«Στην Ελλάδα υπάρχει άρνηση Δημοκρατίας»

Ο διαφωτισμός πρέσβευε τον ορθολογισμό και την πίστη στην πρόοδο, αξιώνοντας αλλαγές σε όλες τις πτυχές της ανθρώπινης δράσης. Οι διαφωτιστές τάχθηκαν υπέρ της ατομικής ελευθερίας και ενάντια στην τυραννική διακυβέρνηση και την καταπίεση. Το πνευματικό αυτό κίνημα τοποθετείται αιώνες πριν, έθεσε όμως τις βάσεις της Γαλλικής Επανάστασης που ενέπνευσε τους λαούς να παλέψουν ενάντια στην εκμετάλλευση. Χώρες εντός και εκτός της Ευρώπης εμπνεύστηκαν από το κίνημα και ξεσηκώθηκαν, ανάμεσα σε αυτές ήταν η χώρα που γέννησε τη Δημοκρατία, η Ελλάδα μας. Ποιος όμως θυμάται αυτό το σπουδαίο παρελθόν και ποιος διδάσκεται από την ιστορία; 

Τις αξίες του Διαφωτισμού θύμισε  στους μεταπτυχιακούς φοιτητές του τμήματος Ελληνικής Φιλολογίας του ΔΠΘ ένας Γάλλος ερευνητής. Ειδικότερα το τμήμα Ελληνικής Φιλολογίας, του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, πραγματοποιεί στο πλαίσιο του προγράμματος μεταπτυχιακών σπουδών, δύο μαθήματα-διαλέξεις εστιασμένες σε θέματα της εποχής του Διαφωτισμού. Οι διαλέξεις συνομιλούν με το πρόγραμμα σπουδών του τμήματος, τόσο των προπτυχιακών φοιτητών, μάθημα «Νεοελληνικός Διαφωτισμός», όσο και των μεταπτυχιακών φοιτητών και των υποψηφίων διδακτόρων Νεοελληνικής Φιλολογίας, μάθημα «Ειδικά θέματα Νεοελληνικού Διαφωτισμού - Μία συγκριτολογική προσέγγιση».  

Ο προσκεκλημένος ομιλητής είναι ο Jean-Pierre Schandeler, ερευνητής του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών της Γαλλίας (C.N.R.S), ενταγμένος στο Ινστιτούτο Ερευνών της Αναγέννησης, της Κλασικής εποχής και του Διαφωτισμού (I.R.C.L.), αποτελεί εξέχουσα προσωπικότητα των γραμμάτων, με μακρά εμπειρία στην έρευνα και ειδίκευση σε θέματα του Διαφωτισμού. 

Ο Γάλλος φιλόσοφος Κοντορσέ ήταν το κεντρικό πρόσωπο των δύο διαλέξεων του προσκεκλημένου ομιλητή. Ο Μαρί Ζαν Αντουάν Νικολά ντε Καριτά, μαρκήσιος ντε Κοντορσέ ήταν Γάλλος μαθηματικός και φιλόσοφος. Σε ηλικία 16 χρονών έγραψε το πρώτο του δοκίμιο για τον ολοκληρωτικό λογισμό. Συνδέθηκε με τον Βολταίρο, τον Ντ' Αλαμπέρ, τον Κλερώ, τον Τυργκώ κ.ά. εγκυκλοπαιδιστές και συνεργάστηκε στην "Εγκυκλοπαίδεια" με θέματα πολιτικής οικονομίας. Το 1769 έγινε μέλος της Ακαδημίας Επιστημών και έγραψε μια σειρά εγκωμίων για τα μέλη της Ακαδημίας που πέθαναν. Ο Κοντορσέ ήταν ένας πεπεισμένος φιλελεύθερος και πολιτιστικός νεωτεριστής πριν και μετά τη Γαλλική Επανάσταση. Το 1790 εξέφρασε την επιθυμία του και οι γυναίκες να κατέχουν ατομικά και πολιτικά δικαιώματα. Στο πολιτικό δοκίμιο του Sur l'admission des femmes au droit de cité που δημοσιεύτηκε στις 3 Ιουλίου 1790 κάνει λόγο για την εισαγωγή του δικαιώματος ψήφου στις γυναίκες. Υποστήριξε την καθολική και μικτή (μεταξύ των δυο φύλων) εκπαίδευση καθώς και την ανάγκη να δοθεί σημασία στην ύλη των θετικών έναντι των φιλολογικών επιστημών.

Ο Κοντορσέ είναι ο μόνος φιλόσοφος της εποχής του Διαφωτισμού που έζησε την εποχή της Γαλλικής Επανάστασης και έλαβε στην πράξη μέρος σε αυτή, είπε ο προσκεκλημένος ομιλητής Jean-Pierre Schandeler, μιλώντας στο «Χ». «Στο έργο του υπάρχουν σχέσεις ανάμεσα στην φιλοσοφία της ιστορίας και μία διορατική εικόνα προς το μέλλον, που δεν είναι μία ουτοπία. Είναι μια οπτική για το μέλλον, που βάζει τον ορθό λόγο για το μέλλον στο κέντρο των πάντων, στο κέντρο της ανάλυσης για το πώς θα σχεδιαστεί το μέλλον. Ο ορθός λόγος επιτρέπει να παραμερίσουμε από τη μια μεριά τα συμφέροντα συγκεκριμένων ομάδων κι από την άλλη, να παραμερίσουμε τις προκαταλήψεις έτσι, ώστε να οδηγηθούμε προς την ευτυχία του μεγάλου αριθμού των ανθρώπων, του συνόλου και του συλλογικού σώματος», τόνισε. 

Η σχέση του Γάλλου ερευνητή με το Πανεπιστήμιο της Θράκης ξεκίνησε από ένα σεμινάριο στη Γαλλία. Σε αυτό συμμετείχε ο ίδιος αλλά και εκπαιδευτικό προσωπικό του ΔΠΘ, μεταξύ των οποίων και η Βασιλική Κοντογιάννη καθηγήτρια του τμήματος Ελ. Φιλολογίας. «Είδαμε ότι δουλεύαμε πάνω στα ίδια αντικείμενα με το ΔΠΘ. Με κάλεσαν να μιλήσω στο πανεπιστήμιο, γιατί εργάζεται πάνω στον Κοντορσέ που είναι πολύ σημαντικός φιλόσοφος και η σκέψη του είναι πολύ σημαντική και στο πλαίσιο του νεοελληνικού Διαφωτισμού και πως σχεδιάζεται στο νεοελληνικό κράτος, δηλαδή ο Κοραής αντλεί από τον Κοντορσέ για να προχωρήσει. Έτσι ξεκίνησε η συνεργασία με το ΔΠΘ», εξήγησε ο Γάλλος ερευνητής. 

Ο Jean-Pierre Schandeler μίλησε ακόμα για τη σημερινή κατάσταση της χώρας και τις πιέσεις που αυτή δέχεται από τους Ευρωπαίους εταίρους, να εφαρμόσει το σκληρό πρόγραμμα λιτότητας. «Δεν είναι η ειδικότητά μου τα οικονομικά, αλλά μου φαίνεται ότι η κατάσταση που εφαρμόζεται στην Ελλάδα στηρίζεται πάνω σε μια άρνηση Δημοκρατίας, γιατί οι αρχές της Ευρώπης και οι θεσμοί δεν θέλουν να γνωρίσουν τις πολιτικές επιλογές του ελληνικού λαού», σχολίασε. 

Ο ίδιος τόνισε πως οι σύγχρονοι λαοί της Ευρώπης, «πρέπει  να διαχωρίσουμε πολύ προσεκτικά τους διανοούμενους από τους πολιτικούς γιατί υπάρχει μεγάλη απόσταση μεταξύ τους». Τόνισε ωστόσο πως «τα φώτα του Διαφωτισμού έχουν πάρα πολλά να φέρουν στην σύγχρονη εποχή, ειδικά με την έξαρση των φανατισμών». 

Οι διαλέξεις του Γάλλου ερευνητή ξεκίνησαν χθες το πρωί στις εγκαταστάσεις του τμήματος, στην πανεπιστημιούπολη και ολοκληρώνονται σήμερα.