμού. Έτσι δημιούργησαν μία μοναδική έκθεση, που περιλαμβάνει μια ενδιαφέρουσα συλλογή από παραδοσιακά αντικείμενα, φορεσιές, υφαντά, εργόχειρα, κεντήματα, γεωργικά εργαλεία, παλιές φωτογραφίες, σχολικά είδη, ακόμα και παλιές εκδόσεις βιβλίων. Το λαογραφικό μουσείο Καρυδιάς, δημιουργήθηκε από τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου του πολιτιστικού συλλόγου Καρυδιάς και Φίλων και με τη συμπαράσταση όλων σχεδόν των κατοίκων του χωριού, με σκοπό τη διάσωση και τη διάδοση της πολιτιστικής κληρονομιάς των Καρυδιωτών. Εγκαινιάστηκε στις 4 Αυγούστου του 1996 από την τότε γενική γραμματέα του υπουργείο Μακεδονίας-Θράκης Χρύσα Μανωλιά. 

Έχοντας ως στόχο η νέα γενιά να γνωρίσει το λαϊκό πολιτισμό του προσφυγικού αυτού οικισμού, το διοικητικό συμβούλιο του πολιτιστικού συλλόγου Καρυδιάς και Φίλων, που ανανεώθηκε με νέα μέλη, αποφάσισε να ανοίξει το μουσείο στην εκπαιδευτική κοινότητα. Έτσι απεύθυνε πρόσκληση στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, κάνοντας γνωστό ότι στο μουσείο θα ξεκινήσει πρόγραμμα ξεναγήσεων για παιδιά δημοτικού, νηπιαγωγείου αλλά και παιδικών σταθμών. Την γνωριμία με το μουσείο ανέλαβε να κάνει η υπεύθυνη του μουσείου, εκπαιδευτικός Μαρία Χαριτάκη. Με καταγωγή από την Καρυδιά η νεαρή συμπολίτισσα μας γνωρίζει από πρώτο χέρι την τοπική λαογραφία. Αυτή τη γνώση μεταφέρει καθημερινά σε δεκάδες παιδιά που συρρέουν στο μουσείο, συνοδευόμενα από τους δασκάλους τους. 

Παραδοσιακό σπίτι, άρτος, παραδοσιακές φορεσιές, ύφανση στον αργαλειό,  είναι οι τέσσερις θεματικές ενότητες πάνω στις οποίες βασίζονται οι ξεναγήσεις που γίνονται στο λαογραφικό μουσείο Καρυδιάς. Μία δράση που ξεκίνησε πρόσφατα και αγκαλιάστηκε με θέρμη από μικρούς  και μεγάλους. «Είχαμε όλοι μαζί την ιδέα να λειτουργήσουμε το μουσείο μέσω κάποιων εκπαιδευτικών προγραμμάτων, αποφασίσαμε να το κάνουμε για την πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Ενημερώθηκαν οι εκπαιδευτικοί και έκτοτε έρχονται καθημερινά σχολεία», είπε η Μαρία Χαριτάκη. Αρχές Μαΐου ξεκίνησε το πρόγραμμα και καθημερινά η Μαρία Χαριτάκη ξεναγεί τα μικρά παιδιά στις αίθουσες του λαογραφικού μουσείου. Τους γνωρίζει τον τρόπο που οι παλαιότερες γενιές περνούσαν τις ώρες τους μέσα στο σπίτι, πως έφτιαχναν το ψωμί και το φαγητό τους, ποια εργαλεία χρησιμοποιούσαν για τις καθημερινές τους δουλειές. «Οι ξεναγήσεις γίνονται καθημερινά μέχρι να κλείσουν τα σχολεία. Τα παιδιά βλέπουν πως ζούσαν οι άνθρωποι τα παλιά χρόνια. Πως ήταν το σπίτι τους, η δουλειά τους. Το πρόγραμμα για το ψωμί και τις παραδοσιακές ενδυμασίες παρακολουθούν μαθητές του δημοτικού, ενώ τα μικρότερα παιδιά μαθαίνουν για το παραδοσιακό σπίτι και τον αργαλειό», τόνισε η εκπαιδευτικός. 

Η κάθε ξενάγηση διαρκεί περίπου 30 λεπτά, αλλά τα παιδιά χωρίζονται σε ολιγομελή γκρουπ. Αμέσως μετά βλέπουν στην πράξη αυτά που έμαθαν μέσα από την ξενάγηση τους. Για παράδειγμα όσα παρακολουθούν το πρόγραμμα που αφορά στην παρασκευή του άρτου, ζυμώνουν ψωμί στο τέλος της ξενάγησης μαζί με τις γυναίκες του συλλόγου. «Τα παιδιά είναι ενθουσιασμένα», είπε η κ. Χαριτάκη και πρόσθεσε ότι «τους αρέσει αυτό το πρόγραμμα, γιατί με έναν τρόπο ζουν για λίγα λεπτά μέσα στο περιβάλλον που περιγράφω εγώ. Στο πρόγραμμα για το ψωμί στο τέλος ζυμώνουν, στο παραδοσιακό σπίτι παρακολουθούν μία παράσταση, οπότε τα παιδιά συμμετέχουν ενεργά και τους αρέσει, το ευχαριστιούνται πάρα πολύ». 

Από την έναρξη του προγράμματος μέχρι σήμερα στο λαογραφικό μουσείο ξεναγήθηκαν εκατοντάδες παιδιά, και το πρόγραμμα θα συνεχιστεί έως τα μέσα Ιουνίου, οπότε τα σχολεία κλείνουν για τις διακοπές του καλοκαιριού. «Το ενδιαφέρον είναι μεγάλο, έχουμε προγραμματίσει ξεναγήσεις όλες τις ημέρες του Μαΐου και κάποιες ημέρες του Ιουνίου», τόνισε η κ. Χαριτάκη.  Φυσικά το πρόγραμμα θα συνεχιστεί και την επόμενη χρονιά και σχεδιάζεται από τώρα να προστεθούν περισσότερες θεματικές, ώστε τα παιδιά να έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν περισσότερες πτυχές της ζωής των προγόνων τους. 

Να σημειωθεί πως ο πολιτιστικός σύλλογος Καρυδιάς ιδρύθηκε το 1982 από σαράντα και ένα ιδρυτικά μέλη. Σκοπός της ίδρυσής του μεταξύ άλλων, ήταν η αναβίωση και διατήρηση των παραδόσεων του χωριού Καρυδιά.  Από το χρόνο της ίδρυσής του και μετά συμμετείχε σε κάθε προσπάθεια αναβάθμισης του βιοτικού, πολιτιστικού, οικονομικού, μορφωτικού επιπέδου του χωριού της Καρυδιάς, που ήταν και ο κυριότερος σκοπός της ίδρυσής του. Ιδιαίτερα στα πολιτιστικά, σημείωσε αξιόλογο έργο. Ο σύλλογος  διατηρεί πολιτιστικό κέντρο στο χωριό από το 1993, όταν του παραχωρήθηκαν προς χρήση οι εγκαταστάσεις του δημοτικού σχολείου Καρυδιάς. Από το 1996 λειτουργεί λαογραφικό μουσείο. Εκδίδει για 18 χρόνια τώρα λαογραφικό περιοδικό κάθε δίμηνο.  Λειτουργεί τμήματα εκμάθησης παραδοσιακών χορών.  Λειτουργεί δανειστική βιβλιοθήκη. Διοργανώνει πλήθος εκδηλώσεων κάθε χρόνο.  Συμμετέχει με τα τμήματα του χορευτικού σε εκδηλώσεις άλλων φορέων και συλλόγων.

Ο πολιτιστικός σύλλογος με πρόεδρο τον Χρήστο Δεληγεωργίου έχει πολλά να προσφέρει και έχει τη διάθεση να κάνει ακόμα περισσότερα. Ο ίδιος έκανε γνωστό ότι επιθυμία των Καρυδιωτών είναι το λαογραφικό τους μουσείο να ενταχθεί σε κάποιο τουριστικό οδηγό της περιοχής μας, και παράλληλα οι τοπικές αρχές να βοηθήσουν ώστε να γίνουν οι απαραίτητες εργασίες συντήρησης στο λαογραφικό μουσείο. Το κτίριο είναι παλιό, αλλά, τα αντικείμενα που φιλοξενεί είναι πολύτιμα. Το μουσείο λειτουργεί σε εθελοντική βάση από τα μέλη του πολιτιστικού συλλόγου που με αγάπη και μεράκι στηρίζουν τον τόπο τους. Εξάλλου το αποδεικνύουν ανοίγοντας εντελώς δωρεάν, έναν χώρο πολιτισμού  στη νέα γενιά.