Στα 6 χλμ από την κλειστή ελληνοβουλγαρική μεθόριο

Στο άκουσμα ελληνοβουλγαρική μεθόριος οι περισσότεροι θα σκεφτούν την ανοιχτή δίοδο, το σταθμό Μακάζα – Νυμφαία και το δρόμο των 25 περίπου χλμ που παρέχει εύκολη και γρήγορη πρόσβαση μεταξύ δύο χωρών. Υπάρχει όμως και μία άλλη ελληνοβουλγαρική δίοδο, άγνωστη για τους περισσότερους και κλειστή, χωρίς τελωνείο και αυτοκίνητα,  αλλά γνωστή για τους κατοίκους της ορεινής Ροδόπης. Είναι η ελληνοβουλγαρική δίοδος που δίνει πρόσβαση προς τη γειτονική χώρα σε μόλις 6 χλμ, βρίσκεται μεταξύ Οργάνης και Μυρτίσκης, αλλά είναι κλειστή στη διέλευση οχημάτων και πεζών. 

Τι υπάρχει όμως ένα βήμα πριν τη Βουλγαρία και την κλειστή δίοδο; Η Μυρτίσκη είναι σε απόσταση αναπνοής και για να φτάσει κανείς εκεί θα χρειαστεί να διανύσει από την Κομοτηνή απόσταση περίπου μίας ώρας και ενός τετάρτου, ακολουθώντας ένα δύσκολο δρόμο με συνεχείς στροφές. Θα διασχίσει την επαρχιακή οδό Κομοτηνή-βουλγαρικά σύνορα και θα περάσει από τα χωριά Καρυδιά, Κάλχας, Δρύμη, Κάτω Δροσινή, Δράνια, Οργάνη και Σμιγάδα. Το χωριό βρίσκεται σε υψόμετρο 502 μέτρων από την επιφάνεια της θάλασσας. Η ασφαλτόστρωση της εισόδου στον οικισμό έγινε μόλις πριν από μερικά χρόνια, λύνοντας ένα πρόβλημα που πολλά χρόνια ταλαιπωρούσε τους κατοίκους. 

Η Μυρτίσκη το χωριό της ορεινής Ροδόπης, το οποίο τοποθετείται σε μία απόσταση 54χλμ. από την πόλη της Κομοτηνής, συνεχίζει να είναι ένα χωριό με ζωή, δραστήριους κατοίκους και πληθυσμό που μέχρι το 2001 έφτανε τους  433 κατοίκους, ενώ σύμφωνα με την απογραφή του 2011 μετράει 385 κατοίκους. Η μείωσή του είναι μικρή αν αναλογιστεί κανείς χωριά που βρίσκονται σε απόσταση μικρότερη από την πρωτεύουσα του νομού και μέσα σε διάστημα μίας δεκαετίας ερήμωσαν. 

Εκείνο που προκαλεί τη μεγαλύτερη εντύπωση στο μικρό χωριό είναι η φοίτηση σήμερα τριάντα παιδιών στο δημοτικό του σχολείο. Στους δρόμους συναντά κανείς πολλά παιδιά που κάνουν ποδήλατο και παίζουν, ιδιαίτερα τους καλοκαιρινούς μήνες. Τα παιδιά δίνουν στο χωριό ένα ξεχωριστό άρωμα νεότητας και ζωηράδας. Γεμίζουν με τις φωνές και τις παρουσίες του τους δρόμους και χαροποιούν όποιον τους βλέπει. Το χωριό είναι αρκετά απομονωμένο, ενώ οι χιονοπτώσεις του χειμώνα αποκλείουν την κυκλοφορία για αρκετές μέρες, με αποτέλεσμα οποιαδήποτε επίσκεψη να προκαλεί περιέργεια και εντύπωση στους κατοίκους. Αξιοσημείωτο είναι επίσης το γεγονός ότι για τα περισσότερα μικρά χωριά της ορεινής Ροδόπης η βιβλιογραφία είναι μικρή και έτσι οι διαθέσιμες πληροφορίες ελάχιστες. 

Στη Μυρτίσκη οι άνθρωποι ασχολούνται με τη γεωργία και την κτηνοτροφία. Προσπαθούν να παράγουν όσα περισσότερα μπορούν μόνοι τους. Σε καταπράσινες εκτάσεις βόσκουν πρόβατα, κατσίκες και αγελάδες, ενώ «χρυσή καλλιέργεια» των κατοίκων αποτελεί η ντόπια πατάτα. Χαρακτηριστικό είναι ότι το 90% των κατοίκων του ορεινού οικισμού  καλλιεργεί πατάτες. Το κάθε στρέμμα μάλιστα αποδίδει περί τους δύο τόνους. Οι καλλιεργητές συχνά κατεβαίνουν στην πόλη, για να πουλήσουν το εμπόρευμά τους. Οι πατατοπαραγωγοί της Μυρτίσκης κατά καιρούς επιδίωξαν την εξωστρέφεια που αξίζει σε ένα προϊόν τοπικό και ποιοτικό και είχαν καταθέσει ακόμα και την πρόταση ενός συνεταιρισμού.  Άλλωστε ποιότητα της πατάτας που παράγεται σε οικισμούς όπως η Μυρτίσκη, η Σμιγάδα, η Ραγάδα, ο Κέχρος, η Χλόη είναι τέτοια που την κάνει σίγουρα να ξεχωρίζει. Στη Μυρτίσκη 70 παραγωγοί νεαρής ηλικίας απασχολούνται στην καλλιέργεια της πατάτας και έχουν καταφέρει να κάνουν γνωστό το προϊόν τους στην τοπική αγορά. Πλέον με εκπαιδευτικά σεμινάρια σε αγρότες οι πατατοπαραγωγοί επιδιώκουν να τους κάνουν να συνειδητοποιήσουν τι είναι συνεταιρισμός και πως μπορούν να δράσουν ομαδικά. 

Λίγο έξω από τον οικισμό βρίσκεται το εγκαταλελειμμένο πλέον φυλάκιο Σμιγάδας. Παλαιότερα φυλασσόταν από τον πρώτο λόχο, όπως και το φυλάκιο Νυμφαίας, ενώ σήμερα παραπέμπει περισσότερο σε εικόνες εγκατάλειψης και ερήμωσης, μιας και ούτε φυλάσσεται, αλλά ούτε και τα χόρτα κόβονται. 

Εικόνες της ορεινής Ροδόπης, άγνωστες για πολλούς, γνωστές για τους μόνιμους κατοίκους, που επιμένουν να ζουν στα χωριά τους, επενδύοντας στη γη και ξεπερνώντας τις δυσκολίες της καθημερινότητας.